Kitap ve Kitap Okuma Üzerine – Faiz Cebiroğlu

İnsanoğlu, yazı dilinden önce, uzun yıllar sözü kullandı. Daha sonra, ses, sesler, belirli bir kalıba sokuldu. Sistemleşti. Yazı dili ortaya çıktı. Düşüncelerimiz, sorunlarımız, isteklerimiz, duygularımız; kısacası, sevdamız ve kavgamız, kâğıda, kâğıtlara döküldü: Kitaplaştı.

Çeşit çeşit kitaplar yazıldı. Doğa / doğaüstü ve toplumsal yaşamın her yönüne hitap eden kitaplar ortaya çıktı. İnsan toplumunun evrim tarihine denk düşen kitaplar üretildi. Yazı, beyinle bütünleşti. Kâgıtlara işlendi. Kitaplaştı.
Peki, bu kitapları nasıl okumalıyız? Yazılanları daha iyi anlamak için dikkat etmemiz gereken, belirli ölçütler var mı?

Kitapları tahlil ederek mi okumalıyız?

Başkalarını bilmem, ama kitapları bir tahlilci gözüyle okumanın, yazılanları anlamak açısından son derece önemli olduğunu düşünüyorum. Bu, bir.
2. Tahlil, okuma yeteneğimizi son derece geliştirir.
3. Tahlil, aklımızı çalıştırır.
4. Tahlil, kitaba verilen okuma değerini artırır.
5. Tahlil ederek okumak, bizleri düşünce tembeli olmaktan da çıkarır.

Bu temel noktalar ışığında, benim, kitap okurken kullandığım, fokus noktalar var:
1- NASIL BIR YAZAR SORUSU?- Kitabın yazarıyla ilgili bir önbilgi!
2- NASIL BİR METİN?- Tanıtım, sunuş, giriş, içkompozisyon!
3- KİTAPTA NE ANLATILIYOR?- Kişiler, konu, anlatım ilişkisi!
4- NASIL ANLATILIYOR?- Yazarın anlatım tekniği ve kullandığı dilin etkisi.
5- KİŞİSEL DEĞERLENDİRMEM.- Kitapla ilgili kişisel yorumum ve kitabın bana verdiği, yaşattığı heyecan!
6- PERSPEKTIF.- Metinle ilgili görüş açım: metinle ? gerçek arasındaki bağıntı

Metinle  metin arasındaki ilişki.
Bu okuma cetvelimden, örnek olarak, ücüncü noktadaki, ?Kitapta ne anlatılıyor?? sorusu altındaki ?kişiler? üzerinde ne düşündüğümü kısaca belirteyim.

Yani kişiler, kitapta nasıl tasvir ediliyor?
1) Fiziksel durumları: cinsiyet (kadın, erkek), yaş grupları v.s.
2) Ruhsal durum: kişinin kendine ?özgüveni? ve ?özdeğeri?; duygusal durum; kişisel karekter: sabırlı / sabırsız; aktif / pasif?
3) Sosyal durum: İlişki ağı; aile, arkadaş, tanıdık, yaptığı iş, diğer ilgi alanları v.s.
4) Kültürel durum: Kişinin sahip olduğu kültürel miras; gelenek ve görenekler (aile, yetiştiği ortam, çevre). Yaşama verdiği değer; moral, alışkanlıklar?

İşte, benim kitap ve kitap okurken, üzerinde durduğum fokus noktaları, kısaca bunlardır.Bunlardır, zira; kitap okumak, anlamak içindir.

Anlamak, düşünmek içindir.

Düşünmek, değiştirmek ve ileri gitmek içindir.

Yazan: Faiz Cebiroğlu

Yorum yapın

Daha fazla Edebiyat Haberleri, Makaleler
Ortaklıklar ve Karşıtlıklar: Aristoteles ve Thomas More’da Erdem ve Adalet – Irmak Güngör

Ütopyalar şüphesiz birer roman ya da masal değil, yerleşik toplumsal ve siyasal düzenin sorunlarını tespit eden "duyarlı ve yaratıcı" insanın...

Kapat