Albert Einstein – Stephen Hawking

Albert EinsteinEinstein’ın nükleer bombaya ilişkin politikalarla bağlantısı iyi bilinir: Başkan Franklin Roosevelt’e yazılan ve Birleşik Devletler’i bu düşünceyi ciddiye alma konusunda ikna eden o ünlü mektubu imzalamış ve savaş sonrasında, nükleer savaşı önleme çabalarına katılmıştı.

Ancak bunlar, politika dünyasına sürüklenmiş bir bilimcinin tek başına sürdürdüğü eylemler değildi. Aslında Einstein’ın yaşamı, kendi sözleriyle, “Politika ve denklemler arasında bölünmüş”tü.

Einstein’ın ilk politik eylemleri Berlin’de profesörken, Birinci Dünya Savaşı sırasında başlar. İnsan yaşamının boşa harcandığını görmekten duyduğu tiksintiyle, savaş karşıtı gösterilere katılır. Sivil itaatsizliği savunması ve halkı askere alınmaya karşı çıkmak üzere cesaretlendirmesi, meslektaşları tarafından pek hoş karşılanmaz. Savaştan sonra çabalarını, uluslararası ilişkilerin geliştirilmesine ve uzlaşmaya yöneltti. Bu da hakkındaki hoşnutsuzluğu daha da artırdı; politikaları yüzünden, konferans vermek için bile Amerika’ya gidemez oldu.

Einstein’ın ikinci büyük hedefi Siyonizm’di. Yahudi bir aileden gelmesine rağmen, Tevrat’taki Tanrı düşüncesini reddediyordu. Ancak, Birinci Dünya Savaşı öncesinde ve sırasında gittikçe artan Yahudi karşıtlığını fark edişi onun yavaş yavaş Yahudi toplumuyla özdeşleşmesine ve daha sonra da Siyonizm’in sözünü sakınmayan destekçilerinden biri olmasına neden oldu. Bir kez daha sevilmeyen insan olmak, düşündüklerini söylemesini engellemedi. Kuramları saldırıya uğradı; hatta bir Einstein karşıtı örgüt bile kuruldu. Bir adam, Einstein’ı öldürmeleri için kışkırtıcılık yapmaktan hüküm giydi (ve sadece altı dolar ceza ödedi). Ancak Einstein soğukkanlıydı. 100 Authors Against Einstein adlı kitap yayımlandığında sert bir yanıt vererek, “Eğer haksız olsaydım bir tanesi bile yeterdi!” dedi.
1933’te Hitler iktidara geldi. Einstein o sırada Amerika’daydı ve Almanya’ya geri dönmeyeceğini bildirdi. Bunun üzerine Naziler evini basıp, banka hesaplarına el koyarken, bir Berlin gazetesi, ‘Einstein’dan iyi Haber – Geri Gelmiyor” başlığıyla yayımlanıyordu. Nazi tehlikesi karşısında Einstein uzlaşmacı tavrım terk etti ve sonunda, Alman bilimcilerin nükleer bomba yapmasından korkarak, Birleşik Devletlerin de kendi bombasını yapmasını önerdi. Ancak, daha ilk atom bombası patlatılmadan önce, nükleer savaşın tehlikeleri konusunda açık uyarılar yapıyor, nükleer silahların uluslararası denetimini öneriyordu.

Einstein’ın yaşamı boyunca sürdürdüğü barış yanlısı çabalar pek başarılı olmadı ve ona kesinlikle arkadaş kazandırmadı. Ancak Siyonizm’i çekinmeden savunması nedeniyle ona 1952’de İsrail başkanlığı teklif edildiğinde hak ettiği ölçüde tanındı. Politika için çok toy olduğunu söyleyerek teklifi geri çevirdi. Belki de gerçek nedeni başkaydı; yine ondan alıntı yapalım: ‘Denklemler benim için daha önemli, çünkü politika bugün, bir denklem ise sonsuzluk içindir.”

Stephen Hawking

Zamanın Kısa Tarihi
Doğan Kitap
İngilizce aslından çeviren: Selma Oğunç

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here