Carl Gustav Jung hastalarından neler öğrenmiştir ?

Jung, Anılar, Düşler, Düşünceler adlı eserinde hastalarından edindiği deneyimlerin, kitaplardan öğrendiklerinden çok daha değerli olduğunu vurgular. Ona göre, “Hastalarım bana insan yaşamının gerçeklerini öğretti”. Jung’un teorisini şekillendiren, yöntemlerini değiştirmesine neden olan ve onu kişisel olarak etkileyen önemli vakalar ve bunlardan çıkardığı dersler şunlardır:

1. “Ayakkabı Dikme Hareketi Yapan” Kadın ve Şizofreninin Anlamı

Jung, Burghölzli Akıl Hastanesi’nde çalışırken, 50 yıldır hastanede olan ve sürekli elleriyle ayakkabı diker gibi hareketler yapan yaşlı bir kadınla ilgilenmiştir.

• Vaka: Kadın konuşmuyor, sadece ritmik olarak bu hareketi yapıyordu. Kimse bunun nedenini bilmiyordu. Jung araştırdığında, kadının gençliğinde bir ayakkabıcıya aşık olduğunu ancak reddedildiği için akıl hastası olduğunu (“uçtuğunu”) öğrendi.
• Öğrendiği Ders: Bu vaka Jung’a, şizofrenik belirtilerin anlamsız olmadığını, aksine hastanın tarihinde trajik bir anlamı olduğunu öğretmiştir. Kadın, yaptığı hareketle sevdiği kişiyle özdeşleşiyordu. Jung bu sayede psikozların “anlamlı bağlantılar” içerdiğini keşfetmiştir,,.

2. “Babette S.” ve Deliliğin Dili

• Vaka: Babette, tamamen saçma şeyler söyleyen (“Ben Lorelei’ım”, “Ben Sokrates’in temsilcisiyim”) bir hastaydı. Jung, bu saçmalıkların metaforik bir dil olduğunu çözdü. “Lorelei” diyerek doktorların onu anlamadığını (doktorların kafasını karıştıran efsanevi figür), “Sokrates” diyerek ise haksız yere suçlandığını kastediyordu.
• Öğrendiği Ders: Jung, deliliğin kendine has bir dili olduğunu ve bu dil çözüldüğünde arkasında normal bir kişiliğin ve insani bir dramın yattığını öğrenmiştir,.

3. “Çocuk Katili” Kadın ve Gizli Öykü

• Vaka: Şizofreni (Dementia praecox) teşhisi konmuş ve iyileşmez denilen genç bir kadın hastayı, Jung çağrışım deneyleriyle analiz etti. Kadının, sevdiği adamla evlenebilmek için engel gördüğü kızını, banyo yaptırırken kirli suyu emmesine izin vererek (bilinçsizce) öldürdüğünü ve bu vicdan azabı yüzünden hastalandığını ortaya çıkardı.
• Etkisi ve Ders: Jung, kadına bu gerçeği açıkça söyleyerek risk aldı ve kadın iki hafta içinde iyileşti. Bu olay Jung’a, “Her hastanın bir gizli öyküsü vardır ve tedavi ancak bu öykü ortaya çıkarıldığında başlar” ilkesini öğretmiştir. Teşhisin (etiketlemenin) değil, kişisel öykünün önemli olduğunu anlamıştır,,,,.

4. 58 Yaşındaki Felçli Kadın ve Hipnozdan Vazgeçiş

• Vaka: 17 yıldır bacağı felçli olan bir kadın, Jung’un dersinde hipnoz uygulanmadan transa girip “mucizevi” bir şekilde iyileşti ve yürümeye başladı. Jung sonradan kadının onu, akıl hastası olan oğlunun yerine koyduğunu ve bir “kahraman anne” olmak için iyileştiğini anladı.
• Etkisi: Bu olay Jung’un hipnozu bırakmasına neden oldu. Çünkü başarının doktordan değil, hastanın doktora yüklediği anlamdan (aktarım/transference) kaynaklandığını fark etti. Ayrıca bu hasta sayesinde Jung ilk “özel hastasını” edindi ve ün kazandı,,,,.

5. Ay’da Yaşayan Kadın (Vampir ve Kurban)

• Vaka: Ensest travması yaşamış genç bir kız, dünyadan kopup Ay’da yaşadığını ve orada bir vampirle savaştığını anlatıyordu. Jung, onun bu mitolojik dünyasını ciddiye aldı ve kabul etti.
• Etkisi: Hasta, Jung’a güvenerek dünyaya döndü ancak Jung onu hayal kırıklığına uğratsaydı onu vurmak için sakladığı bir tabancası olduğunu sonradan itiraf etti (hatta başka bir doktoru vurdu). Bu vaka Jung’a, psikoterapinin ölümcül bir ciddiyet taşıdığını ve hastanın fantezi dünyasının gerçeklik kadar güçlü olduğunu öğretti,,,.

6. Annesinin Şirketindeki Alkolik Adam

• Vaka: Annesinin şirketinde çalışan ve baskın annesi yüzünden alkolik olan bir adamı tedavi ederken, Jung radikal bir adım atarak annesiyle gizlice anlaştı ve adamın işten atılmasını sağladı.
• Öğrendiği Ders: Bazen hastanın iyiliği için aktif ve sert müdahaleler (hatta etik sınırları zorlayan) gerekebilir. Adam işten atılınca kendi ayakları üzerinde durdu ve iyileşti,,.

Genel Olarak Jung’un Çıkardığı Temel Dersler:

• Tek Bir Yöntem Yoktur: Jung, her hastanın farklı bir dili olduğunu ve tek bir tedavi yönteminin (örneğin sadece Freudyen veya Adlerci) herkese uymayacağını öğrenmiştir. “Ne kadar insan varsa o kadar yöntem vardır” demiştir,.
• Doktor da Etkilenmelidir: Jung, “Yalnız yaralı bir doktor iyileştirebilir” prensibini benimsemiştir. Eğer doktor, hastanın duygularından etkilenmiyorsa ve kendini bir zırhla koruyorsa, hastayı iyileştiremeyeceğini anlamıştır.
• Nevrozun Anlamı: Hastalarından, nevrozun anlamsız bir hastalık değil, yaşamın sorunlarına bulunmuş (yanlış da olsa) bir çözüm girişimi veya kişilik gelişiminin bir parçası olduğunu öğrenmiştir.

Winnicott’un analizine göre Jung, kendi içindeki “psikotik” parçaları (bölünmüş benliğini) iyi tanıdığı için, şizofrenik hastaların dünyasını diğer doktorlardan çok daha iyi anlayabilmiş ve onlarla iletişim kurabilmiştir.