Moleküler Kızıl – Antroposen Çağının Teorisi – McKenzie Wark

Sovyetler Birliği’nin çöküşünün ardından zaferini ilan eden dizginsiz kapitalizm, kendi yarattığı için çözüm getiremeyeceği felaketlerle yüz yüze bugün. Artık insan türü olarak bozduklarımızı küçük rötuşlarla düzeltip kendi çıkarımıza kullanacağımız bütünsel, organik bir döngü varsaymamız mümkün değil. Kapitalist gerçekçilik de, hepimizi bambu bisikletlerde hayal eden ideolojik ikizi kapitalist romans da çare sunmuyor.

Melankoliye kapılmamak için bize alternatif bir gerçekçilik gerek, diyor McKenzie Wark: işbirliği içindeki bilme ve yapma emeğine yakın duran; ekonomik, teknik, politik ve kültürel dönüşümleri ilişkilendiren bir gerçekçilik. Moleküler Kızıl, bu amaçla önce Sovyetler Birliği’nin kuruluş yıllarında bastırılan Marksist teori akımlarına dönüyor: emeğin bakış açısını merkeze koyan Bogdanov’un tektolojisine ve Proletkült’üne; Platonov’un hayal güçlerini birleştirecek edebiyat fabrikası tasavvuruna, yoldaş bakış açısına… Sonra günümüzde kültür ve bilimler arasındaki sınırlarda çalışan yazarları ele alıyor: insanın başka organizmalar ve teknolojiyle geçirgen sınırlarını hatırlatan siborg kavramı ve feminist bakış açısıyla Donna Haraway, farklı aygıtların nasıl farklı bilgi özneleri ve nesneleri üreten kesikler oluşturduğuna dikkat çeken Karen Barad, bir tür meta-ütopya öneren Kim Stanley Robinson…

Zihin ve beden emekçilerine bir Siborg Enternasyonali çağrısı yapıyor Wark: “Antroposenin bütün işleyişlerini dağıtacak araçlara ve iradeye hayal gücünde zaten sahip olan bir Enternasyonal. Eskisinin yıkıntıları üzerinde yeni canlı dünyayı inşa etmekten başka yapacak bir şeyi olmayan bir Enternasyonal. Bu uygarlığın kalıcı olamayacağını hepimiz biliyoruz. Birlikte yenisini yapalım.”


OKUMA PARÇASI

Önsöz, s. 13-16

Bambaşka zamanlar bambaşka yöntemleri gerektirir. Genel metalaşma evreninin durmaksızın genişleyerek gezegenin sınırlarına gelip dayandığı anda olduğumuzu, tarihöncesinin son bulduğunu söyleyelim önce. Kimilerinin şimdilerde Antroposen diye adlandırdığı, dünya görüşü değiştiren bir farkına varış ânıdır bu. Umutsuzluğa kapılmayalım. Türümüzün yaşamında en büyük sıçrayışlar, daha önce bu ölçekte olanına rastlanmamış olsa da, böyle sınır anlarında gerçekleşmiştir.

Antroposen Paul Crutzen’in ve başkalarının gezegenimizin içine girmiş olduğu jeolojik zamana verdiği addır. Crutzen:

Gezegenin yüzeyindeki karanın yaklaşık yüzde 30 ila 50’si insanlar tarafından kullanılıyor. … Erişilebilir tatlı suyun yarısından fazlası insanoğlunun kullanımında. Balıkçılık su seviyesi yükselmekte olan okyanus bölgelerinde birincil üretimin yüzde 25’inden fazlasını alıp götürüyor. … Enerji kullanımı yirminci yüzyılda on altı kat arttı. …


McKenzie Wark
1961 yılında Avustralya’nın Newcastle şehrinde doğdu. Macquarie Üniversitesi’nde lisans, Sidney Teknoloji Üniversitesi’ nde yüksek lisans eğitimini tamamladıktan sonra Murdoch Üniversitesi İletişim Bölümü’nde doktora yaptı. İlk siyasi ve teorik yazılarını post-Marksist Arena dergisinde yayımladı. 1990’lı yıllarda dijital medya ve sanat üzerine yazmaya başladı. 2000 yılında ABD’ye yerleşerek hepsi Avustralyalı olan şair John Kinsella, romancı Bernard Cohen ve yayıncı/yazar Terri-Ann White ile birlikte “Hız Fabrikası” adını verdikleri bir teknik geliştirdi; 2002’de mesafe ve yurtsuzlaşma üzerine aynı adlı bir ortak kitaba imza attı. Yine o yıl bir GPS cihazıyla dolaşarak belli zaman ve koordinatlardaki gözlemlerini kaydettiği bir diğer deneysel yapıt olan Dispositions’ı yazdı. Medya teorisi, eleştirel teori, müzik, sinema, görsel sanatlar ve Sitüasyonist Enternasyonal üzerine pek çok yazı ve kitap kaleme alan Wark, halen New York New School’da Medya ve Kültürel İncelemeler profesörü, ayrıca Eugene Lang Üniversitesi’nde ders veriyor. Feminist performans sanatçısı ve yazar Christen Clifford ile evliliğinden iki çocuğu olan Wark, 2018 yılında transgender olduğunu açıkladı. 2019 yılında Carl & Marilynn Thoma Sanat Vakfı’nın Dijital Sanat Yazımı Ödülü’ne layık görülen Wark’ın Türkçede daha önce Bir Hacker Manifestosu (Altıkırkbeş, 2008) ve Kaldırım Taşlarının Altında Kumsal Var (Sel, 2012) adlı kitapları yayımlandı.


KÜNYE
McKenzie Wark
Moleküler Kızıl
Antroposen Çağının Teorisi
Özgün adı: Molecular Red
Theory of the Anthropocene
Metis Yayınları
Çeviri: Cemal Yardımcı
Kapak Tasarımı: Emine Bora, Semih Sökmen
Kitabın Baskıları:
1. Basım: Mayıs 2020
328 s.


İÇİNDEKİLER
Önsöz
Teşekkür

I. Kısım
Emek ve Doğa

1 Aleksandr Bogdanov: Dünyanın İşleyişi
Lenin’in Rakibi
Kızıl Mars
Yaşayan Deneyimin Felsefesi
Bilgi ve Emek İçin Bir Yoldaşlık Poetikasına Doğru
Kızıl Hamlet: Shakespeare’den Marx’a
Marx’tan Proletkült’e
Diyalektik Materyalizmden Tektolojiye
Metafor Makinesi Olarak Tektoloji
Kan Değiştirme

2 Andrey Platonov: Bir Proleter Yazısı
Proletkült’ün Evladı
Tarihsel Roman Olarak Çevengur
Ütopya Olarak Çevengur
Çukur: İmkânsız Altyapı
Mutlu Moskova: Üstyapı İnsanları
Komünizmde İnsan Ruhu
Sosyalist Trajedi
Edebiyat Fabrikası

II. Kısım
Bilim ve Ütopya

3 Siborg Donna Haraway: Teknobilim Dünyaları ve Mahlukları
Kaliforniya İdeolojisi
Mach’tan Feyerabend’e
Marx’tan Haraway’e
Bogdanov’dan Barad’a
Tektoloji Olarak İklimbilim

4 Kim Stanley Robinson: Yaratmanın Gerekliliği
Kızıl Mars’a Geri Dönüş
Yeşil Mars: Devrim Olarak Tektoloji
Mavi Mars: Ütopyadan Sonra

Sonuç
Dizin

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here