Morris West’in Fanus Adlı Romanı ve Jungiyen Psikoloji

tarihinde gönderilmiş tarafından

Morris West’in Fanus adlı romanında, psikanalist Carl Gustav Jung ile kurgusal bir karakter olan Magda Kardoss von Gamsfeld arasında geçen terapi seansları, insan ruhunun karanlık yönlerine, psikoterapinin sınırlarına ve insanın kendi gerçeğiyle yüzleşmesinin zorluklarına dair çarpıcı dersler barındırır. Bu konuşmaların analizi üzerinden çıkarılabilecek temel öğretiler şunlardır:

1. Bilinçdışının Kaçınılmaz Gerçekliği ve “Fanus” Metaforu Magda; ensest, cinayet ve sadomazoşist eğilimler gibi ağır suçlar ve travmalarla dolu geçmişini bilinçli olarak çok iyi gizleyebildiğini sanmaktadır. Ancak gördüğü karabasanlarda kendini uçsuz bucaksız bir çölde, kızgın güneşin altında, saçları kazınmış halde cam bir “fanusun” içine kapatılmış olarak bulur. Jung bu rüyayı analiz ettiğinde, Magda’nın işlediği suçların ve bastırdığı vicdan azabının bilinçdışında yankılandığını tespit eder. Buradan öğreniyoruz ki, insan dış dünyayı ve yasaları kandırabilse bile kendi zihninden ve bilinçdışından kaçamaz; bastırılan gerçekler, sırlar ve suçluluk duyguları er ya da geç rüyalar ve nevrozlar aracılığıyla su yüzüne çıkar.

2. Psikanalizin Sınırları ve “Kurtarıcı” Yanılgısı Terapi ilerledikçe Magda, Jung’dan kendisini mucizevi bir şekilde iyileştirmesini, parçalanmış ruhunu yeniden birleştirmesini ve adeta bir rahip gibi günahlarını bağışlamasını talep eder. Ancak Jung, tıbbın ve psikanalizin sınırlarını kesin bir dille çizer: “Cinayet hastalık değil ki, şifası olsun. Cinayet, cezayı gerektiren bir eylem… Sizi hiçbir mahkeme tutuklayamaz artık. Bir ruh doktorunun yardımıyla kendinizi değiştirebilirsiniz.”. Jung, psikoterapinin bir din olmadığını, doktorun hastaya yalnızca kendi gerçeğini gösterebileceğini, ancak onu ahlaki olarak temize çıkarıp ona dışarıdan yeni bir yaşama amacı veremeyeceğini vurgular. Gerçek bir iyileşme, kişinin kendi hayatının sorumluluğunu almasına ve içsel bir dönüşüm geçirmesine bağlıdır.

3. Terapide Güç Savaşı ve Maskelerin (Persona) Düşürülmesi Jung ve Magda arasındaki konuşmalar, sıradan bir hasta-doktor ilişkisinden ziyade, iki güçlü zekanın ve karanlık “Gölge”nin çarpışmasıdır. Magda, terapiyi kendi kurallarına göre yönetmek için zekasını, cinsel cazibesini ve hatta siyanür dolu bir şişeyle intihar tehdidini (şantajı) kullanır. Jung ise bu şantaja boyun eğmez ve net bir sınır çizer: “Silahı dolduran sizsiniz, Rus ruleti oynayacak olan da ben.”. Jung, Magda’nın yarım gerçeklerle ve yalanlarla arkasına saklandığı maskeleri (personayı) indirmesi için onu zorlar. Terapötik sürecin başarıya ulaşması için hastanın bahaneler uydurmayı bırakıp, kendi işlediği suçlarla (örneğin en yakın arkadaşını planlayarak öldürmesiyle) acımasızca yüzleşmesi gerekmektedir.

4. İyileştiricinin Kendi Yaralarıyla Yüzleşmesi ve Etkileşim Jung, Magda’ya ulaşabilmek ve onun yalnızlığını kırabilmek için kendi ruhsal krizlerini, deliliğin eşiğine gelişini ve kendi içindeki şiddet ve yok etme tutkularını ona itiraf eder. “En iyi hekim, yaralı hekimdir” sözünü anımsatarak, hastasıyla empati kurabilmek için kendi zayıflıklarını masaya yatırır. Bu diyaloglar, psikoterapinin yalnızca hastayı değil, analisti de derinlemesine etkileyen (etkileşim) tehlikeli ve dönüştürücü bir süreç olduğunu gösterir. Jung, Magda ile aralarındaki bu benzerliğin ikisi için de birlikte çıldırmaya yol açacak kadar yıkıcı olabileceğini fark eder.

5. Gerçeği Reddetmenin Yıkıcı Sonuçları Seansların sonunda Jung, Magda’yı kendi kibrinden ve yok etme tutkusundan sıyrılmaya davet eder, ancak Magda gerçeğin yükünü ve kendi değişim sorumluluğunu almayı reddederek Jung’a öfkeyle saldırır ve sonrasında onu baştan çıkarmaya çalışır. Magda, değişmek yerine kendi karanlığında kalmayı seçtiği için Jung terapiyi sonlandırır. Bu dramatik kopuş bize şunu öğretir: İnsan kendi karanlığıyla yüzleşmeyi reddettiğinde ve yaşamının sorumluluğunu üstlenmekten kaçtığında en yetkin uzman bile ona yardım edemez. Jung’un belirttiği gibi, Kar Kraliçesi masalındaki buz tutmuş yüreği ancak kişinin kendi dökeceği bir damla gözyaşı eritebilir. İyileşme, dışarıdan gelen bir mucizeyle değil, kişinin kendi içindeki samimi yüzleşmeyle başlar.

65

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Carl Gustav Jung: Psikoloji ve Edebiyat Psişik süreçlerin incelenmesinden başka bir şey olmayan psikoloji, edebiyatın incelenmesi konusuna da el atabilir; çünkü insan ruhu (psyche) bütün bilimlerin ve sanatların kaynağıdır Bir yandan, belli bir sanat eserinin oluşumunu açıklamasını, öte yandan bir kimseyi sanat bakımından yaratıcı kılan faktörleri ortaya çıkarmasını, psikolojik araştırmadan bekleyebiliriz....
  2. Carl Gustav Jung ‘a göre 8 ayrı insan tipi – Engin Geçtan İnsanın iki dünyası vardır. Nesnel dünya, kişinin çevresindeki diğer insanlar, eşyalar, gelenekler, ekonomik ve toplumsal kurumlar ve doğa koşullarından oluşur. Bu nesnel dünyaya, çevre ya da dış gerçek de denir. Öznel dünya, psişenin içsel ve kendine özgü içeriğini tanımlar. Öznel dünya, dıştan gözlemlenemediği gibi, çoğu...
  3. Carl Gustav Jung: “Yaşamım, bilinçdışının kendini gerçekleştirdiği öykülerden biridir.” İç konuşma Yaşamım, bilinçdışının kendini gerçekleştirdiği öykülerden biridir. Bilinçdışında var olan her şey dışa çıkıp varlığını göstermeye çalışır. Kişilikse, evreler geçirerek bilinçdışı durumundan kurtulup bir bütün (alt türlerin sonsuzluğu) olarak kendi deneyiminden geçmek ister. Kendimi bilimsel bir sorunsal olarak algılayamayacağıma göre, içimde oluşan bu gelişme...
  4. Carl Gustav Jung: “Şiddetli bir nöbete yakalandım. Lanet olsun, bayılmayacağım işte” On iki yaşına girdiğim yıl kaderim değişti. Yazın ilk günlerinde, bir gün, katedralin olduğu meydanda durmuş, evine benimle aynı yoldan gidip gelen bir okul arkadaşımı bekliyordum. Saat öğlen on ikiydi. Sabah dersleri bitmişti. Ansızın çocuklardan biri bana omuz atınca kendimi yerde buldum. Başım kaldırımın kenarına...
  5. İçe Dönük Düşünen Tip ve Albert Einstein Newton’un ortaya koyduğu fizik ve mekanik kurallar, 17.yy’ın sonlarından 20.yy’ın başlarına kadar test edildiği her sınavdan başarıyla geçmiştir. Hala da dünya üzerinde yapılan pek çok çalışmanın temelinde, Newton’un fiziği yatmaktadır. Ancak Einsten’ın ortaya attığı Özel ve Genel Görelilik kuramları Newton’un yanıldığını, onun Klasik Fizik de...