Orhan Kemal’in bazı fotoğrafları ve anıları ilk defa okurla buluşuyor.

Siyah beyaz Orhan Kemal’e yakışıyor
Orhan Kemal’in bazı fotoğraflarını ilk defa bu kitapta görüyoruz. Sadece bazı fotoğrafları değil, Işık Öğütçü bazı anıları da ilk defa okur ile buluşturuyor.

Orhan Kemal’in oğlu Araştırmacı-yazar Işık Öğütçü’nün Orhan Kemal: Sessizlerin Sesi elime geçince, Orhan Kemal ile ilgili aslında bildiğim bir gerçeği ilk defa “fark edercesine” düşündüm. Türk edebiyatının büyük ustasının renkli hiçbir fotoğrafı yok. Bu, belki çok şaşırtıcı, sıradışı bir durum değil; Orhan Kemal’in yaşadığı dönemde renkli fotoğraf tekniği yaygınlaşmamıştı. Beni düşündüren şey, siyah beyaz renklerin fotoğraftaki Orhan Kemal’e çok yakışıyor olması. Toplumsal savaşımlar ve devrimler adına hayatın çok daha keskin virajlardan geçtiği, sınıflar mücadelesinin siyah ve beyaz renkleri kadar belirgin olduğu bir çağın devrimci bir sınıf yazarıdır, Orhan Kemal.

Siyah beyaz, öncelikle bunun için yakışıyor usta yazara. Siyah beyazı ona yakıştıran bir diğer neden de Orhan Kemal’in gerçekten özel bir kişilik olmasıdır. O, kentler ve kitaplarla bütünleşmiştir. Adana ve İstanbul, Orhan Kemal ismiyle yan yana gelince sanki daha görkemli, siyah beyazı daha yoğun ve kavgası daha onurlucadır.


Elimizdeki kitap, bir yazı ustasının siyah beyaz fotoğrafları ve Işık Öğütçü’nün babasına dair yazdıkları ile bizi uzun bir yolculuğa çıkarıyor. Laf olsun diye değil, hayatı gerçekten hakkını vererek, anlamını bilerek yaşamış bir insan hikâyesini seyrediyoruz adeta. Öğütçü’nün yıllara yayılan araştırması ile bir araya getirilen fotoğraflar, sadece bir yazarın yaşamını değil, bir ailenin yüzyılı aşan hikâyesini de barındırıyor. Bir özgürlük sevdalısı ve her devrin muhalifi Orhan Kemal’in babası Abdülkadir Kemali Bey de kitaba konuk olmuş. Yolu sürgünlere ve hapislere sıkça uğramış bu muhalifin oğlunun hikâyesi de farklı değil. Ancak Orhan Kemal, babasından devraldığı muhalefet bayrağını işçi sınıfının ideolojisiyle daha güçlü ve etkili bir şekilde dalgalandıracaktır. Bunun içindir ki, bu siyah beyaz hayata, cumhuriyet yıllarına sosyalizm hedefiyle giren komünistler de yoldaşlık edecektir. Nâzım Hikmet, Kemal Tahir bu fotoğraflarda ilk göze çarpanlardan. Orhan Kemal’in Nâzım Hikmet’le bazı fotoğraflarını ilk defa bu kitapta görüyoruz. Sadece bazı fotoğrafları değil, Işık Öğütçü Orhan Kemal’in kitaplarında yer almayan bazı anıları da ilk defa bu kitapta okur ile buluşturuyor.

1966 yılında tekrar hapishane yolu gözüken usta yazarı Sultanahmet Cezaevi ve Adliyesi önünde görüyoruz. Yanında dostları var yine. Hapishaneler yakışıklı durmasa da, dostluklar ve dayanışmalar Orhan Kemal’e yakışıyor.

Kitapta meraklı okuru heyecanlandıracak çok özel başka fotoğraflar da var. Orhan Kemal’in romanlarında söz ettiği “mavi tulumlu” bilinçli ustalarının sürekli uğradığı ve buluşma yeri haline getirdiği Çaycı Nadir de (Bulunmaz) karşımıza çıkıyor. Eskici ve Oğulları romanında bu çay ocağı uzun uzun tarif edilir ve Orhan Kemal’in ustaları da konuşturulur.

Kitap, Orhan Kemal’in dostlarının da buluşma yeri olmuş diyebiliriz. Fikret Otyam, Halit Kıvanç, Yaşar Kemal, Ahmed Arif, Leyla Erbil, Sait Faik, Haldun Taner ve daha niceleri siyah beyaz yıllar içinde dostça gülümsüyorlar.

Dedik ya, siyah beyaz Orhan Kemal’e yakışıyor diye, doğrusu ilk defa gördüğüm bazı fotoğraflardaki mekânlar için de şöyle bir şey söylemek isterim. Orhan Kemal, Beyazıt Meydanı’na yakışıyor. 1966 yılında tekrar hapishane yolu gözüken usta yazarı Sultanahmet Cezaevi ve Adliyesi önünde görüyoruz. Yanında dostları var yine. Hapishaneler yakışıklı durmasa da, dostluklar ve dayanışmalar Orhan Kemal’e yakışıyor.

Kitabın sonu, yazarın yaşamının da son yolculuğunu anlatıyor. “Biz işçiler hatıran önünde saygıyla eğiliriz” diyen işçileri biliyorduk. Cenaze töreninde, yazarını yalnız bırakmayan, yumruğu sıkılı saygı duruşundaki işçi sınıfını görmek kitabın tarihe düştüğü bambaşka bir nottur, diyebiliriz.

MAZLUM VESEK
14.11.2014, http://kitap.radikal.com.tr/

ORHAN KEMAL,
Sessizlerin Sesi
(CD İlaveli)
Işık Öğütçü
Everest Yayınları / Yayınevi Genel Dizisi
2014, 232 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Anlatı, Biyografi Kitapları, Makaleler
Abim Deniz (Hiç Yayınlanmamış Mektup ve Fotoğraflarla Hamdi Gezmiş’in Anıları) – Can Dündar

"Bu kitapta Deniz'in durgun, fırtınalı, eğlenceli, dalgalı hallerini ve yer yer derinliklerini bulacaksınız. Neden bugün hâlâ on binlerce çocuğun adında...

Kapat