Studio Rodeo?dan Çizgi Roman Yıllığı: Totem – Hikmet Temel Akarsu

Türkiye?de sanata dair algılar daima şaşırtıcı oluyor. Bu şaşırtıcılık umumiyetle nâkıs anlamda. İnsanlığın, en başından beri en önemli yaratısı olan edebiyatın şu yarım yüzyılı geçmeyen post-modern çağda başına gelenler pişmiş tavuğun başına gelmedi. İmaj ve imge tacirliğiyle; geniş kitleleri yanılsamalara düşürecek olağandışı sunum teknikleriyle, edebiyatı endüstrileştiren alışılmadık uygulamalarıyla; düpedüz kendi öz felsefesiyle söz konusu çağ edebiyatı tam manasıyla ibretlikti.

Bu dönemde sanata dair keskin çizgiler de yok edildi. Melez türler ortaya çıktı. Kimi zaman bunlar olumlu bulunduysa da genelde netice kafa karışıklığından ibaretti. Artık herkesin bildiği bu genel geçer görüşleri neden tekrarlıyoruz? Çünkü geçtiğimiz iki yılda bu tarzda garip bir serüven daha yaşandı. Klasik edebiyat şaheserlerinin çizgi roman tekniğiyle yeniden üretilip güçlü reklam kampanyalarıyla piyasaya sürüldüğü garip bir dönem yaşadık. Bu, oldukça tuhaf bir durumdu. Çünkü eksperler gayet iyi bilirler ki; klasik yapıt ünvanını alabilecek eser üniktir. Dokunulamaz. Orijinalliği bozulamaz! Ve Türkiye?de en önemli klasikleri bile kimseciklerin okumadığını biliyorduk.

O nedenle, bu yeni uygulama buraya çok uydu. Klasiklerden alelusül alınma birkaç tumturaklı ifadenin altına usta çizerlerden birkaç desen atıyorsun; kitabın adı da klasik eserin aynısı; okur bunu duyduğunda koşup gidip kitabı alıyor ve şıpınişi klasik devriliyor. Kafkalar, Shakespeare?ler ayak üstü; yalapşap okunuyor. Alan memnun satan memnun. Kime anlatacaksın klasik eser böyle yaklaşılamayacağını, bu tür bir okumanın o eseri ve yazarı anlamanın ötesinde tam tersine ona dair tüm derinliği yok ettiğini, çizgi romanın bambaşka bir mantığı ve tekniği olduğunu; olmak zorunda olduğunu?

Mış gibi yapmacalar üstadı toplumumuz tüm klasikleri bir çırpıda devirdi bu sayede anlayacağınız. Çizgi roman marifetiyle?

Oysa ülkemizdeki çizgi romanın kendi öz mazisi beklenmedik başarılarla doludur. Suat Yalaz?ın Karaoğlanı, Sezgin Burak?ın Tarkan?ı gibi toplumda derin izler bırakmış büyük yaratılar geçmişte milyonlarca okura ulaşabiliyordu. 60?lı yıllarda, henüz televizyonların herkesin dünyasını tutsak almadığı zamanlarda çizgi roman bir fenomendi. İtalyan spagetti westernler elimizden düşmezdi. Daha sonra Serpieri, Manara gibi ustaların özgün tarzları, Amerikan Heavy Metal tarzı ve Japon Mangaları ortaya çıktı. Bu dönemler Türkiye?de çizgi roman açısından birazcık fetret devri özelliği taşır. Çünkü o yıllarda çizgi romanımız karikatür dünyasının, Gırgır-Fırt ekolünün etkisi altına giriyor ve tamamen gülmeceye yaslanan, politik hiciv ve farslarla bezeli ikincil, popüler bir yaratıdan ibaret hale geliyordu. Giderek Türk çizgi romanı mevzi kaybediyor ve sonunda tastamam karikatür ve mizah dergilerinin sultasına boyun eğiyordu. O dönemin yaklaşık on yıl ardından ortaya çıkan bazı sanatçılar dünya ölçeğinde sanatsal değeri olan işler ortaya çıkarmıyor muydu? Kuşkusuz çıkarıyordu. Yıldıray Çınar, Suat Gönülay gibi müstesna yetenekler bu sanatsal yaratının dünya ölçeğinde örneklerini vermeyi başarıyorlardı. Fakat gariptir; yerli çizgi roman piyasası öldüğü ya da mizah çizerlerine teslim olduğu için bunlar yerel piyasada gölgede kalıyor; en niteliklileri; -örneğin Yıldıray Çınar -artık doğrudan yabancı yayınevlerine çalışıyorlardı. Doğrudan Amerikalılara çiziyorlardı.

İşte bu olumsuzluklar sırasında çizgi roman tutkusunu ve bunun üniversal kriterlerini özümsemiş bir mecra olan Studio Rodeo?dan Rodeo Strip adlı bir dergi çıkıyordu. Tamamen Batılı türdeşleri gibi olaya yaklaşan nitelikli bir çizgi roman dergisiydi Rodeo Strip ve çizgi roman bilincini ülkeye taşımaya çalışıyordu. Bu girişimin başında Murat Mıhçıoğlu vardı. Çizgi roman konusunda aleladeliğe kayış yılları boyunca Rodeo Strip ne kadar çırpındıysa da, tek başına bir dönüşüm yaratamadı, olayı ana mecrasına döndürmekte başarılı olamadı. Çok olumlu izler bırakarak yayın hayatından çekildi. Fakat Rodeo Strip?in yaratıcıları yılmamışlardı. Eksi Seksen ve Zombistan adlı iki başarılı albümün ardından şimdi de Totem adlı bir seçki çıkarmışlar. Totem adlı seçkide on altı kısa çizgi roman bir almanak halinde sunuluyor. Ülkemizde gerçek çizgi romanın ölmediğini, bu türün dünya ölçeğinde başarılı yaratıcılarının var olduğunu ve yaratılarını sürdürmekte olduklarını kanıtlayan kitap besbelli ki adanmışlık duygularıyla ve belli bir misyonla hazırlanmış. Kuşe kağıda, büyük boy ve renkli basılmış. Yatırımını bu koşullarda geri vermesi olanaksız. Ama; ?Ben Türkiye?de, dünya ölçeğindeki algıyla at başı giden çizgi roman yaratıcılarının dünyasından bir kesit görmek istiyorum,? diyenlerin bu albümü edinmesini öneririm. Belki başlı başına bir sanatçıya ait bir albüm okumuş oldukları zamanki hazzı alamayacaklardır; ama çok yetkin pek çok çizerle karşılaşacaklarını rahatlıkla söyleyebilirim.

Kitaba katkıda bulunan yazar ve çizerler arasında Cem Özüduru, Ergün Gündüz, Yalçın Didman, Filip Andronik, Bahadır Barış Özsoy, Roberto Diso, Emir Pasanoviç ve Murat Mıhçıoğlu gibi isimler var. Hemen fark edileceği gibi bazı İtalyan, Makedon ve Bosnalı çizerlerle bizimkiler ortak üretime girişmişler. İsmi sayılanlar arasında eminim ki Roberto Diso?yu da hemen fark etmişsinizdir. Roberto Diso ülkemizde de çok sevilen İtalyan spagetti tarzı Mister No çizgi romanının ana çizeridir. Bu seçkide de bir Murat Mıhçıoğlu öyküsünü desenlemiş: İstanbitch.

Totem seçkisini çıkaran Murat Mıhçıoğlu edebiyatın özgün kanallarında gezinen okurlar için tanıdık gelebilir. Kendisini ilk olarak Türkiye Bilişim Derneği?nin her yıl düzenlediği Bilim-Kurgu öykü yarışmalarında jüri üyeliği yaparken tanıdım. Aşağı yukarı öyküleri her yıl finale kalır. Birkaç defa da dereceye girmişliği vardır. Mıhçıoğlu?nun öyküleri hem bilim-kurgu hem de çizgi roman dünyasına çok yatkındır. Konseptli ve nettir. Temaları çok değişik unsurlara yaslanır ama hepsinin sonunda kısa öykü anlatıcılarının o çok sevdiği keskin vurgu vardır. Seçkideki pek çok çizgi hikâyenin yazarı Mıhçıoğlu. Muhtelif çizerlerle çalışmış. Belli ki onlardan öyküleri için birkaç sayfalık işler yapmalarını istemiş. Sonra da bunları bu seçkide toplamış. Doğrusu kitap biraz fragmanter olduğu için hikâyelerin derinliğine girilemiyor ve sonuç çabucak bağlanıyor. Ama bu seçkide amaç, uzun soluklu bir çizgi romanı sunmak değil zaten. Bu alanda bir seçki ya da yıllık hazırlamak.

Seçkideki diğer hikâyeler de ilginç. Öne çıkan isimler Cem Özüduru ve Yalçın Didman. Her ikisinin de hem yazıp hem de çizdikleri hikâyelerinde başarılı olduklarını söyleyebilirim. (Kozalaklar ve Ayılı Adam) Kimi zaman da Mıhçıoğlu öykülerini çizmişler. Ergün Gündüz?ün de klasik yetkin üslubunu iki Mıhçıoğlu öyküsünde (Organik Kadın – Bir Ölü Bunu Yapabilir mi?) başarıyla konuşturduğunu görüyoruz. Roberto Diso?nun tarzını zaten herkes bilir. Filip Andronik?in siyah beyaz desenleri de ayrı bir aksiyon katmış seçkiye.

Genelde konuşma balonlarındaki yazıları uzun buldum. Bu, akıcılığı biraz engelliyor. Anlaşıldığı kadarıyla, seçkide kısa kısa hikâyeler yayımlama zorunluluğundan dolayı bunun böyle olması gerekmiş. Öykülerde finale çok çabuk gidildiği gözlemleniyor. Bu çok olumlu bir şey değil. Ama aynı nedenle bunun da makul karşılanması gerekir. Seks ve şiddet unsuru tadında ve dozunda kullanılmış. Öykülerin ana temaları ilginç. Desenler ve çizgi roman tekniği ise genelde olumlu.

Neticede, ülkemizdeki gerçek çizgi roman sanatının varmış olduğu teknik seviye hakkında bilgi edinmek isteyenlerin ilgiyle izleyeceği bir karma albüm çıkmış ortaya. Klasikleri zombileştirmektense çizgi roman üretmeye çabalayan bu insanlara projektör tutmanın, destek olmanın daha faydalı olacağı kanaatindeyim.

(11 Aralık 2010 tarihli Birgün Kitap?ta yayımlandı.)

Hikmet Temel Akarsu
İstanbul, 25 Kasım 2010
htakarsu@gmail.com ? www.myspace.com/hikmettemelakarsu

Kitabın Künyesi
Totem / Studio Rodeo Çizgi Roman Yıllığı
Yayıma Hazırlayan: Murat Mıhçıoğlu
Rodeo Yayınları
80 Sayfa ? Kuşe ? Albüm

Yorum yapın

Daha fazla Çizgi roman
Halkın Çığlığı / Paris Komünü (1 – 2) ? Tardi Vautrin

Dünyaca ünlü çizer Tardi'den 140. yıldönümüne girerken Paris Komünü'nün görkemli bir çizgi romanı... Tardi Vautrin'in aynı isimli romanından uyarlama 140...

Kapat