Zerdüşt Avesta (Zerdüştilerin Kutsal Metinleri) – Xanna Omerxali

Avesta -Zerdüştilerin Kutsal Kitabı- dünya medeniyetinin yazılı tarihinde en saygın eserlerden biridir. Binyıllar içinde Avesta kitapları yeniden yazıldı, tercüme edildi ve nesilden nesile aktarıldı.

Avesta -kutsal Zerdüşti kanonik metinlerinden geriye kalanların derlemesi. Versiyonlardan birine göre, dini metinlerin bütün külliyatı 1200 fragarddan (?bölüm, kısım?) oluşuyordu ve Milattan bin yıl önce altın rengi tahtaların üzerine yazılmıştı. Başka bir versiyona göre, yazılı metinler 1200 öküz derisi üzerine altın harflerle yazılmıştı. Mevcut Avesta koleksiyonunda bunların sadece küçük bir kısmı yer almaktadır. Yunan işgali döneminde metinler kayboldu. Söylentiye göre, Avesta MÖ yaklaşık 330 yılında Büyük İskender tarafından yakılmıştı.

Metin analizleri, Avesta?nın farklı bölümlerden (ayinsel metinler, efsanevi tarih, dini yasalar, epik konular, rahipler için açıklamalar) oluştuğunu doğrulamaktadır. Muhtelif dönemlerde İran?ın farklı yerlerinde bir araya getirildikleri görülmektedir. Avesta?nın en eski bölümleri daha Zerdüşt hayatta iken ortaya çıkmışlar, diğerleri ardılları ve rahipler tarafından yazıya geçirilmiş ya da eklenmişlerdir.

Daha önce Avesta?yı felsefi açıdananlamaya yönelik girişimler olmasına rağmen ordokuzuncu yüzyılın başlangıcından itibaren Avesta filozofların ilgisini çekmeye başladı. Böylece, Zerdüşt ve Avesta P. Beyl, G. Ritter gibi kişilerin eserlerinde belirgin bir yer edindi; Alman idealizminin en büyük temsilcisi Hegel Avesta?ya büyük ilgi duydu. V. Götheve F. Nietzsche de eserlerinde Zerdüştlük ve Avesta?ya yer verdiler. Avesta?nın bölümleri İngilizcede 1880 ve 1894 yıllarında James Darmesteter?in çevirisiyle Oxford?un ?Sacred Books of the East? serisi içinde yayımlandı. Son İngilizce tercüme bugün hâlâ araştırmacılar tarafından kullanılmaktadır. Avesta?nın Türkçe çevirisi Darmesteter?in İngilizce çevirisinden yapılmıştır.

Zerdüşt

Zerdüşt?ün yaşamına ilişkin tarihleri tam olarak tespit etmek imkânsızdır; ancak araştırmacıların çoğunluğu peygamberin on-onbir ve altıncı yüzyıllar arasında yaşadığını varsayıyorlar. Zerdüşt?ün çocukluğu ve sonraki yaşamına dair geleneksel anlatılar mucizelerle doludur. Örneğin, ağlayarak değil de, gülerek doğduğu söylenir. Aynı zamanda hem bir rahip hem peygamber olan, dinin tek kurucusu Zerdüşt otuzlu yaşlarında vahiy almıştır.

Zerdüştlük, peygamberin yaşadığı dönemde yaygın değildi. Batı İran?da, Medya?da Zerdüştlüğün vaizleri, üyeleri sadece Medyalıların değil Perslerin arasında rahip olan magi rahip topluluğuylu karşılaştılar. Araştırmacılar, bu yeni fikirlerin magilerden gelen itirazlarla karşılaştığına inanıyorlar.

Zerdüştlük-dünyanın en eski vahiy dini- yaklaşık MÖ altıncı yüzyıldan MS yedinci yüzyıla kadar Yakın ve Ortadoğu?nun büyük bir kısmında kesintisiz hüküm sürmüş olan üç İran İmparatorluğunun dini idi. İran?ın MS Araplar tarafından işgal edilip Zerdüştilerin İslamiyete geçmeye zorlanmalarından sonra, Zimmi statüsüne sahip oldular. On-onbirinci yüzyıllarda kaçıp Batı Hindistan?a yerleşen Zerdüşti grubuna Parsiler ve İran?da kalan küçük Zerdüşti grubuna da Gabarlar denilmektedir.

MÖ 549 yılında Akamenidli II. Cyrus?un (Büyük) (559-530) liderliğinde Persler ilerleme kaydederek Medya?yı işgal ettiler ve Pers İmparatorluğunu kurdular. Pers kraliyet yazıtlarından Behistun Yazıtından, I. Darius?un (522-486) yönetimi altında Ahura Mazda?nın Yüce tanrı olduğunun resmen kabuledildiği biliniyor. Sasaniler devrinde (yaklaşık 224) ise Zerdüştlük devlet dini oldu. Şu anda resmi olmayan tahminlere göre dünyada yaklaşık 200,000 Zerdüşti bulunmaktadır. İslamiyetten önce, Zerdüştlük çeşitli dönemlerde resmi bir din olarak statü sahibi oldu, ancak sekizinci-onuncu yüzyıllarda Zerdüştiler baskılara maruz kaldılar ve bir kısmı İran?ı terk edip Hindistan?ayerleştiler.
Darmesteter JamEs (1849-94)

Fransız Oryantalist, Paris lisesini ve Yüksek Araştrmalar Okulunu bitirdi (1871). Esas olarak İran Kültürü ve Mazdeizm dini üzerinde çalıştı. College de France?da profesördü. İngilizce ?Sacred Books of the East? serisi için Avesta?yı tercüme etti. Hindistan?ı baştan başa dolaştı, Afgan folklor derlemeleri yaptı. Darmesteter 1892-93 yılında Avesta?nın Fransızca tercümesini yaptı.

AVESTA?DAN SEÇMELER

Bunu Sana soruyorum, ey Ahura, bana doğruyu söyle, alttaki yeryüzünü, yukarıdaki gök kubbenin düşmesini kim engelliyor? Kim suları ve bitkileri tutuyor? Rüzgârlara ve bulutlara bu hızlılığı kimveriyor? Ey Mazda, İyi Düşüncenin yaratıcısı kimdir? (Yasna 44/4)
Bunu Sana soruyorum, ey Ahura, bana doğruyu söyle, hangi sanatkâr bu ışığı ve karanlığı yarattı? Hangi sanatkâr uyumayı ve uyanmayı yarattı? Kim anlayışlı adamı görevini yapmaya çağıran sabahı, öğleyi ve geceyi yarattı? (Yasna 44/5)

Ahura Mazda Spitama Zerdüşt?e (şöyle) dedi: İçindekinin bir cazibesi olmasa da, ben her ülkeyi (insanları için) değerli kıldım: Eğer, içindekinin bir cazibesi olmamasına rağmen her ülkeyi (halkı için) değerli kılmasaydım o zaman bütün dünya Airyana Vaeja?ya akın edecekti. (Vendidad, Fragard 1/1)

Biz Aryen milletlerine mutlu bir yerleşim alanıveren ve iyi bir yerleşim alanı veren geniş otlaklara sahip Mithra?ya içki adağı sunarız. (Khorda Avesta 10/4)

Salgın hastalıklar Aryen milletlerinin başına yağacak; düşman ordular Aryen milletlerinin başına üşüşecek; Aryen milletleri ellilerce, yüzlerce, yüzbinlerce, onbinlerce, sürülerce, cezalandırılacaklardır. (KhordaAvesta 14/53)

Bölgemiz korunsun; bölgemizden hiçbir zaman sürgüne gönderilmeyelim, evimizden, kasabamızdan, kentimizden, ülkemizden sürgüne gönderilmeyelim. (Khorda Avesta 10/75)
O, Yılan dölünün en yılanını cezalandıracak, O, Yılan dölünün en yılanının başına bela olacak; O Kurt dölünün en kurdunu cezalandıracak, O Kurt dölünün en kurdunun başına bela olacak; O Gururu cezalandıracak, O Gururun başına bela olacak; O Hor görmeyi cezalandıracak, O Hor görmenin başına bela olacak; O iftiraların en iftirasını cezalandıracak, O iftiraların en iftirasının başına bela olacak; O ihtilafların en ihtilafını cezalandıracak, O ihtilafların en ihtilafının başına bela olacak; O Kem Gözün en kötüsünü cezalandıracak, O Kem Gözün en kötüsünün başına bela olacak. (Khorda Avesta3/15)

O insanları ezenleri cezalandıracak, O, insanları ezenlerin başına bela olacak. (Khorda Avesta 3/14)
Biz anlayışa tapıyoruz; biz zekâya tapıyoruz; biz vicdana tapıyoruz; biz Saoşyantlarınkine tapıyoruz. (Khorda Avesta 13/74)

Övgülerimi; iyi düşüncelerle, iyi sözlerle, iyi işlerle, iyi düşüncelerimle, iyi konuşmalarımla ve (benim) iyi eylemlerimle ilan ediyorum. Şarkı söyleyerek yaptığım övgülerle, bütün iyi düşünceleri, iyi sözleri, iyi işleri sunarım ve bütün kötü düşünceleri, sözlerive işleri reddederim. (Yasna11/17)
(Tanıtım Bülteninden)

Kitabın Künyesi
Zerdüşt Avesta
(Zerdüştilerin Kutsal Metinleri)
Xanna Omerxali
Avesta Yayınları
Çeviri: Fahriye Adsay,İbrahim Bingöl
İstanbul, 2012, 1. Basım
480 sayfa

Zerdüşt Avesta (Zerdüştilerin Kutsal Metinleri) – Xanna Omerxali” üzerine bir yorum

Yorum yapın

Daha fazla Felsefe
Çalışmak Sağlığa Zararlıdır – Annie Thebaud-Mony

Risklerin alt işverene devri. Başkasını tehlikeye atma. Onura saldırı. Duygusal ve fiziksel şiddet. Mesleki kanserler "Dünyanın her yerinde, rekabet gücü...

Kapat