Engelli Bedeni: Mükemmeliyetçilik Tuzağında Püre Olan Emekçi Ruh

tarihinde gönderilmiş tarafından

Kapitalist Sistemde Dönüşümün Engellenmesi ve “Engelli Kimliğin” Metalaşması

Yazar: Âkil Bîçare

(Ne Yapmak İyileştirir Ne de Olmak; İyileştiren, Eylemle Bilinci Birleştirmektir.)

Aziz Yoldaşlar, Ey Bedenin Üzerindeki Baskının Farkında Olanlar!

Ruhsal kriz, üretim ilişkilerinin dayattığı “normal” beden normu üzerinden yaşanır.

I. Krizalit Krizi: Kapitalizmin Dışladığı Emek

  1. “Yapan” Olma Baskısı: Kapitalist sistem, bireyi sadece “yapan” (üreten, enerjik, verimli) olduğu sürece değerli sayar. Oysa Engelli Birey, bu sistemin katı verimlilik kurallarına uymakta zorlanır.
  2. “Olma” Halinin Reddi: “olma” (içsel sükûnet, okuma, derin düşünme) hali, kapitalist toplumda desteklenmez, hatta saygı görmez. Engelli birey, bu “olma” haline çekildiğinde, hemen “tembel,” “üretken olmayan” veya “toplumsal yüke” dönüşmekle suçlanır.
  3. Püre Olmak ve Metalaşma: Tırtılın kelebeğe dönüşmeden önce “püre olması” gerektiği gibi, engelli birey de sistemin kalıbına sokulurken acı çeker. Bu acı, sadece kişisel değil, emeğin ve bedenin metalaşmasına karşı verilen bir direniştir. Birey, sistemin dayattığı mükemmeliyetçi standartlara uymadıkça, potansiyeli ve emeği yok sayılır.

II. Kültürel Konteyner Krizi: Burjuva Psikolojisinin Sınırları

Woodman’ın “kültürel konteynerlerin kaybı” tezi, Marksist eleştiride ritüellerin ve kabile bağlarının yitirilmesiyle birlikte, bireyin kendini toplumsal destekten mahrum bulması demektir.

  1. Ritüellerin Yerini Piyasaya Bırakması: İlkel topluluklarda dönüşüm, ritüellerle desteklenirdi. Modern toplumda ise bu ritüeller yoktur. Engelli birey, zorluk yaşadığında, onu kapsayacak kolektif bir destek (kabile) yerine, piyasa tarafından sunulan çözümlere yönlendirilir (özel terapiler, pahalı araçlar).
  2. Arketiple Özdeşleşme (Sistemin Yansıması): Konteynerler olmadan, birey arketipik güçlerle özdeşleşir. Otizmli veya engelli birey, ya kendisini bir “Michael Jackson” gibi nörotipikle idealleştirilmiş, yalnız bir figür (büyük başarıyla telafi eden) ya da “toplumsal yük” olarak algılanan bir figürle özdeşleştirir. Bu, kişiyi “şeytani olduğu kadar meleksi bir kibire” (inflation) kurban eder, çünkü sistem, ya “kahraman” olmanızı ya da “hiç” olmanızı ister.
  3. Emeğin İnkarı: Engelli bireyin ailesi, dışsal bir kayıp (ekonomik yük, emek kaybı) yaşadığında, bu acıyı birey tek başına yaşar. Toplum, ondan enerjik ve başkalarına bakan biri olmasını beklerken, birey içten içe boş hisseder.

III. Dönüşüm: Ego’nun Teslimiyeti ve Sınıf Bilinci

Woodman’ın çözüm önerileri, aslında bireysel özgürleşmenin, toplumsal özgürleşmeyle nasıl kesiştiğini gösterir.

  1. Egemenliğin Teslimi: Ego, kişisel arzuların (mükemmel olma, uyum sağlama) ötesine geçip Öz’e (Self’e) teslim olmalıdır. Daha gerçekci açıdan bu, bireyin kendi dar, bencil, burjuva Egosu’ndan sıyrılıp, kolektif sınıf bilincine ve hakikatine teslim olmasıdır.
  2. Gerginliği Tutmak: Sağlıklı insan olduğu yerdeyken, nevrotik her zaman başka bir yerdedir. Engelli bireyin bilincini genişletmesi, geçmişin travması ile geleceğin belirsizliği arasındaki gerginliği tutması (çarmıhta iki kol) demektir.
  3. Bilgelik ve Deneyim: Bilgelik, soyut teorilerden değil, deneyimin ıstırabından ve kemik iliğinden gelir. Engelli bireyin bedensel deneyimi ve farklılığı, onu bu yüce bilgeliğin taşıyıcısı yapar.

Sonuç: Engelli bireyin dönüşümü, sadece bireysel bir iyileşme değil, kapitalist üretim ilişkilerinin dayattığı “normal” beden normuna karşı çıkan devrimci bir eylemdir. Kişi, bu ıstırabı yalnız başına (ritüel konteyneri veya sınıf dayanışması olmadan) yaşarsa, katlanılmaz bir hale gelir. Kurtuluş, kolektif konteynerler yaratmak, birlikte mücadele etmek ve baskının gerçek yüzünü ifşa etmekle mümkündür.

38

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...