Dahi Bir Kalemin Gölgesi: Shakespeare, Hitler’den Mandela’ya Nasıl Hükmetti?

tarihinde gönderilmiş tarafından

Marx’ın Kapital’i ve Freud’un Bilinçdışı: İnsanlığın Ortak Hikayecisi

Yazar: Jungish

(Olan Bitene Dair Her Şeyi Bilen O Koca Ruh)

Aziz Okuyucularım, Ey İnsan Tabiatının Sırrını Çözenler!

Şimdi size öyle büyük bir hakikati anlatacağım ki, bütün siyasetin, bütün psikolojinin ve bütün tarihin düğümünü çözecek cinstendir. Mesele, William Shakespeare adındaki o koca İngiliz şairidir. Sanırsınız ki, o sadece tiyatro yazmıştır; oysa o, Karl Marx’tan Sigmund Freud’a, Adolf Hitler’den Nelson Mandela’ya kadar, modern dünyanın bütün büyük figürlerinin zihnine ve kalemine hükmetmiştir!

Shakespeare, insan tabiatının (aşk, hırs, ihanet, kıskançlık, iktidar) bütün dinamiklerini öyle bir çıplaklıkla ortaya koymuştur ki, ondan sonra gelen her düşünür, kendi kuramını onun hikâyeleri üzerine inşa etmek zorunda kalmıştır.

I. Bilim ve Devrim: Kuramların Temeli

Shakespeare’in eserleri, modern düşünce dünyasına insan ruhunun laboratuvarını vermiştir.

  1. Karl Marx ve Sınıf Mücadelesi: Marx, siyasal ve ekonomik kuramlarını yazarken, Shakespeare’i çok okumuştur. Marx’ın sınıf mücadelesi, sömürü, yozlaşma ve paranın insan karakterini nasıl bozduğu üzerine olan görüşleri, Timon of Athens ve The Merchant of Venice gibi eserlerdeki ekonomik ahlaksızlık ve toplumsal çürüme temalarıyla derin bir paralellik taşır.
  2. Sigmund Freud ve Bilinçdışı: Psikanalizin babası Freud, bilinçdışı, Oedipus kompleksi ve insanın bastırılmış arzuları üzerine olan bütün teorilerini, Shakespeare’in eserlerinde bulduğu derin psikolojik çatışmalar üzerinden geliştirmiştir. Hamlet’in babasının hayaleti, Macbeth’in suçluluk sanrıları veya Othello’nun kıskançlığı, Freud için insan ruhunun en derin sırlarının ifşasıydı.

II. Liderler ve İktidar: İdeolojinin Kökleri

Shakespeare’in karakterleri, siyasi liderlerin hem ilham kaynağı hem de felaketlerinin habercisi olmuştur.

  1. Adolf Hitler ve Yıkım: Hitler, Shakespeare’in iktidar hırsını, narsisizmi ve yıkıcı ideolojiyi işleyen oyunlarından etkilenmiştir. Hitler’in o karanlık, ırkçı ideolojisi, Shakespeare’in tragedyalarındaki karşı konulmaz hırsın ve karanlık gölge karakterlerinin bir yansıması olarak okunabilir.
  2. Nelson Mandela ve Onur: Mandela, hücresinde Shakespeare okuyarak teselli bulmuştur. Jül Sezar gibi eserler, otorite, ihanet ve onurun anlamını çözmesi için ona rehberlik etmiştir. Mandela, Shakespeare’in karakterlerinde insanın hem en karanlık hem de en yüce potansiyelini görmüştür.

III. Feminizm ve Kültür: Tartışmaların Kaynağı

Shakespeare’in dişil karakterleri, modern kültürel ve feminizm tartışmalarını da derinden etkilemiştir.

  1. Germaine Greer ve Kadın Karakterler: Ünlü feminist yazar Germaine Greer, Shakespeare’in kadın karakterlerinin karmaşıklığını, zekasını ve gücünü kabul ederken, aynı zamanda onların ataerkil toplum içinde nasıl kısıtlandığını incelemiştir.

Sonuç: Shakespeare, iki yüz yıl sonra bile bizim kendi zihnimizi okumamızı sağlayan en büyük kılavuzdur. O, bize politikacıların sınıf mücadelesini, psikologların bilinçdışı çatışmaları ve liderlerin iktidar hırslarını anlamaları için gerekli olan arketipsel dili vermiştir. Bizim modern sorunlarımız, sadece Shakespeare’in eski oyunlarının yeni sahnelenmesinden ibarettir.

37

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...