Anima Mundi ve Rüyalar

tarihinde gönderilmiş tarafından

Rüya analizinde ve Jung’un simyayla bağlantılı sembolizminde “anima mundi” (dünya-ruhu) kavramı, doğrudan merkezi “kendilik” (self) olan ortak (kolektif) bilinçdışına denk düşmektedir.

Kaynaklara göre, rüyalarda ortaya çıkan bazı kozmik ve geometrik motifler anima mundi düşüncesiyle birebir örtüşür ve şu şekillerde karşımıza çıkar:

  • Kutup ve Merkez Sembolizmi: Rüyalarda her şeyin etrafında döndüğü bir “Kutup” noktası görmek, kendiliğin sembolüdür. Simya geleneğinde bu nokta, Mercurius (cıva) olarak da bilinen dünya-ruhunun (anima mundi) kalbi olarak kabul edilir.
  • Deniz Sembolizmi: Rüyalardaki uçsuz bucaksız deniz motifi, anima mundi ile örtüşen ortak bilinçdışının bir başka önemli sembolüdür.
  • Yuvarlaklık (Rotundum): Tıpkı Platon’un Timaeus eserinde bahsedildiği gibi, simyadaki anima mundi de “cevherlerin ruhu”na benzer şekilde yuvarlak olarak tasavvur edilir ve altınla (mükemmellik ve bütünlükle) bağdaştırılır.

Özetle; rüyalarda deneyimlenen ve insan psikesinin sınırlarını aşan o kapsayıcı merkez (kendilik), eski simyacıların ve filozofların kainatın ruhu olarak adlandırdıkları anima mundi’nin psikolojik karşılığıdır. Kaynaklarda yer alan eski simya gravürlerinde de bu kavram, “kendisine Tanrının rehberlik ettiği, insanlığın rehberi” olarak tasvir edilmektedir.

Gündelik Rüya Örnekleri

Gündelik yaşamın izlerini taşıyan ve o günkü psişik dengeyle sınırlı olan rüyalar, kişisel kaygılardan ve yakın zamandaki anılardan beslenir. Kaynaklarda bu tarz rüyalara dair sunulan bazı belirgin örnekler ve temalar şunlardır:

  • Trafik Kazası Rüyası: Bir kişinin rüyasında yolda yürüdüğünü ve birdenbire önüne çıkan bir çocuğun arabanın altında kaldığını görmesi. Bu rüya analiz edildiğinde; yürünen yolun rüya sahibinin bir önceki gün yürüdüğü yol olduğu, çocuğun bir gece önce gördüğü yeğeni olduğu ve araba kazasının da birkaç gün önce gazetede okuduğu bir habere dayandığı ortaya çıkar.
  • Elma Çalma Rüyası: Genç bir adamın rüyasında “garip bir bahçenin ortasında durup, kimsenin görmediğinden emin olmak için etrafına bakınarak ağaçtan bir elma koparması.” Bu rüya, rüya sahibinin önceki gün sokakta karşılaştığı bir kadınla konuşurken hissettiği vicdan azabını ve çocuklukta komşu bahçesinden meyve çaldığı bir anısını telafi etmek üzere üretilmiş gündelik bir fantezidir.
  • Mayalı Süt Rüyası: Herhangi bir ruhsal sorunu olmadığını savunan bir adamın rüyasında bomboş bir odada, hemşireye benzeyen bir kadının gözetiminde midesini bulandıran “mayalı bir süt” içmeye zorlanması. Rüyada Dr. Jung’a ulaşmak istemesine rağmen hemşirenin ona “doktorun vakti olmadığını” söylemesi, adamın nevrozunu inkar etmesine karşı bilinçdışının duruma yaptığı dengeleyici bir gündelik müdahaledir.
  • Tipik Gündelik Motifler: Belli bir yasa ya da kurala bağlı olmayan ancak herkesin sıkça deneyimlediği rüya motifleri de vardır. Uçmak, merdivene ya da dağa çıkmak, dışarıya sadece birkaç parça kıyafetle çıkmak, diş sallanması, insan kalabalıkları, oteller, tren istasyonları, otomobiller ve yılan gibi korkunç hayvanlar en bilindik rüya imgelerindendir.

Anima ve Anima Mundi Arasındaki Fark

Bu iki kavram, insanın iç dünyasındaki farklı derinlikleri ve bilinçdışı katmanlarını ifade eder:

  • Anima (Kişisel Bilinçdışının Dişil Yüzü): Anima, erkeğin bilinçdışının dişil özelliklerinin kişileştirilmiş halidir (kadınlarda bu yapı erildir). Rüyalarda kozmik bir kavram olarak değil; kim olduğu bilinmeyen bir kadın, kız kardeş, fahişe, anne veya baştan çıkarıcı periler gibi çeşitli somut kadın figürleri şeklinde karşımıza çıkar. Anima, bireyin “aşağı” (gelişmemiş) psikolojik işlevini ve karanlık taraflarını temsil eder. Amacı, bilinç ile bilinçdışı arasındaki arabuluculuğu sağlamak ve erkeği iç dünyasıyla yüzleştirmektir.
  • Anima Mundi (Dünya Ruhu ve Ortak Bilinçdışı): Anima mundi “dünya-ruhu” anlamına gelir ve merkezi “kendilik” (self) olan, tüm insanlığın paylaştığı ortak (kolektif) bilinçdışıyla örtüşür. Anima gibi insani bir kadın figürüyle değil, doğadaki evrensel ve kozmik sembollerle temsil edilir. Rüyalardaki karşılığı her şeyin etrafında döndüğü bir Kutup noktası, sınırsız bir deniz, altın gibi mükemmellik ve bütünlük ifade eden yuvarlaklık (rotundum) ve küre biçimindeki imgelerdir. İnsanın içindeki yaşam kaynağını ve kainatın kusursuz işleyişini sembolize eder.

Kısacası; anima bireyin kendi ruhundaki karanlık ve içgüdüsel dişil parçayken, anima mundi evrenin ve bütün insanlığın ruhunu temsil eden aşkın, kozmik ve mutlak bir bütünlüktür.

8

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...