Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi – Karl Marx

“Eleştiri silahı, silahların eleştirisinin yerini kuşkusuz alamaz; maddi güç ancak maddi güçle yenilebilir; ama teori de, yığınları sarar sarmaz maddi bir güç durumuna gelir. Teori ad hominem kanıtlar kanıtlamaz yığınları sarabilir ve radikal duruma gelir gelmez ad hominem kanıtlar. Radikal olmak, şeyleri kökünden kavramaktır. Ama insan için kök, insanın kendisidir.” (Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi, s. 201)

“Zincirlerin her yanını örten imgesel çiçeklerden eleştiri, insanın süssüz ve umut kırıcı zincirler taşıması için değil, ama onları atması ve canlı çiçeği devşirmesi için zincirleri arındırdı. Dinin eleştirisi insanın yanılsamalarını, insanın kendi gerçekliğini akıl çağına erişen ve yanılsamadan kurtulmuş bir insan olarak düşünmesi, etkilemesi ve biçimlendirmesi için, kendi dininin, yani kendi gerçek güneşinin çevresinde dönmesi için ortadan kaldırır.” (Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisine Katkı. Giriş, s. 192

Karl Marx’ın Zur Kritik der Hegelschen Rechtsphilosophie [1843] adlı yapıtını Kenan Somer Fransızcasından (Critique du droit politique hégélien, Editions Sociales, Paris 1980 / Critique d’état hégélien, Union Générale d’Éditions, Paris 1976) dilimize çevirdi ve kitap Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi adı ile Sol Yayınları tarafından Eylül 1997 tarihinde, Ankara’da Şahin Matbaası’nda bastırıldı.

ÇEVİRENİN NOTU: 1843 ELYAZMALARI – KENAN SOMER
Marx’ın mart 1843’te başlayıp ağustosa kadar üzerinde çalıştığı ve kapak sayfası ile ilk dört yaprağı kaybolan bu elyazması, her biri katlanmış dört yaprak içeren XL katlanmış yaprak ya da deftercikten oluşuyor. Elyazmalarının birçok yerinde, daha sonra doldurmak üzere boş sayfalar bırakan Marx, bu defterciklerin 131 yaprağını doldurmuş. Yapıt Hegel’in Hukuk felsefesinin ilkeleri adlı kitabının ¤ 161’inin eleştirisiyle başlıyor. Eksik olan ilk dört yaprak, her halde Hegel’in yapıtında devletin ve devlet kurumlarının incelenmesinin başlangıcını oluşturan ¤ 257-260’ların eleştirisini içeriyordu.

Hegel’in Hukuk felsefesinin ilkeleri (“Hukuk felsefesinin prensipleri” adıyla) türkçeye de çevrildi (çeviren: Cenap Karakaya) ve kasım 1991’de yayınlandı (Sosyal yayınlar, İstanbul). Kitabın içerdiği 360 paragraf, yapıtta şöyle bir bölünüm gösteriyor: Giriş (¤ 1-33). Birinci kısım: Soyut hukuk (¤ 34-104). İkinci kısım: Öznel ahlaklılık (¤ 105-141). Üçüncü kısım: Nesnel ahlaklılık (¤ 142-360).

Bu üçüncü kısım, üç bölüm içeriyor: 1. Bölüm: Aile (¤ 158-181); 2. Bölüm: Sivil toplum (¤ 182-256); 3. Bölüm: Devlet (¤ 257-360).

Marx işte bu 3. bölümü (¤ 257-360) eleştirmeye girişmişti. Bu bölüm de üç kesime ayrılıyordu: A. İç siyasal hukuk ya da siyasal anayapı (¤ 260-329: 1. Kendi-için iç siyasal anayapı, ¤ 272-320; 2. Dış hükümranlık, ¤ 321-329). B. Dış siyasal hukuk ya da uluslararası hukuk (¤ 330-340). C. Evrensel tarih (¤ 341-360).

Marx’ın elyazması 261-313 numaralı paragrafları içeriyor; öyleyse yalnızca devletin iç siyasal anayapısı üzerindeki hegelci teorinin eleştirisiyle sınırlı.

Bu nedenle olacak, Marx’ın yapıtını çevirmek için yararlandığım iki fransızca çevirisinden biri (Albert Baraquin çevirisi, Éditions Sociales, Paris, 1980) Hegelci siyasal hukukun eleştirisi, öteki (hegelci marksolog Kostas Papaioannou çevirisi, Union Générale d’Éditions [10/18], Paris, 1976) Hegelci devletin eleştirisi, 1843 Elyazmaları başlığını taşıyordu. Ben Marx’ın “tasarı”sını göz önünde bulundurarak, Hegel’in hukuk felsefesinin eleştirisi başlığını yeğledim. Marx’ın “tasarı”sı derken, Marx’ın bu çevirinin “Ekler” bölümünde yayımlanan Hegel’in hukuk felsefesinin eleştirisine katkı. Giriş (1844) başlıklı makalesini düşünüyorum. Gerçeklikte tamamlanmamış bir yapıt (ve vazgeçilmiş bir tasarı) oluşturan “1843 Elyazmaları”, Marx’ın henüz marksist olmadan önce “felsefel” bir komünizme ilk adımını attığı bu ünlü makaleyi, yazılmamış ve büyük bir olasılıkla da bu makalede atılan adımdan sonra yazılmasından vazgeçilen bir yapıtın “Giriş”i durumuna getiriyor.

Marksizmin “tarih-öncesi” ürünlerinden biri olan ve ilk kez D. Riazanov’un gün ışığına çıkarmasından sonra, henüz sınıflar savaşımının ve proleter devrimin siyasal ve toplumsal dönüşümdeki işlevini kavramaktan uzak olması nedeniyle, bazen Marx’ın olgunluk dönemi düşüncesine karşı kullanılmak istenen bu 1843 elyazmaları, gene de devlet ile sivil toplum arasındaki ilişkilerin bilimsel bir açıklaması ve hegelci diyalektiğin materyalist bir devriklemesi üzerine ilk girişimleri içeriyor. Bu bakımdan bu yapıt, marksizm ve marksizmin doğuşuyla ilgilenen herkes için son derece önemli bir belge oluşturuyor.

Kendisini aşan ve deyim yerindeyse geçerlikten kaldıran “Giriş”iyle birlikte bu iki belgenin önemi üzerine, Auguste Cornu’nün “Ekler” bölümündeki iki irdelemesi, okura yeterli bir fikir verecektir. Auguste Cornu’nün bu iki irdelemesinde, “Hegel’in hukuk felsefesinin eleştirisi” ile “Hegel’in hukuk felsefesinin eleştirisine katkı. Giriş” başlıklı yazılarında bu yapıtlara ilişkin ve çoğunlukla dipnot biçiminde verdiği çeviriler ile Albert Baraquin ya da Kostas Papaioannou’nun aynı parçalara ilişkin çevirileri arasında varolan kimi başkalıkları, daha önce 1844 Elyazmaları ve Kutsal Aile çevirilerinde de yaptığım gibi, bu çetin metinlerin okunup anlaşılması bakımından “yeni bir şey öğrenmek isteyen, öyleyse kendi başına düşünme çabası gösteren” okurun işini güçleştirmekten çok kolaylaştıracağını düşünerek, türkçe çeviride elden geldiğince korumaya özen gösterdim.

Hegel’in her paragrafının çevirisinde, “sorunun köküne gitmek” isteyen okurlar için, gene kimi çeviri başkalıklarına rağmen, dostum Cenap Karakaya’nın usta işi çevirisine gönderme yaptım.

Son olarak Hegel’den yapılan alıntılarda, altını Hegel’in çizdiği ve Marx’ın da bu biçimde yinelediği sözcüklerin italik harflerle, altını Marx’ın kendi hesabına çizdiği sözcüklerin de siyah-italik harflerle dizildiğini ve çeviride bu ayrımı korumaya elden geldiğince özen gösterildiğini belirtmek istiyorum.

KENAN SOMER
Ankara, 12 mayıs 1997

KİTABIN KÜNYESİ
Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi
Orjinal isim: Critique du droit politique hegelien
Karl Marx
Çeviri : Kenan Somer
Sol Yayınları / Yayınevi Genel Dizisi
Ankara, 1997
271 s

İÇİNDEKİLER
7 Çevirenin Notu: “1843 Elyazmaları”, Kenan Somer

11 Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi

30 I. Kendi-İçin İç Siyasal Anayapı

32 a) Hükümdarın Gücü

62 b) Hükümet Gücü

81 c) Yasama Gücü

EKLER

191 Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisine Katkı. Giriş, Karl Marx

210 Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisi, Auguste Cornu

250 Hegel’in Hukuk Felsefesinin Eleştirisine Katkı. Giriş, Auguste Cornu

269 Sözlükçe

271 Marx’ın Hegel’den Alıntıladığı Paragrafların Dizini

Yorum yapın

Daha fazla Hukuk, Politika
İngiltere’de Emekçi Sınıfın Durumu – Friedrich Engels

BÜYÜK BİRİTANYA?NIN EMEKÇİ SINIFLARINA EMEKÇİLER!  Durumunuzu, çektiğiniz acıları, giriştiğiniz savaşımları, umutlarınızı ve beklentilerinizi Alman ülkedaşlarımın önüne koymaya gayret ettiğim bu...

Kapat