Kayıp Sembol – Dan Brown “Kötü bir yazardan iyi bir pazarlama”

“Dan Brown dendiğinde öncelikle iki şeyin altının çizilmesi gerekiyor. Birincisi kötü bir yazar ama iyi bir pazarlamacıdır. Özellikle yeni kitabında, ileride işletme fakültelerinde bir vaka olarak işlenmeyi hak edecek derecede başarılı bir pazarlama stratejisi yürütmüştür.”

Kayıp Sembol?ü okuyanlar (*) “oradaki sözde bilimsel iddiaların doğru olduğuna inanacaktır. Söz konusu okuyucular bu şekilde New Age dolandırıcılarının iddiaları karşısında savunmasız kalacaklardır. Kayıp Sembol, hem bilimi hem de insan sağlığını ve psikolojisini tehdit eden New Age akımının propagandasını yapmaktadır.

“Kitap, büyük bir kampanyayla piyasaya sürüldü. Yakında filmi çekileceği konuşuluyor. Hemen herkes son derece kötü bir roman olduğu konusunda hemfikirse de Brown?ın ABD?nin kuruluşu, masonluk, ezoterizm ve New Age hakkında dile getirdiği tezler ortalığa döküldü bile. Bu durum Kayıp Sembol?ü eleştiren yeni kitapların ortaya çıkışına da zemin hazırlamakta.”
(*) Salih Yavuz’un 15/01/2010 Tarihinde Radikal Gazetesi Kitap Eki’nde Yayınlanan “Dan Brown’ın gerçek alternatifi” Adlı Yazısı

Haluk Hepkon ‘un 11/12/2009 Tarihinde Radikal Gazetesi Kitap Eki’nde Yayınlanan “Bu roman asla ‘sadece roman’ değildir” Adlı Yazısı
Dan Brown dendiğinde öncelikle iki şeyin altının çizilmesi gerekiyor. Birincisi kötü bir yazar ama iyi bir pazarlamacıdır. Özellikle yeni kitabında, ileride işletme fakültelerinde bir vaka olarak işlenmeyi hak edecek derecede başarılı bir pazarlama stratejisi yürütmüştür. Kayıp Sembol daha Türkçeye çevrilmeden hatırı sayılır bir miktar satarak, hem söz konusu stratejinin başarısını hem de memleketimizdeki İngiliz diline hakim insan sayısının zannedilenin çok üstünde olduğunu kanıtlamıştır.
Altı çizilmesi gereken ikinci şeyse artık bir tür Dan Brown usulü roman yazma yönteminin oluşmuş olmasıdır. Söz konusu yöntemin oluşumunda Da Vinci Şifresi?nin başarısı son derece önemli bir yer tutmaktadır. Daha önce başka kitaplar da yazan Brown, esas olarak bu eseriyle tanınmıştır. Kayıp Sembol?ü okurken Brown?un da kendi yetenekleri konusunda hayallere kapılmadığı ve bu yüzden Da Vinci Şifresi?nde kullandığı yöntemi üç aşağı, beş yukarı tekrarlamayı tercih ettiği anlaşılmaktadır.
Biraz daha açalım. Brown usulü yazma yönteminin üç ana unsuru bulunmaktadır. Bunlardan birincisi ezoterik ve mistik hurafelerdir. Da Vinci Şifresi de Kayıp Sembol de bunların üzerinde yükselmektedir. İkincisi komplo teorileridir. Her iki kitapta da söz konusu ezoterik uydurmalara uygun komplo teorileri, geniş bir biçimde işlenmiştir. Üçüncüsüyse, metne gerekli, gereksiz bir sürü bilmece, bulmaca serpiştirmektir. Ama haksızlık da yapmamak gerekiyor, Brown bunu neredeyse bütün kitaplarında uygulamıştır.

Yeni kılavuz Manly P. Hall
Hatırlanacağı üzere Brown?un Da Vinci Şifresi?ni yazarken Michael Baigent, Richard Leigh ve Henry Lincoln?ün The Holy Blood and The Holy Grail kitabından fazlasıyla esinlendiği üzerine bolca konuşulmuş, hatta Brown bu mesele yüzünden mahkemelik bile olmuştu. Gerçekten de her iki kitap arasında rastlantıyla zor açıklanacak kadar çok benzerlik bulunmaktadır. Brown?un, romanının kurgusunu oluştururken, söz konusu kitapta bahsedilen ezoterik anlamsızlıklardan yararlandığı ayan beyan ortada.
Kayıp Sembol?de Brown yine aynı yöntemi izlemiş. Değişen yalnızca malzeme. Brown?un bu seferki kılavuzu ABD?li ünlü ezoterik Manly P. Hall. Nitekim Kayıp Sembol Hall?den bir epigrafla başlıyor. Brown, bu kadarıyla yetinmeyerek kitabının 133. bölümünde tekrar Hall?den bir alıntı yapmış. Sadece bununla da sınırlı değil. Örneğin, Kayıp Sembol?de Peter Solomon?un kesilen ve her parmağına ayrı dövmeler yapılan sağ eli önemli bir yer tutmaktadır. Söz konusu el ve dövmeler, Hall?un ünlü kitabı Tüm Çağların Gizli Öğretileri?nde ?Gizemlerin Eli? diye anılmaktadır. Hatta kitabın Türkçe baskısının kapağında da aynı el yer alıyor. Bütün bunlardan yola çıkarak Kayıp Sembol?ün yazılış sürecinde Manly P. Hall?un fikirlerinin mühim bir rol oynadığını söylemek mümkün.
Hall?e göre ABD?nin kuruluşunda özel ve ezoterik bir anlam bulunmaktadır. Antik bilgeler Amerika kıtasını çok eski dönemlerde keşfetmiş ve bu ülkenin demokrasinin beşiği olmasına karar vermiştir. Antik bilgelerin bu planı günümüze kadar kusursuz bir biçimde işlemiştir. Üç bin yıl boyunca ezoterik cemiyetler bütün dünyayı yönetecek aydınlanmış bir demokrasinin kurulması için uğraşmıştır. ABD bir an önce bu yüce amaca göre hareket etmeye başlamalı ve dünya savaşı sonrasında önüne çıkan dünya liderliği fırsatını geri çevirmemelidir. Dünya birliği sağlandığında, ABD?nin kuruluş amacı da gerçekleşmiş olacaktır.

Washington ve masonik mimari
Aslında Hall?un fikirleri Brown?un bu kitabında mekân olarak neden Washington?ı seçtiğini de açıklamaktadır. Hall?e göre, ABD bugünkü durumunu ruhani çevrelere borçludur ve ABD?nin kurucu ataları, tıpkı günümüzdeki bazı ezoterik şahsiyetler gibi, bu ruhani çevrelerin öğrencisi olmuştur. Washington inşa edilirken izlenen plan, çeşitli anıt ve resimler ile sağa sola kazınan masonik işaretler bu durumu kanıtlamaktadır. Brown bu parlak ?fikri? alarak romanının merkezine oturtmuş.
Hall?e göre Francis Bacon?ın Yeni Atlantis?i aslında ABD?ye işaret etmektedir. Bacon?ın üyesi olduğu gizli örgüt, yani Gülhaçlar, Benjamin Franklin gibi sözcüleri sayesinde ABD?nin kurulma sürecinde önemli roller oynamıştır. Brown da Kayıp Sembol?de Folger Shakespeare Library?de Latince bir folyosu olan Yeni Atlantis?in Amerika?nın kurucu atalarına ilham verdiğinden ve ?bazı tarihçilerin? Gülhaçların kurucusu Christian Rosencreutz?un aslında Francis Bacon olabileceğini söylediklerinden bahsetmektedir.

Şifreler ve bilmeceler
Brown?un roman yazım tekniğinde şifrelerle ve bilmecelerle okuyucunun başını döndürmek son derece merkezi bir rol oynamaktadır. Örneğin, Da Vinci Şifresi?nin orijinal arka kapağında, Kayıp Sembol?de de bahsi geçen, Kryptos Anıtı?nın koordinatları ve yine aynı kapağın altında ?Only WW knows? (Sadece WW biliyor) ibaresi yer almaktadır.
Brown?un bu işe çok önem verdiği biliniyor. Kayıp Sembol?ün yayımlanma tarihi olan 15 Eylül 2009?un bile (15+9+9=33) özellikle seçildiği anlaşılmaktadır. Brown bütün bunlarla yetinmeyerek, kitabında bahsettiği ?domuz ağılı şifresi?yle ABD baskısının arka kapağına ?All great truths begin as blasphemies? (Bütün büyük gerçekler -tanrıya- küfür olarak başlar) cümlesini koymuştur. Aslında George Bernard Shaw?a ait olan bu cümle, kitabın ezoterik içeriğine son derece uygundur.

New Age manifestosu
Kayıp Sembol?de antik gizemlerle modern bilim arasında ilişki kurmaya çalışılan bölümler akıl karı değildir. Brown, ezoterik komplo teorilerini New Age hurafelerin propagandasını yapmak için kullanmaktadır. Tam da burada Kayıp Sembol?ün bir romandan ibaret olduğu ve tezlerini ciddiye almanın gerekmediği itirazı yapılabilir. Ama bu itiraz, gerçeği yansıtmamaktadır. Brown?un kitabını, ticari kaygılarla da olsa, bir New Age manifestosu şeklinde kaleme aldığının en bariz kanıtı, Kayıp Sembol?de Lynne McTaggart?ın Intention Experiment (Niyet Deneyi) isimli kitabından bahsedilmesi ve McTaggart?ın web sayfasının adresinin verilmesidir. McTaggart?ın Alan Evrenin Gizli Gücü isimli bir kitabı da dilimize çevrilmiştir. Brown?un bu New Age ve alternatif tıp ?guru?suna verdiği önem, Kayıp Sembol?ün sadece bir roman olarak geçiştirilemeyeceğini göstermektedir.

Kitabın Künyesi
Kayıp Sembol
Dan Brown
Çevirmen : Petek Demir
Altın Kitaplar
Basım Tarihi : 12 – 2009
Sayfa Sayısı : 528

Kayıp Sembol – Dan Brown “Kötü bir yazardan iyi bir pazarlama”” üzerine bir yorum

  1. Bu yazıyı sitenize yakıştıramadım.
    “New Age saçmalığı”, “Ezoterik hurafeler” gibi hakaretleri etme cüretini nereden buluyorsunuz? New Age tıpkı ezoterizm gibi kökleri kadim zamanlara uzanan bir sistemdir. Öyle ki, sitede pek çok kez savunulan bazı teorisyenlerin sürekli yad ettiği o özel mülkiyet öncesi insan topluluklarından da öncesine kadar : ) Neyse, buraya o klasik tartışmalara yenisini eklemek için yorum yapmadım.

    Nasıl ki kimsenin, “komünist saçmalıklar”, “işçi sınıfının kurtuluşunu savunan hayatında hiç işçi olmamışların pembe düşleri” gibi cümleler sarfetmeye hakkı yoksa sizin de insanların mutluluğu elde ettiği(işçilerin de öyle) sistemlere hakaret etmeye hakkınız yoktur.

Yorum yapın

Daha fazla Beğenmediklerimiz
Aşk – Elif Şafak “İlahî aşk ile para basan roman”

Elif Şafak, 300 bin kopya satan Aşk adlı romanından 1,2 milyon lira kazanç sağladı. Tasavvufî aşkı konu eden kitabın satışları,...

Kapat