Memurun Ölümü – Bütün Öyküleri 1 (1880-1884) – Anton Çehov

Everest Yayınları dünya öykü ve tiyatro edebiyatının tartışmasız en büyük isimlerinden biri olan Anton Çehov?un tüm yapıtlarını yayımlıyor. Mehmet Özgül?ün Rusça asıllarından yaptığı özenli çevirileriyle kronolojik olarak yayımlanacak olan Çehov kitaplığının ilk cildi Memurun Ölümü, 1880-1884 yılları arasında yazılmış 62 öyküyü kapsıyor.

?Acılardan, ezinçten başka bir şey çarpıyor mu gözünüze? Hırsızlık, soygunculuk, yağmacılık, dolandırıcılık, her türlü kötülük sarmış dünyamızı! Herkes umutsuzluktan kendini içkiye vermiş! Zorbalık diz boyu! Gücü gücü yetene!.. Sonuçta bir sürü gözü yaşlı, acı çeken insan! İşte burada bizler onlar için ağlıyor (konuşmacının gözleri yaşarmıştı) ve kadehimizi…?

Tam bu sırada kapı aralandı, biri sessizce içeriye süzüldü. Başımızı döndürüp baktığımızda, tepesinde geniş dazlağı, dudaklarında babacan gülümsemesiyle ufak tefek bir adam gördük. Çok yakından tanıdığımız biriydi bu. Adam durdu, konuşmalara kulak kabarttı?
Tanıtım Yazısı

Çehov Külliyatına Yer Açın! – Serkan Kara
(06/11/2010 tarihli Radikal Kitap Eki)

Dünya edebiyatının tartışmasız en büyük oyun ve öykü yazarlarından biri olan Anton Çehov, öykücülüğünün perdelerini yeniden açıyor. Çehov, 1880-1884 yılları arasında yazdığı 62 öykülük ?Memurun Ölümü? kitabında okurlarını öykülerinin yüklemi olmaya davet ediyor. Everest Yayınları?ndan çıkan kitabın çevirisini Mehmet Özgül üstlenmiş. Kitapta yer alan öyküler, Pravda yayınevinin Moskova 1970 basımlı ?Anton Pavloviç Çehov?un Bütün Yapıtları? (8 cilt) isimli yayını esas alınarak hazırlanmış. 1885-1886 yılları arasında yazılmış öyküleri içeren ikinci cilt ile 1886 yılında yazılmış öykülerden oluşan üçüncü cilt Aralık ayında okurla buluşacak. Çehov külliyatının tamamı ise 2011 yılında yayımlanmış olacak. Üstelik bu hacimli çevirinin üçte ikisi Türkçede ilk kez okur karşısına çıkacak. Çehov çevirileri sadece 8 ciltlik öykü kitaplarıyla da sınırlı kalmayacak. Öyküleri, üç tiyatro çevirisi takip edecek.

Önemsiz karakterler
Mehmet Özgül, kitabın ?Sunuş? yazısında Çehov çevirisi yapan tüm üstadlara gösterdikleri özen ve kullandıkları dil için tek tek teşekkür ediyor; kendi titizliğindense büyük bir alçakgönüllülükle birkaç cümle dışında bahsetmiyor: ??Batı dillerinin baskısından kurtulamamakla birlikte dilimizin gitgide arılaştığını, kendin kökeninden gelen sözcüklere zenginleştiğini kimse yadsıyamaz, işte bu nedenle Çehov?un yeni bir çevirisi dildeki zenginleşmeyi yansıtmalıdır. Bizim bu çalışmamız Türkçedeki gelişmeyi ne derece yansıtmıştır, buna okurlar karar verecektir. Arı Türkçe kullanırken aşırılıklardan, tam yerleşmemiş sözcüklerin kullanılmasından kaçınılmıştır.??
Kısa öykünün ustası olarak kabul edilen Çehov, öykülerinde toplumun her katmanından insana yer verir. ?İnsanın İki Yüzü?ndeki memur İvan Kapitoniç de konu olabilir öykülerine, ?Kol Kırılır Yen İçinde Kalır?daki Albay Rebrotyosov da? Önemli olan kimin konu olduğu değil, neyin konu olduğu ve nasıl anlatıldığıdır. Çünkü Çehov, tıpkı tiyatrolarındaki gibi öykülerinde de baskın karakterler yaratmaktan uzak durur. Kitapta yer alan Denizde öyküsü, buna güzel bir örnek oluşturabilir. Öyküde geçen karakterler önemsizdir. Önemli olan bu karakterlerin ne yaptığıdır. Nasıl anlatıldığına gelince? Çehov, gerdek gecesinde karısını papaza satan adamın ahlaki çöküşünü ?tıpkı kitaptaki diğer öykülerinde olduğu gibi- kısa, öz ve etkileyici bir şekilde anlatır.

Ruhtaki başkadın
Olabildiğince yalındır Çehov. Öykülerinde fazladan bir cümleye rastlamak neredeyse imkansızdır. Maksim Gorki?nin de dediği gibi, ?Başkalarının, özellikle de daha kaba insanların kendisinden beklediklerine hiç aldırmadı. Bu güzel yalınlığın içinde, kendisi de yalın, gerçek ve içten olan her şeyi sevdi ve kendine özgü bir güçle başkalarına da yalın olmayı öğretti.?
Klasik bir edebiyat okuyucusuysanız Çehov size ters gelebilir. Her öyküde giriş, gelişme ve sonuç beklemek yersizdir -ki yazarın çoğu öyküsü sonuçsuz, yani yüklemsizdir. Çehov öyküleri, okuru yüklemleştirir. Sonuç, siz nerede duruyorsanız ve hayata hangi gözle bakıyorsanız ona göre şekillenir. Sonuç sizsinizdir; yaşanmışlıklardır, yaşadıklarınızdır?
Ruhunuzda bir başkaldırı varsa, Beceriksiz?deki Yuliya Vasilyevna?nın ezilişine tahammül edemez, her satırda onun yerine cevap vermek istersiniz. Memurun Ölümü?ndeki İvan Dimitriç Çerviakov?un trajikomik haline ne demeli? Yazının kahramanına hayattaki konumlanmanıza göre ya ağız dolusu küfür eder ya da gülüp geçersiniz. Ama tepkiniz ne olursa olsun, iyi bir Çehov hikâyesinin sizi sarsacağı kesindir.
Çehov?un öykülerini kendinizle bağdaştırabilirseniz, her eserinde bir an evvel yüklem olmak istersiniz. Bağdaştıramadığınız takdirde, özne olduğunuz bir hayata yüklemsiz devam edersiniz!

Kitabın Künyesi
Memurun Ölümü – Bütün Öyküleri ? 1 (1880-1884)
Anton Çehov
Everest Yayınları
Kapak : Utku Lomlu
Editör : Rana Alpöz
Çeviri : Mehmet Özgül
Ekim 2010,
320 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Öykü Kitapları
Uçan Salı ? Müge İplikçi

Çağdaş edebiyatımızın özgün kalemi Müge İplikçi ilk kez çocuklar için yazdı! Columbus?un Kadınları, Kafdağı ve Kısa Ömürlü Açelyalar gibi tanınmış...

Kapat