Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi (Ulusal Hesapların Ekonomi Politiği) – Anwar Shaikh, E. Ahmet Tonak

Bu kitap, ülkelerin üretimlerinin ölçümü için farklı bir temel sunmakta ve bunu II. Dünya Savaşı sonrası dönem için ABD ekonomisine uygulamaktadır. Elde edilen sonuçlar, konvansiyonel ulusal muhasebe yoluyla sağlanmış istatistiklerden, eğilimlerden köklü bir biçimde farklıdır. Konvansiyonel ulusal muhasebe, askerî, bürokratik ve finansal faaliyetleri yeni zenginlik yaratımı olarak tasnif ettiği için temel ekonomik büyüklükleri ciddi bir biçimde çarpıtır. Oysa, Shaikh ve Tonak’a göre, söz konusu faaliyetler, kişisel tüketim gibi, icraları sırasında toplumsal zenginliği kullandıkları için toplumsal tüketim olarak sınıflandırılmalıdırlar. Bu iki yaklaşım arasındaki fark, sadece temel ekonomik ölçümleri değil, aynı zamanda gözlemlenen büyüme ve durgunluk eğilimlerinin kavranışını da etkilemektedir. Bu durum da, günümüzde hızla artan askerî, bürokratik ve ticari istihdam dikkate alındığında, hem teori hem de siyaset için hayati öneme sahiptir.

“Değer, artık değer ve sömürü oranı, Marksist politik iktisadın saf ve kritik kavramlarıdır. Kapitalist bir toplumu kavramada bunlar belirleyici analiz araçlarıdır. Öte yandan, bu doğrultuda bir incelemeyi ampirik olarak başlatmak istediğimizde piyasaların bize sunduğu olgular, bilgiler, istatistikler fiyat, üretim değeri, kâr, kâr oranı, gibi terimlerle ifade edilir. (…) Ne var ki, bu yerleşik terim ve istatistik kategorileri kullanılarak yapılan bölüşüm, sömürü, sermaye birikimi incelemelerinin sınırları vardır; politik iktisadın öngördüğü kavrayış inceliğine ulaşamazlar. A. Shaikh ve E. A. Tonak’ın yapıtı bu iki analiz biçimi arasındaki köprüleri kuruyor; “kaba” istatistik kategori ve terimlerinin, Marksist çözümlemenin kuramsal araçlarına dönüştürülmesinin yöntemlerini geliştiriyor ve böylece kapitalizmin kavranması doğrultusunda önemli bir açılımı gerçekleştirmiş oluyor.”
 Korkut Boratav

“Bu kitap, ulusal muhasebenin konvansiyonel yolla hesaplanmasıyla Marksist kategorilerle ölçülmesi arasındaki fark üzerine klasik bir çalışma olacak. Kitapta tartışılan artık değer oranı ile üretken olmayan emekçilerin sömürü oranı arasındaki farklılık yeni ve aydınlatıcıdır.”
 Ernest Mandel

“Bu çalışma, ulusal servetin ve gelirin kavramsallaştırılması ve ölçülmesine ilişkin geniş literatüre parlak bir katkıdır. Bu literatürü oluşturan üç önemli geleneği -klasik, Marksçı ve neoklasik- derinlemesine ele almakta, aralarındaki farklılıkları ve benzerlikleri açıklamakta ve II. Dünya Savaşı sonrası ABD için orijinal istatiksel ölçümler sunmaktadır. Bu kitabın uzunca bir süre standart bir başvuru kaynağı olacağını öngörüyorum.”
Paul Sweezy
(Tanıtım Bülteninden)

Ey ezilenler! – Nail Satlıgan
(14/07/2012 tarihli Radikal Kitap)
?Çığır açma? deyimini rastgele kullandığımız çok olur. Bu deyimi, özel olarak Marksist iktisat (aynı anlamda olmak üzere iktisadın Marksist eleştirisi) alanında kendisi için hiç sakınmadan kullanabileceğimiz sayılı yapıtlar arasında kuşkusuz Anwar Shaikh ile E. Ahmet Tonak?ın ?Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi: Ulusal Hesapların Ekonomi Politiği? önde gelir. Hem de birçok açıdan?
Birinci olarak, yapıt, Marksist iktisadın teorik kategorileri ile sosyal (ulusal) muhasebe sistemlerinin görgül verileri arasında metodolojik bir köprü kuruyor.
İkinci ve daha önemli olarak, bu metodolojiyi ABD ekonomisinin somut bir dönemine uygulayışıyla Marksizm içinde bütün bir alt alanın temelini atıyor. Buna görgül ya da nicel Marksizm diyebiliriz. Eskiden, görgül olan ile teorik olan arasındaki bu köprü henüz kurulmamışken bir Paul Mattick, kâr oranının azalma eğilimi yasasının görgül kanıtının, bu oranın yükselmesinde (!) yattığını ileri sürmek zorunda kalıyordu. (Bu, ilk bakışta sanılabileceği kadar abes bir argüman değildir. P. Mattick demek istemekteydi ki, kâr oranı azalmaya yüz tuttuğu için ters yöndeki etkenler harekete geçmiş ve kâr oranının azalma eğilimini fazlasıyla telafi etmiştir.) Artık Marksist iktisatçılar, ?Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi?nin temellendirdiği bu yeni alt alan sayesinde, kulağı enseden göstermeye ihtiyaç duymuyorlar.
Üçüncü ve kitabın çığır açıcı niteliğinin bir uzantısı olarak, İngilizcede ilk yayımlandığı 1994 yılından bu yana ABD ekonomisinin farklı dönemlerinden ta Yeni Zelanda?ya uzanan, o arada Türkiye ?yi de içine alan bütün bir görgül ve karşılaştırmalı araştırmalar dizisine öncülük etmiş olmasını belirtmek gerekiyor. Yani ortada kelimenin gerçek anlamıyla bir ?çığır? vardır ve üzerinden geçecekleri beklemektedir. Kitabın yazarlarının ?Türkçe Basıma Önsöz?de bu araştırmalar arasında Yiğit Karahanoğulları?nın ?Marx?ın Değeri Ölçülebilir mi? 1988-2006 Türkiyesi İçin Ampirik Bir İnceleme? başlıklı yapıtını ?en yaratıcı ve kapsamlı çalışma? olarak nitelendirmeleri ise gerek Türkiye ?de Marksist iktisatla uğraşan herkes için gerek ?Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi?ni olduğu gibi o yapıtı da yayımlamış olan Yordam Kitap için bir övünç kaynağı olmalıdır.

?Bilim gereksiz olurdu?
Marksist iktisadın metodolojik özünü en veciz şekilde bizzat Marx?ın şu dictum?u dile getirir: ?Dış görünüş ile şeylerin özü, eğer doğrudan doğruya çakışsaydı, her türlü bilim gereksiz olurdu.? (Karl Marx, Kapital, C. III) Bu ilkenin çok sayıda uygulamalı örneğini ?Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi?nde buluyoruz. Bir örnek: Marksist iktisadın uzun dönemli öngörüleri açısından kilit değişken olan organik sermaye bileşiminin evrimini, ?ham? istatistiki verilerle yetinerek saptamaya kalktığımızda bu bileşimin, Marx?ın öngörüsünün tersine olarak, artmayıp azaldığı sonucuna varılabilir. Gelgelelim bu ?dış görünüş?tür. Ham görgül verileri Marx?ın kavramlarına uygun bir işlemselleştirmeden geçirdiğimizde ise ?şeylerin özü?ne, yani sermayenin organik bileşiminin uzun dönemli eğiliminin artma yönünde olduğuna ulaşabiliyoruz.
Türkçe kitap için yazdıkları önsözde yazarların yerinde bir uyarısı var: ?Metnin aşağı yukarı yarısı? Marksist nicel iktisada uzak olanları ?zorlamayacağı gibi kapitalizmde sınıfların konumlanışı gibi güncel tartışmalarla da doğrudan ilişkilidir.? Ben buna ?Marksist açıdan kapitalist üretim ne demektir?? sorusuna verilmiş en özlü yanıtlardan birinin kitabın ikinci bölümünde verilmekte olduğunu eklemek isterim. Görüldüğü gibi nicel Marksizm meraklılarıyla asla sınırlı kalmaması gereken bir sorun kitabın temelinde yatıyor.
?Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi? üzerine her türlü tanıtma yazısı, çevirmen Hakan Arslan?ın herkülce çabasının hakkı verilmezse eksik kalır.

Kitabın Künyesi
Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi
(Ulusal Hesapların Ekonomi Politiği)
Anwar Shaikh, E. Ahmet Tonak
Yordam Kitap / Kuram / İktisat Dizisi
Çeviri : Hakan Arslan
İstanbul, Haziran 2012, 1. Basım
408 sayfa

Milletlerin Zenginliğinin Ölçülmesi (Ulusal Hesapların Ekonomi Politiği) – Anwar Shaikh, E. Ahmet Tonak” üzerine bir yorum

  1. Milletlerin En önemli zenginliği; Sanata Ve Snatçıya Verdiği değerdir.. Ülkelerin Gelişmişliği Teknoljisinden veya SİLAHSAL GÜÇLENMEDEN DEĞİLDİR.. Savaşarak,BARIŞI GETİRMEYE çalışmak Acı…
    EN ÖNEMLİ ŞEY SANATTIR.. Budur ZENGİNLİK…

Yorum yapın

Daha fazla Ekonomi, İnceleme
Vietnam Günlüğü (ABD’nin Vietnam’da İşlediği Savaş Suçlarına Karşı Russell Mahkemesi) Mehmet Ali Aybar

Mehmet Ali Aybar, ABD?nin Vietnam?da işlediği savaş suçlarını araştırmak amacıyla filozof Bertrand Russell?ın girişimiyle oluşturulan ?Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi?nin bir...

Kapat