Öteki “Proletarya” (De-proletarizasyon ve Mevsimlik Tarım İşçileri) – Sidar Çınar

“İşçi kavramının uzağında modern veya yarı köle olarak adlandırılmaya müsait çalışma koşulları ile mevsimlik tarım işçileri durmaktadır. Mülksüzleşerek girdikleri işçi sınıfından çoğunun hayatta kalmak için tek varlıkları olan emek güçlerine el konulmuş olarak, evlerinden olduğu gibi dört başı mamur işçi sınıfından da sürekli göç etmektedirler”

“Sınıfın” kavramsal kapılarından geçemeyenler şeklinde muazzam bir tanım veriyor Sidar Çınar mevsimlik tarım işçileri için ve gündelik deneyimleri de dâhil olmak üzere yeni emek denetim rejimi içindeki yerlerini ustalıkla tespit ediyor; sadece mevsimlik tarım işçilerinin değil, sınıfın tümünün değişen kompozisyonunu anlayabilmek için ipuçları sunuyor.

Mevsimlik tarım işçileri birkaç zamandır gündemde daha çok yer buluyorlar. İlginin önemli bir sebebi kamyon kasalarında seyahat eden mevsimlik tarım işçilerinin geçirdikleri trafik kazalarının trajik görüntüleri ve çadırlarda geçirdikleri aylar boyunca yaşadıkları derin yoksulluk.

Medyaya yansıyan bu görüntülerde anneleri çalışmaya giderken kendi başlarına bırakılmış küçük çocuklar ve geleneksel kıyafetleri içinde açık alanda yemek yapmaya çalışan kadınlar kadraja en çok giren imajlar.

Bu görüntülere bakıldığında ilk anda akla gelen yoksulluk ve çaresizlik; fakat görünüşün arkasında derin bir sömürü ilişkisi yatmaktadır ve önceki kuşaklardan miras insan toprak ilişkisinin yarattığı sonuçlar söz konusudur.

Kitap, kırsal alandaki yapısal dönüşümün bir sonucu olarak Türkiye’de mevsimlik tarım işlerinin kimlere kaldığını ve ortakçılıktan mevsimlik tarım işçiliğine doğru yaşanan dönüşümü bir bütün olarak ele almaya çalışıyor.Gözlerimize sunulan ve duygusal motiflerle zihnimize kayıtlanan imajların arkasındaki gerçek ilişkileri “sınıfsal” bir analize tabi tutuyor; ki zaten sınıf analizinin en önemli işlevi de bu değil midir; öfke ya da üzüntüne bilinci katmak. Sidar Çınar bunu hakkıyla başarıyor.

Neredeyse tamamen mülkiyetlerinden arınmış olarak feodal ilişkilerden “özgürleşen”, büyük toprak sahiplerinin ortakçılarının işçi olma hikâyeleri bazı çalışmalarda ya ihmal edilmiş ya da kavramların sert sınırları içinde açıklanmaya çalışılmıştır. Söz konusu bakış açılarıhikâyenin özünü veya özgünlüğünü ortadan kaldırdığı gibi farklı işçilik deneyimlerinin de görülmesini engellemiştir.

Kitap, “işçiyi” tanımlayan kavramsal sınırlamaları “gevşeterek” mevsimlik tarım işçilerinin işçi olma deneyimlerine odaklanmakta ve sorularınıza cevap olmanın yanında yeni ve doğru sorular sorabilmenin zeminini oluşturmaktadır.
(Tanıtım Bülteninden)

Kitabın Künyesi
Öteki “Proletarya”
(De-proletarizasyon ve Mevsimlik Tarım İşçileri)
Sidar Çınar
Nota Bene Yayınları / Ekonomi Dizisi
Ankara, 2014
224 s.

İçindekiler
ÖNSÖZ..
GİRİŞ.
BİRİNCİ BÖLÜM: KIRSAL DÖNÜŞÜMÜN ORTAKÇILIKTAN MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLİĞİNE GEÇİŞ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ.
MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİ VE ÇALIŞMA KOŞULLARI ÜZERİNE GENEL BİR DEĞERLENDİRME..
Mevsimlik tarım işçiliği ve dünyadan örnekler.
Türkiye?de mevsimlik tarım işçilerine dair genel bir görüntü.
MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLİĞİNİ YENİDEN ŞEKİLLENDİREN BİR SÜREÇ OLARAK KIRSAL DÖNÜŞÜM…
Feodal üretim ilişkilerinde ortakçılar.
Kırsal dönüşüm ve iç göç ekseninde kırsal alanda üretim ilişkilerinin değişimi
Kırsal dönüşümde ve kente göçte ilk iki dalga 1948-1963.
Kırsal dönüşümün üçüncü dönemi 1963-1970: çözülen geleneksel ortakçılık.
Tarımda yeniden şekillenen üretim ilişkileri
Kente göçte üçüncü dalga 1980-1985: Güneydoğu göçü.
İKİNCİ BÖLÜM: KAPİTALİZME DÖNÜŞÜMÜN İLK ADIMLARI VE İŞÇİLEŞME
SERMAYE VE İLKEL BİRİKİM REJİMİ.
İLKEL BİRİKİMİN İŞÇİ YARATMA YÖNTEMİ: İKİLİ ÖZGÜRLÜK..
Toprak mülkiyetinden özgürleşme.
Feodal ilişkilerden özgürleşme.
Özgür ücretli işgücünden bağımlı işgücüne kavramlar, tanımlar
Bağımlı işgücünün pre kapitalizmden kapitalizme doğru yeniden konumlandırılması
Bağımlı işgücünü açıklamaya yönelik yaklaşımlar
Neoliberal yaklaşım..
Marxist yaklaşımlar.
Yarı feodal yaklaşım..
Deproleterleşme yaklaşımı
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: BAĞIMLI İŞGÜCÜ OLARAK MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLİĞİ.
MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLERİNİN, ?BAĞIMLI ÇALIŞMA İLİŞKİLERİ? BAĞLAMINDA ELE ALINMASI
ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ.
MEVSİMLİK TARIM İŞÇİLİĞİNDE BAĞIMLILIK VE BAĞIMLILIĞI YARATAN ETKENLER..
Çalışma ilişkilerinde bağımlılık bileşenleri
Bağımlı çalışma ilişkilerinin merkezi olarak aracılar
Sözleşme yapma özgürlüğünün sınırlandırılması
Borçla bağlanma.
Sosyal ilişkilerden kaynaklanan bağımlılık bileşenleri
Akrabalığın bağımlı çalışma ilişkilerine etkileri
Ataerkil ilişkilerin eşitsiz doğası
Toplumsal yapıdan kaynaklanan bağımlılık bileşenleri
Sosyal eşitsizlik.
Zorunluluktan kaynaklanan seçimler veya seçeneksizlik.
SONUÇ

Yorum yapın

Daha fazla Emek Tarihi / Teori
Sermaye İmparatorluğu – Ellen Meiksins Wood

2000'li yıllar boyunca yeni emperyalizm hakkında çok söylendi ve yazıldı; konunun bu yoğunlukta tartışılmasının nedeni ABD'dir. ABD, Irak'a karşı yürüttüğü...

Kapat