Kuramsal ve Tarihsel Boyutlarıyla Hak Mücadeleleri I – II

Türkiye’de son yıllarda kamuoyunda sık sık gündemine gelen, neoliberal politikalara karşı eğitimden sağlığa, barınmadan suya farklı alanlardaki insanca yaşam mücadelesinin kod adı ‘hak mücadelelerini’ kuramsal, tarihsel ve güncel boyutlarıyla ele alan ilk kitap yayınlandı. Nota Bene Yayınları tarafından iki cilt halinde yayınlanan, hak kavramı ve hak mücadelelerini farklı zaman dilimleri ve farklı coğrafyalardan örneklerle tartışan ‘Kuramsal ve Tarihsel Boyutlarıyla Hak Mücadeleleri’ kitabı, sosyalizmin 1990’larda yaşadığı yenilgiyle sonuçlanan ilk döneminin ardından 21. Yüzyıldaki yeniden inşa sürecinde hak mücadelelerinin önemine vurgu yapıyor. Kitapta, ülkemizde son yıllarda daha çok muhafazakâr referanslarla gündeme gelen hak kavramının aslında neoliberalizmin tüm saldırılarına karşı yoksulların ve emekçilerin mücadeleler sonucu elde ettikleri kazanımlarının savunusu ve yeni bir siyasal-toplumsal sistemin kapı aralayıcısı olduğu ortaya koyuluyor. Kitapta akademisyenlerden politik aktivistlere düşünce üretimi alanının farklı ayaklarında duran yerli, yabancı 29 ismin imzası yer alıyor. Kitabın birinci cildinde makalelerde hak mücadeleleri kuramsal boyutlarıyla ele alınıyor. Kitabın ikinci cildinde ise hak mücadeleleri Latin Amerika’dan Türkiye’ye, Sovyetler Birliği’nden Kıbrıs’a kadar dünyanın hemen her yerinden örneklerle tartışılıyor.

Özgün makaleleriyle birinci ciltte yer alan yazarlar şunlar: Korkut Boratav, Samir Amin, Yasemin Özdek, Metin Özuğurlu, Michael Lebowitz, Ergin Yıldızoğlu, Ali Murat Özdemir, Yalçın Bürkev, Aynur Özuğurlu, Sonay Bayramoğlu, Filiz Zabcı, Çiğdem Çıdamlı, Ersin Vedat Elgür, Umar Karatepe, Ebubekir Aykut, Onur Karahanoğulları, Abdurrahman Aydın.

İkinci ciltte yer alan 12 makalenin yazarları şöyle: Yüksel Akkaya, James Petras, Cloudio Katz, Murat Özveri, Denizcan Kutlu, Nail Dertli, Ali Ergin Demirhan, Kasım Akbaş, Nazım Sinan Odabaşı, Kıvılcım Turanlı Yücel, Münür Rahvancıoğlu, Süleyman Dirlik.

İkinci ciltte ayrıca, “Hak Mücadeleleri Belleği: Tarihten Belgeler” adıyla oluşturulmuş bölümde 16. yüzyıldan bu yana verilen mücadelelere ait kimi metinlerin de Türkçesi yer alıyor. Küba ve Sovyetler Birliği Anayasası içindeki kimi bölümlerden Kara Panterlerin 10 Maddesine; Paris Komünü Manifestosu’ndan Köylü Şartlarına kadar pek çok metnin bulunduğu bölüm, tarihçi ve sosyologların olduğu gibi sosyal bilimler alanında çalışan herkesin elinin altında bulunması gereken metinleri de bir araya getiriyor.
(Tanıtım Bülteninden)

Kuramsal ve Tarihsel Boyutlarıyla Hak Mücadeleleri – www.sendika.org
Türkiye?de ve dünyanın dört köşesinde neoliberalizme karşı eğitimden sağlığa, barınmadan suya birçok başlıkta verilen mücadelelerin kod adı ?hak mücadelelerini? güncel olduğu kadar kuramsal ve tarihsel boyutlarıyla da ele alan ilk kitap yayımlandı. NotaBene Yayınları etiketini taşıyan iki ciltlik ?Kuramsal ve Tarihsel Boyutlarıyla Hak Mücadeleleri? çalışmasında konuyla ilgili yerli ve yabancı birçok uzman ismin toplam 26 makalesi yer alıyor.
Son yıllarda tüm dünyada sık sık gündeme gelen, neoliberal politikalara karşı eğitimden sağlığa, barınmadan suya farklı alanlardaki insanca yaşam mücadelelerinin kod adı ?hak mücadelelerini? kuramsal, tarihsel ve güncel boyutlarıyla ele alan ilk kitap yayınlandı. NotaBene Yayınları tarafından iki cilt halinde yayımlanan ?Kuramsal ve Tarihsel Boyutlarıyla Hak Mücadeleleri? çalışması, hak kavramı ve hak mücadelelerini farklı zaman dilimleri ve farklı coğrafyalardan örneklerle tartışıyor.

Kitapta, Türkiye?de son yıllarda daha çok muhafazakâr referanslarla gündeme gelen hak kavramının aslında neoliberalizmin tüm saldırılarına karşı yoksulların ve emekçilerin, mücadeleler sonucu elde ettikleri kazanımlarının savunusu olduğu ortaya koyuluyor.

Hak kavramı ve hak mücadeleleri
Çalışmanın birinci cildinde hak mücadelelerinin kuramsal boyutuna dair yazılar yer alıyor. İlk dört yazı (Y. Bürkev-M. Özuğurlu, Y. Özdek, M. Lebowitz ve A. Özuğurlu) doğrudan hak mücadelelerine ilişkin. İlk iki makale tarihsel bir perspektifle güncel analizler yaparken, derleme için yüz yüze görüşme yapılan M. Lebowitz?in birçok önemli konuya değinen söyleşisi ve A. Özuğurlu?nun makalesi Marx?ın günümüzde yeniden yorumlanmasının yaratacağı devrimci sonuçlara vurgu yapıyor. Bunları tartışmayı genişleten katkılar (K. Boratav, S. Amin, E. Yıldızoğlu, S. Bayramoğlu, U. Karatepe) izliyor. Bu katkılar, günümüz Türkiye?sinde hak mücadeleleri ve toplumsal muhalefetin savunacağı somut bir ekonomik program (K. Boratav) ve hak mücadelesi zemininin doğrudan bağlantılı olduğu güvencesizlik (S. Amin), orta sınıfların proleterleşmesi (E. Yıldızoğlu), siyasal rejimlerin sistematik biçimde baskıcılaşması (S. Bayramoğlu) ve hak kavrayışının yerini dinsel hayırseverliğin alması (U. Karatepe) gibi konuları içeriyor. Bu katkılarla, hak kavramı ve hak mücadelesinin iç içe geçtiği alanların çapı da ortaya konmuş oluyor.

Kamusallığın yeniden inşası bağlamında hak mücadeleleri
Bunları hak kavramını kamusallık bağlamında ele alan yazı bloğu (Ç. Çidamlı, F. Zabcı, E. V. Ergül-A. Aydın) izliyor. Yazı bloğu bir bütün olarak hak mücadelelerinin ana ekseni olarak kavramsallaştırılan kamusallığın devrimci bir bakış açısıyla yeniden inşasını sorunsallaştırıyor. Bu çerçevede ?kamu yararı? kavramı, sermaye egemenliğini meşrulaştırmadaki rolüne dikkat çekilerek eleştiriliyor; bu eleştiriyi, Arendt?in reformcu kamusallık yorumunun eleştirisi tamamlıyor. Birinci Cilt?in son yazı bloğu, sorunu hukuk alanının içinden tartışan katkılardan oluşuyor. Liberalizmin hukuk zeminine eleştirel darbeler indiren A. M. Özdemir-E. Aykut?un katkısı ile hukuk zeminini emekçilerin direniş olanakları bakımından ele alan O. Karahanoğulları?nın katkısı, Birinci Cilt?e damgasını vuran kuramsal tartışmaların ?aykırı? görüntüsünü güçlendiriyor.

Dünyanın dört yanından hak mücadelesi deneyimleri
İkinci Cilt ise dünyadaki güncel hak mücadeleleri pratikleri ve tarihten bugüne mücadeleler ekseninde haklar üzerine kurulu iki bölüm ve tarihsel hak belgelerini içeren ekler bölümünden oluşuyor. Birinci bölümde A. E. Demirhan, ülkeleri ve mücadeleleri tasnif ettiği makalesinde uluslararası planda hak mücadelelerinin doyurucu bir panoramasını sunuyor. J. Petras, ?21. yüzyıl sosyalizmi? kavramının bayraktarlığını yapan üç ülkeyi (Venezüella, Bolivya, Ekvador) mercek altına alıyor; adı geçen ülke yönetimlerine tarihsel kıyaslamalar yaparak sert eleştiriler yöneltiyor. Yüzyüze görüşülen C. Katz ise söyleşisinde son dönemdeki Latin Amerika toplumsal hareketlerinin deneyimlerini yorumluyor; Katz?ın ulus sorunu ve ?alt emperyalizm? üzerine düşünceleri, Türkiye bağlamında ayrıca anlam kazanıyor. Bu bölümün son iki makalesinde (S. Dirlik, M. Rahvancıoğlu) bir ilk denenerek, Türkiye ve Kıbrıs?taki toplumsal muhalefet hareketlerinin, hak mücadeleleri eksenindeki bilançoları çıkartılıyor. İkinci Cilt?in izleyen bölümü, hak hareketlerinin 18.-19. yüzyıllardaki tarihsel gelişimiyle (Y. Akkaya) başlıyor. Bunu SSCB anayasal sisteminin (K. Akbaş) ve oldukça ayrıntılı olarak Küba deneyiminin (S. Odabaşı) hak kavramı bağlamındaki analizi izliyor. K. Turanlı Yücel?in halkların hakları kavramını ele alan çalışmasını sırasıyla, sosyal haklar (M. Özveri) ve sosyal güvenlik (N. Dertli) hakkının gasp ediliş serüveni ve güvencesizlik kıskacına alınan çalışma hakkı (D. Kutlu) kavramsallaştırması izliyor.

Fransız Baldırıçıplaklarının Eşitler Manifestosu?ndan Kara Panterler?in programına tarihi hak mücadelesi belgeleri
Bu cildin ekler bölümünde ise ?aşağıdan? gelişen ve tarihe damga vuran hak mücadelelerinin yansıdığı belgelere yer verilmiş. Bu belgeler hak mücadelelerine dair tarihsel belleği yeniden canlandırırken, mücadele coşkusunu her satırda hissettiriyor. Alman köylülerinin dirençlerine karşın lütuf bekleyen tavırlarından, İngiltere?de Levellers hareketinin tarihsel önem taşıyan ama bugünden bakıldığında son derece ?ölçülü? taleplerine; Fransız ?Baldırıçıplaklarının? muazzam devrimci coşku ve atılımlarından, İngiliz Çartist hareketin taleplerine; Paris Komünü?nün tüm Fransız halkına yönelik devrimci haykırışından, Avrupa?daki önde gelen komünist partilerin 1848?den 1903?e kadar programlarının sosyal haklar açısından biçimleniş ve değişimine; sosyalist rejimlerin tarihteki en ileri sosyal haklar içeren anayasalarından alınan bölümlerden, Afrika?da yeni-sömürgeciliğe karşı yükseltilen halkların haklarına; ABD?deki Kara Panterler?in başlıca programatik taleplerinden son dönemde neoliberal yıkıma karşı ayaklanan Bolivya halkının ?aşağıdan? dinamizmini yansıtan anayasa hazırlık belgesi niteliğindeki manifestoya kadar, özenle seçilmiş belgeler hak mücadelelerinin tarihsel gelişiminin adeta bir resmi geçidi mahiyetini taşıyor.

Kitabın Künyesi 1
Kuramsal ve Tarihsel Boyutlarıyla Hak Mücadeleleri 1
Yazarlar: Korkut Boratav, Samir Amin, Yasemin Özdek, Metin Özuğurlu, Michael Lebowitz, Ergin Yıldızoğlu, Ali Murat Özdemir, Yalçın Bürkev, Aynur Özuğurlu, Sonay Bayramoğlu, Filiz Zabcı, Çiğdem Çıdamlı, Ersin Vedat Elgür, Umar Karatepe, Ebubekir Aykut, Onur Karahanoğulları, Abdurrahman Aydın
Nota Bene Yayınları / Araştırma-İnceleme Dizisi
Editörler : Ersin Vedat Elgür, Metin Özuğurlu, Yalçın Bürkev, Yasemin Özdek
Ankara, Ocak 2011, 1. Basım
326 sayfa

Kitabın Künyesi 2
Kuramsal ve Tarihsel Boyutlarıyla Hak Mücadeleleri 2
Yazarlar: Yüksel Akkaya, James Petras, Cloudio Katz, Murat Özveri, Denizcan Kutlu, Nail Dertli, Ali Ergin Demirhan, Kasım Akbaş, Nazım Sinan Odabaşı, Kıvılcım Turanlı Yücel, Münür Rahvancıoğlu, Süleyman Dirlik
Nota Bene Yayınları / Araştırma-İnceleme Dizisi
Editörler : Ersin Vedat Elgür, Metin Özuğurlu, Yalçın Bürkev, Yasemin Özdek
Ankara, Ocak 2011, 1. Basım
332 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Emek Tarihi / Teori, İnceleme, Politika
Mayıs Günleri / 1 Mayıs’ın Kökeni ve Dünyadaki Tarihsel Gelişimi – Philip Foner

Bu kitap 1 Mayıs'ın öyküsüdür... 1886 yılında sekiz saatlik işgünü hakkı için mücadele ederken idam edilenlerden Spies,"Sessizliğimizin, bugün boğduğunuz seslerden...

Kapat