Toplumun McDonaldlaştırılması – George Ritzer

McDonald’s nedir? Basit, işlevsel, modüler yiyecekler; parlak renklerle döşenmiş, ışıltılı mekânlar; birörnek giysili, genç, neşeli çalışanlar; mama sandalyesine kadar her türlü ayrıntının düşünüldüğü tertemiz aile ortam-ları… “fast food”un adı haline gelmiş bir ticari marka…

Amerikalı toplum kuramcısı George Ritzer, bu ilginç çalışmasında, Mc-Donald’s teriminin bunlardan ibaret olmadığını yalın ve çarpıcı bir üslupla ortaya koyuyor. McDonald’s, toplama kampı modelinden ilham alarak bütün dünyayı “akılcılığın demir kafesi” içine hapseden toplumsal, eko-nomik, kültürel bir sistemin adı. McDoktorlar’dan McÜniversiteler’e Mc-Gazete ve McEğlence’ye kadar insan yaşamının bütün alanlarını yutmakta olan bir kafes.

“Toplumun McDonaldlaştırılması” kavramının temsil ettiği akılcılaşma süreci, modern yaşamın ihtiyaçlarına hızlı ve etkili yanıtlar sağlayan dört temel unsura dayanır: Verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve de-netim. Akılcılaşma tüm yaşam alanlarına hâkim olmakla kalmaz, yaşamın öncesine ve sonrasına da el atar: McDoğumlar ve McCenazeler, hep bu elden çıkmadır. Ancak akılcılaşma ister istemez kendi içinde akıldışılığı barındırmaktadır ve bu da beraberinde insansızlaşmayı, insanlıktan çık-mayı getirir: Standart büyüklük ve lezzetteki patateslerin ardında korkunç bir çevre tahribatı; parlak renklerle döşenmiş bol ışıklı ekonomik, pratik, öngörülemezliğin tehlikelerinden uzak aile sofralarında “benliğin sınırlandığı, duyguların denetlendiği, ruhun boyun eğdiği” bir dünya vardır.

Yer yer sosyolojik inceleme değil de kara ütopya hissi veren Toplumun McDonaldlaştırılması’nda Ritzer, teknolojiyi külliyen dışlamadan, nostaljik duygusallıklara kendini kaptırmadan, modern topluma sağlam bir eleştiri getiriyor. Kötümser ama paniğe kapılmıyor: Bu yoldan dönüş olduğuna inanmasa bile, McDonaldlaştırılmış toplumdan rahatsızlık duyanlar için pratik önlemler sunuyor. Belki de ürünlerin üstüne, yazarın önerdiği gibi bir uyarı yazısı koyarak başlanabilir işe: “DİKKAT!”

Gündelik hayatın “tuzaklarına” düşmek istemeyenlere…
(Tanıtım Bülteninden)

Kitabın Künyesi
Toplumun McDonaldlaştırılması Çağdaş Toplum Yaşamının Değişen Karakteri Üzerine Bir İnceleme
Orjinal isim: The McDonaldization of Society An Investigaiton into the Changing Character of Contemporary Social Life
George Ritzer
Ayrıntı Yayınları / İnceleme Dizisi
Çeviri : Şen Süer Kaya
İstanbul, 2011, 2. Basım
320 sayfa

Toplumun McDonaldlaştırılması – George Ritzer” üzerine bir yorum

  1. İlk bakışta; McDonald = Tıkınma.
    Aynı şeyleri 5’e yemek olanaklıyken, görüntüye, cici-bici havasına kapılıp 10’a yeme aptallığı.
    Daha yakın ve derinden bakıldığında ise tam bir felaket.
    George Ritzer, bu felaketi, rezaleti, acımasızlığı anlatıyor kitabında.
    İnsanın zayıf yanını yakalamak, oradan vurmak için kapitalizmin, büyük sermayenin ne büyük yatırmlar, araştırmalar yaptığını anlatıyor.
    Bulduğu sonuçlarla hemcinsini yok etmek, bin türlü hastalıkla boğuşturmak, hastanelerde süründürmek, ilaç pazarlarını büyütmek için nasıl acımasızca vurduğunu anlatıyor.
    Özellikle McDonald’cı genç okurlara duyurulur.

Yorum yapın

Daha fazla İnceleme, Politika
Sınıf İlişkileri – Yayına hazırlayan: M. Nedim Süalp, Aslı Güneş ve Z. Tül Akbal Süalp

Alanında uzman isimlerin katkıda bulunduğu ?Sınıf İlişkileri?, güncel ve tarihi perspektif içinde sınıf konusunu irdeliyor; ayrıca olguyu, toplumsal bilimler, eleştirel...

Kapat