XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları 2 Temel Metinler – Mehmet Rifat

XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları iki ciltten oluşuyor: 1. Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler; 2. Temel Metinler.
İkinci cilt, hem doğrudan doğruya dilbilim ile göstergebilimde hem de bu alanlarla yakından bağlantılı anlatıbilim, yorumbilim, yazınsal eleştiri, yazınbilim, alımlama estetiği, yapıbozucu eleştiri, çeviribilim, vb’nde çığır açmış ya da çevresindeki araştırmacılara tutarlı bir çözümleme modeli sunabilmiş temel metinlerden bölümler sunuyor.
Dilsel olmayan göstergebilimler
Göstergebilimsel tasarının dilbilime göre konumunu belirlemedeki zorluk, Saussure’ün gösteren ve gösterilen ikilisiyle kurtulmaya çalıştığı, dil ile düşünce arasındaki ilişkilere özgü felsefi önvarsayımlardan ileri gelir. Doğal dillerin eklemlenişine ayrılmaz biçimde bağlı olan ruhsallık öngerçeği, dilsel olmayan anlamlı dizgeler için dilsel olarak eklemlenmiş bir gösterilenin aracılığını zorunlu kılıyor ve bunları ikincil ve türev gösterge dizgeleri olarak nitelendiriyordu.

Yüz elli yıl boyunca sürekli ve çelişkisiz etkinlikler göstermiş tek insan bilimi olarak bilinen dilbilimin düzenlediği örnekçelerin (modellerin) değeri, her ne kadar tartışılamazsa da yayılmacılığı da benimsenemez: Sözgelimi, resim göstergebilimini, yalnızca resim üstüne yazılmış söylemlerin çözümlemesine indirgemek sakıncalıdır. Göstergebilimin görevi, yalnızca dilsel olarak eklemlenmiş anlamsal bütünleri değil, ‘yaşanmış olan’, ‘hissedilmiş olan’, ‘etkilenilmiş olan’ gibi deyişlerin altında yatan dolaysız anlamlamaları da açıklamaktır. Demek ki, dilsel olmayan göstergebilimler, çeşitli güçlükleri araşarak, bu arada hem dilbilimin etkisinden kurtularak hem de biçimcilikten korunarak kurulmaktadır; çünkü biçimcilik, sözgelimi, uzam göstergebilimini ya da müzik göstergebilimini yalnızca gösteren boyutunu ele alan salt betimlemelere dönüştürecektir.’
II. cilt, Algirdas Julien Greimas’ın ‘Göstergebilim’ başlıklı yazısından

XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları 2. Temel Metinler
Yazar: Mehmet Rifat, YKY 1. Baskı: Ekim 1998, Sayfa: 381

Mehmet Rifat?ın Hayatı
1949’da İstanbul’da doğdu. Saint-Benoit Fransız Erkek Lisesi’ni (1968) ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Fransız ve Roman Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’nü (1973) bitirdi. Aynı bölümde Fransız dili ve edebiyatı doktorasını hazırladı (1973-1977). Paris’te Ècole des hautes études en sciences sociales’de (A.J. Greimas; 1978-1979, 1980, 1981) ve Collége de France’ta (R. Barthes; 1978-1979) doktora sonrası göstergebilim araştırmaları yaptı. İstanbul Üniversitesi’nde ders verdi (1974-1982), Boğaziçi Üniversitesi’nde Fransız dili (çeviri) ve edebiyatı öğretim görevlisi olarak çalışmakta (1986…).

Yapıtları: Yazınsal Betik Üstüne Araştırmalar (1976); Roman Kurgusu ve Yapısal Çözümleme: Michel Butor?un Değişim?i (doktora tezi, 1977; yayımı 1978); Başlıca Dilbilim Terimleri (ortak yapıt, 1978); Dilbilim ve Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü (ortak yapıt, 1980); Genel Göstergebilim Sorunları: Kuram ve Uygulama (1982; gözden geçirilmiş 2. baskı 1986); Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları (Temel Metinlerin Çevirisiyle Birlikte, 1983); Dilbilim ve Göstergebilim Terimleri (ortak yapıt, 1988); Dilbilim ve Göstergebilimin Çağdaş Kuramları (1990); Göstergebilimin ABC?si (1992); Homo Semioticus (1993; gözden geçirilmiş ve genişletilmiş 4. baskı 2001); Balzac Kitabı (haz. M. Rifat, 1994); Çeviri ve Çeviri Kuramı Üstüne Söylemler (yay. haz. M. Rifat, 1996); Eleştiri ve Eleştiri Kuramı Üstüne Söylemler (yay. haz. M. Rifat, 1996); Göstergebilimcinin Kitabı (Göstergebilimin ABC?si?nin gözden geçirilmiş ve genişletilmiş biçimi, 1996); Gösterge Avcıları. Şiiri Okuyan şairler 1 (1997; gözden geçirilmiş 2. baskı 2000); XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları: 1. Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler; 2. Temel Metinler (1998; gözden geçirilmiş 2. baskı 2000; gözden geçirilmiş ve genişletilmiş 3. baskı 2005); Honoré de Balzac. Romancının Evreninden Sahneler (Balzac Kitabı?nın gözden geçirilmiş ve dönüştürülmüş biçimi, 1999); Gösterge Eleştirisi (1999; gözden geçirilmiş ve genişletilmiş 2. baskı 2002); Çeviri Seçkisi I: Çeviriyi Düşünenler (haz. M. Rifat, 2003); Çeviri Seçkisi II: Çeviri(bilim) Nedir? – Başkasının Bakışı (haz. M. Rifat, 2004); Eleştiri Seçkisi: Eleştirel Bakış Açıları (haz. M. Rifat, 2004); vb.
Çevirileri: Gorgias (Platon?dan, 1975; yeni çeviri, 1999); Masalın Biçimbilimi (V. Propp?tan, 1985; yeni çeviri 2001); Sekiz Yazı (R. Jakobson?dan, 1990); Roman Üstüne Denemeler (M. Butor?dan, 1991); Göstergebilimsel Serüven (R. Barthes?tan, 1993; gözden geçirilmiş 5. baskı 2005); Yazın Kuramı (Rus biçimcilerinden, T. Todorov?un derlemesi, 1995; gözden geçirilmiş 2. baskı 2005); Kitaplarımdan Birini Nasıl Yazdım (I. Calvino?dan, 1996); Eiffel Kulesi (R. Barthes?tan, 1996); vb.

Mehmet Rifat’ın XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları 1. Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler cildini okumak için tıklayınız

Yorum yapın

Daha fazla İnceleme
XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları 1. Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler – Mehmet Rifat

XX. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları iki ciltten oluşuyor: 1. Tarihçe ve Eleştirel Düşünceler; 2. Temel Metinler. İlk cilt, hem...

Kapat