Akıl Hastalıkları ve Sapkınlık: Dünden Bugüne “Normal”i Belirlemek

tarihinde gönderilmiş tarafından

Tarih, “normal” ve “anormal” arasındaki çizginin ne kadar değişken ve kırılgan olduğunu gösteren örneklerle doludur. Orta Çağ’da Engizisyon, toplumun dışında görülen herkesi; cadıları, sapkınları ve aykırı düşünenleri cezalandırmak için dinin otoritesini kullanıyordu. İşkence, dışlama ve yakma, “uygunsuz” olanı ortadan kaldırmanın yollarıydı.

Ancak Kilise’nin gücü zayıflamaya başladığında ilginç bir dönüşüm yaşandı. Cadı avcılarının ve din adamlarının bir kısmı, cübbelerini çıkarıp beyaz önlüklerini giydi ve “bilim”in yeni bayrağı altında aynı işe devam ettiler: Toplumun kabul ettiği standartlara uymayanları belirlemek ve onları “düzeltmek”.

Dinden Bilime Transfer Edilen Güç

Psikiyatri, bu yeni düzenin en güçlü araçlarından biri haline geldi. Eskiden şeytanın eline düştüğü düşünülenler, şimdi akıl hastası ilan ediliyordu. Onları toplumun standartlarına göre “normalleştirmeye” çalışmak için din yerine sözde bilimsel yöntemler kullanılıyordu. Bu yeni dönemde, “sapkınlık” dini bir günah olmaktan çıkıp tıbbi bir bozukluk haline geldi.

Bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri, 20. yüzyılın sonlarına kadar eşcinselliğin bir akıl hastalığı olarak kabul edilmesiydi. Amerikan Psikiyatri Birliği’nin “psikiyatrinin İncili” olarak bilinen DSM (Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) listesinde eşcinsellik, 1970’lere kadar bir bozukluk olarak yer alıyordu.

Normalin Değişen Sınırları

Bu örnek, bize şunu gösteriyor: “Normal”in tanımı, zaman ve mekân içinde büyük ölçüde değişen, iktidar sahipleri tarafından belirlenen bir yapıdır. Eşcinselliğin 70’lerde bir hastalık olarak görülmesi ve bugün tamamen normal kabul edilmesi, bilimsel bir keşiften çok, toplumsal ve politik bir değişimdir.

Peki, bugün “normal” kabul ettiğimiz davranışlar, gelecekte nasıl yargılanacak? Bugün akıl hastalığı teşhisi konan durumların ne kadarı aslında sadece toplumsal beklentilere uymayan bireylerin varoluş biçimleridir?

Akıl hastaneleri ve psikiyatri, elbette ki pek çok kişiye yardımcı oldu ve olmaya devam ediyor. Ancak bu tarih, bize eleştirel bir gözle bakmanın önemini hatırlatıyor. Bugün sahip olduğumuz bilgileri sorgulamalı, “normal”in tanımını kimin yaptığını ve bu tanımların hangi güç dinamiklerinden etkilendiğini anlamalıyız. Aksi takdirde, tarihin aynı hatalarını tekrar edebiliriz.

28

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...