Arıza yapan edebiyat – Ahmet Oktay

Türk edebiyatının mevcut arızalarının nedenlerini anlayabilmek ve iyi değerlendirebilmek için, kültürel ekonomi politik üzerinde durmak gerekiyor. 12 Eylül darbesiyle birlikte kaydırılmış olduğumuz estetik zemin, söylemek gerekir ki, son kertede yığınla politik içerik barındırıyor. Darbenin, işçi sınıfının kesin yenilgisi ve burjuvazinin uluslararası kapitalizmle bütünleşmesiyle sonuçlandığı, bugün çok daha kesin biçimde ifade edilebiliyor. 12 Eylül darbesinin ürettiği ve topluma içselleştirdiği depolotizasyon süreci sonunda, daha önce bir başka konuşmada belirttiğim üzere, edebiyatın toplumsal sorunlardan uzaklaşmasına ve bir anlamda vicdanını yitirmesine yol açtı. Toplumsal sorunlar karşısında duyarsızlaşan edebiyat, bu bağlam çerçevesinde oluşan yeni yazınsal ve eleştirel paradigma aracılığıyla görünür biçimde bireycileşti ve içe dönükleşti.
Görünen o ki, 2000?lerin edebiyatı, giderek biçimcileşecek (bunu şiir alanındaki somut şiir denemelerinin örneklerinde açıkça görebiliyoruz), bireyin sorunlarına öncelik verecek, toplumsal matriksinden biraz daha kopacaktır. Bu paradigma değişmesi, 12 Eylül?den sonra gelişen İslamcıyazınsal söylemi bile etkilemektedir. Hidayet romanlarındaki düşüş eğilimi, bu yönelişin açık bir göstergesidir.
12 Eylül?den sonra Türk edebiyatındaki gelişmelerle ilgili ilginç çalışmalar ve durum değerlendirmesi yapıldı. Bir ikisinin adını vereyim: Nihat Ateş: Çöküş Romanları (Paripiüs Yay., 2003), Kenan Çayır: Türkiye?de İslamcılık ve İslami Edebiyat (Bilgi Üniversitesi Yay., 2008), Murat Belge: Genesis, ?Büyük Ulusal Anlatı? ve Türklerin Kökeni (İletişim Yal, 2008; Utku Özmakas: Şiirimizde Milenyum Kuşağı, (Pan Yay., 2008).
Ama Türk edebiyatına yerleşmiş görünen bu eğilimin mevzii olduğu söylenebilir. Emperyal kanon tarafından kışkırtılan ve teşvik edilen bu eğilim, hiç kuşkusuz politik düzeyle bağlantılıdır ve Türkiye?deki siyasal mücadeleye göre yeniden biçimlenecektir. Çünkü Niall Lucy?nin vurguladığı üzere ?hiçbir okuma eyleminin politik olarak tarafsız olması mümkün değildir.? (Postmodern Edebiyat Kuramı, Çev.: A. Üksoy, s.197, Ayrıntı Yay., 2003).
Yazan: Ahmet Oktay
(Bu yazı, 01/01/2010 tarihinde Radikal Gazetesi Kitap Eki’nde yayınlanmıştır.)

Yorum yapın

Daha fazla Makaleler
Şiddet ? Nejdet Evren

Şiddet, bir refleks midir; denetlenebilen ya da denetlenemeyen? Özünde ne vardır? Topluluk şizofrenisine dönüşmesi durumunda içinde olanlar ile olmayanlar üzerinde...

Kapat