Kategori: Bilim

Yuval Noah Harari: “Gılgamış’ı durdurmak imkansız olduğundan Frankenstein’ı durdurmak da imkansızdır.”

tarihinde gönderilmiş tarafından

Frankenstein Kehaneti 1818’de Mary Shelley, yarattığı yapay varlık kontrolden çıkıp ortalığı mahveden bir bilim insanının hikayesi olan Frankenstein’ı yayımladı. Son iki yüz yılda bu hikaye sayısız farklı biçimde tekrar tekrar anlatıldı ve yeni bilimsel mitolojimizin temel taşlarından biri haline geldi. İlk bakışta, Tanrı rolünü oynarsak ve yaşamı tasarlamaya kalkarsak sert bir şekilde cezalandırılacağımız konusunda bizi

okumak için tıklayınız

Mutluluğu ölçebilir miyiz? Aykırı düşünceler

tarihinde gönderilmiş tarafından

Şimdiye kadar mutluluğu büyük ölçüde sağlık, gıda ve zenginlik gibi fiziksel koşulların bir ürünü gibi düşünerek ele aldık: İnsanlar daha zengin ve daha sağlıklıysa daha mutlu olmalıdırlar. Fakat gerçek bu kadar basit mi? Filozoflar, rahipler ve şairler binlerce yıldır mutluluğun ne olduğuna ilişkin düşündüler ve çoğu, en az fiziksel koşullar kadar toplumsal, ahlaki ve ruhani

okumak için tıklayınız

Matematik Sembollerinin Kısa Tarihi – Joseph Mazur

tarihinde gönderilmiş tarafından

“Bu kitap matematikteki yerleşik sembollerin kökenlerinin ve evriminin izini sürmektedir. Esasen bir matematik sembolleri tarihidir, ancak aynı zamanda sembollerin matematiksel düşünüşü nasıl etkilediklerinin ve nasıl geniş ve kalıcı bir bilinçaltı esin yelpazesi uyandırdıklarının da keşfidir.” Pek çoğumuz artı, eksi, eşittir gibi basit matematik sembollerini sık sık kullansak da çok azımız bu sembollerin 16. yüzyıldan önce

okumak için tıklayınız

YUNAN BİLİMİNİN VE KÜLTÜRÜNÜN SONU – George Sarton

tarihinde gönderilmiş tarafından

YUNAN BİLİMİNİN VE KÜLTÜRÜNÜN SONU (300’lerden 529’a kadar) Tam bir değerlendirmesi yapılamayan prehistorik döneme ait problemleri hariç tutarak, Yunan kültürünü Homeros (dokuzuncu ya da sekizinci yüzyıllar diyelim) ile başlatabiliriz; Yunan bilimi biraz daha sonra, Tales ve Pitagoras ile başlar (altıncı yüzyıl). Öklid (M.Ö. 300) ile başlayan ilk konumuz Yunan kültürünün Hellenistik adı verilen oldukça geç

okumak için tıklayınız

BATLAMYUS ve ZAMANI – George Sarton

tarihinde gönderilmiş tarafından

BATLAMYUS ve ZAMANI (M.S. İkinci Yüzyıl) 1. Antik Dönem Biliminin Uzun Süreli ve Karmaşık Oluşu Bazıları, “antikçağı” ve “ortaçağı”, sanki bu dönemlerden herbiri homojen ve değişmez şeylermiş gibi düşündüler ve antik dönemle (veya ortaçağla) ilgili olan herşeyi tek bir çuvalın içine koyabilirlermiş gibi, sanki bütün bu şeyler tamamen aynı türden şeylermiş gibi tasarladılar. Bu çok

okumak için tıklayınız

ÖKLİD VE ZAMANI – George Sarton

tarihinde gönderilmiş tarafından

ÖKLİD VE ZAMANI (M.Ö. Üçüncü yüzyılın ilk yarısı) “Antikçağ biliminin modern uygarlıkla ilişkisi nedir?” diye sorulabilir. İlişkisi çoktur. Modern uygarlık dikkatini bilim ve teknoloji üzerinde yoğunlaştırmıştır. Modern bilim ise antikçağ biliminin devamıdır; antikçağ bilimi olmasaydı var olamazdı. Örneğin, Öklid yirmi iki yüzyıldan daha fazla bir zaman önce İskenderiye’de yaşamıştır; ama hala yaşamaktadır; adı geometri adıyla

okumak için tıklayınız

Tohumların Zaferi – Thor Hanson / Tahıllar, Kabuklu Yemişler, Çekirdekler ve Taneler Bitkiler Âlemini Nasıl Fethetti, İnsanlık Tarihini Nasıl Biçimlendirdi?

tarihinde gönderilmiş tarafından

“Hem bir keşif yolculuğu hem de bir davet olan bu kitap, tohumların evrim, doğa tarihi ve insan kültürü boyunca açtığı dolambaçlı yolu takip ettikçe büyüyen merakımla birlikte artan bir ilgiden doğdu. Araştırma yaptığım ormanlar ve laboratuvarlardan başlayıp yol boyunca tanıştığım bahçıvanların, botanikçilerin, kâşiflerin, çiftçilerin, tarihçilerin, keşişlerin –ve elbette harikulade bitkilerin, onlara bağımlı olan hayvanların, kuşların,

okumak için tıklayınız

Louis Pasteur; “Bilim ve Barış, cehalet ve savaşı yok edecektir”

tarihinde gönderilmiş tarafından

Bilim tarihinde pek az bilim adamı Louis Pasteur ölçüsünde insan yaşamını doğrudan etkileyen buluşlar ortaya koymuştur. Günlük dilimize bile geçen “pastörizasyon” terimi onun bu-luşlarından yalnızca birini dile getirmektedir. Kristaller üzerindeki kuramsal çalışmalarının yanı sıra kimi hastalıklara bağışıklık sağlama yolundaki çalışmaları, bu arada özellikle “şarbon” (ya da antraks) denilen koyun ve sığırlarda görülen bulaşıcı hastalıkla kuduza

okumak için tıklayınız

Alan Turing’in felsefeye etkileri

tarihinde gönderilmiş tarafından

Turing’in matematik, bilim ve felsefe alanındaki katkılarını iki ayrı bölümde ele almak gerekir. Bunların ilki, alttan alta “nesnel zekânın” ya da “insan zekâsının” doğası, potansiyeli, yapabilecekleri, sınırları, dinamiği vb. gibi hep aynı temel konulara angaje olmakla birlikte, onun yüzeyde sunmuş olduğu spesifik “bilimsel” çalışmalarını (sinir ağları, insan zekâsı ve morfogenesis) içermekte ve bunların yine spesifik

okumak için tıklayınız

İnsan Denen Hayvan / Hastalıkta ve Sağlıkta Hayvanlardan Öğrenebileceklerimiz

tarihinde gönderilmiş tarafından

Hayvanlarda meme kanseri görülür mü? Strese bağlı kalp krizi? Bayılma nöbetleri? Cinsel yolla bulaşan hastalıklar? Yeme bozuklukları? Hayvanlar aşırı ya da tıkınırcasına yer mi? Kendilerini ölesiye aç bırakırlar mı? Peki ya ruhsal bozukluklar? Örneğin obsesif-kompülsif bozukluk? Klinik depresyon? Madde bağımlılığı ve istismarı? Kaygı bozuklukları? Kendine zarar verme? Kalp yetersizliği olan küçük sevimli bir maymunu ameliyat

okumak için tıklayınız

Uygarlığın ilk işareti nedir? Yanıt: “Kırılıp iyileşmiş uyluk kemiği”

tarihinde gönderilmiş tarafından

Margaret Mead, 1901 – 1978 yılları arasında yaşamış ABD’li bir antropolog. Bu alanda yetkin biri olarak tanınmış iz bırakmış biri. Ona bir öğrencisi bir derste sormuş: “Uygarlığın ilk işareti nedir?” diye. Bir antropologa bu soruyu sorarsanız insan eliyle yapılmış bir aleti cevap olarak söylemesini beklersiniz değil mi? Avlanmakta kullanılan keskinleştirilmiş bir taş, kilden yapılmış bir

okumak için tıklayınız

Yapay Zeka Bilge İle Bilime Yolculuk / Bilim ve İnsan Üzerine Bir Roman – Kadir Can Aydemir

tarihinde gönderilmiş tarafından

Fen bilgisi ve bilim ne demektir? Bilimsel gelişim nasıl sağlanmıştır? Evren nasıl oluştu? Ya Dünya? Yaşamın kökeni nedir? Canlılık oluşumu ve evrim hangi biçimde anlam kazanır? İnsanın oluşumuna giden süreç nasıl gerçekleşmiştir? Dikkat, bahsedilen konuları, salt bilim diliyle işlemeyecek, roman kurgusu içinde anlatacağız. Zira fen bilgisi öğretmeni olan kitabın yazarı, Yapay Zekâ Bilge programını yaratmada

okumak için tıklayınız

Bir Hafta Neden 7 Gündür ve Pazartesi Gününden Başlar?

tarihinde gönderilmiş tarafından

Bir haftanın yedi gün olması kültürümüze o kadar işlemiştir ki, hafta fikrinin aslında sadece bir insan icadı olduğunu unutma eğilimini kolayca gösteririz. Peki ama neden 8 ya da 10 değil de 7 ve neden yeni bir hafta Pazartesi günü başlamak zorunda? Aslında, pek çok şeyde olduğu gibi, yedi günlük hafta fikri de batıl inanç, tesadüf,

okumak için tıklayınız

Kim Korkar Schrödinger’in Kedisinden? – A’dan Z’ye Yeni Bilimin Rehberi – Ian Marshall, Danah Zohar

tarihinde gönderilmiş tarafından

Schrödinger’in kedisi yeni fiziğin maskotudur. Kuantum teorisyeni Erwin Schrödinger tarafından kuantum gerçekliğiyle bağlantılı imkânsız görünen bazı bilmeceleri açıklamak için ortaya atılınca, 20. yüzyıl biliminin “hayrete düşüren” bir sembolü oldu. Schrödinger’in kedisi ışık geçirmeyen bir kutu içinde yaşar. Onun kutunun içinde ne yaptığını göremememiz hikâyenin bir parçasıdır. İçeride kediyle birlikte, onun sağlıklı besinle mi yoksa zehirle

okumak için tıklayınız

Uykusuzluk – Jim Horne

tarihinde gönderilmiş tarafından

Günümüz toplumunun “uyku yoksunluğundan” şikâyet ettiği açık: yazarın tabiriyle “toplumsal bir insomni” hastalığı çektiğini belirten, bunu dijitalleşen alışkanlıklarımıza, çevrimiçi sosyal ortamlarımıza, çalışma tempomuza dayandıran; hepimizin modern yaşam içinde kronik bir uykusuzluk içinde yaşadığını iddia eden, hatta uykusuzlukla obeziteyi, kalp krizlerini, zihinsel ve fiziksel rahatsızlıkları ilişkilendiren yaygın bir kanı var. Elinizdeki bu kitap bu kanının ne

okumak için tıklayınız

İnsanın Kusurları / İşe Yaramaz Kemiklerden Bozuk Genlere, Arızalarımıza Genel Bir Bakış

tarihinde gönderilmiş tarafından

Sık sık insan bedeninin ne kadar mucizevi olduğunu duyar, ona düzülen övgüleri dinleriz. Bedenimizin incelikli işleyişine dair kitaplar raflarımızı doldurur. Oysa bütün o harikulade yönleri bir yana, insan bedeninin milyonlarca yıllık evrim sürecinde ortaya çıkmış bariz kusurları da var. Amerikalı biliminsanı Nathan H. Lents işte bu kusurların hikâyesini anlatıyor. İnsan retinası niye ters? Diğer hayvanlara

okumak için tıklayınız

Günlük Yaşamın Bilimi – Marty Jopson

tarihinde gönderilmiş tarafından

Besinlerin kalorisi nasıl hesaplanır, böcekler lambaların etrafında neden uçar ve ağaç gölgeleri neden daha serindir? Rüyalarımızı neden hatırlamayız? Herkes aynı gökkuşağını mı görür? Ter neden kötü kokar? En acı biber ne kadar acıdır? Artık merak etmeyin; çünkü bu kitabın tüm bunlara ve günlük yaşamımızın bir parçası olan şeylerle ilgili daha pek çok soruya verecek bir

okumak için tıklayınız

Einstein; “Zeki olmanın ölçütü bilgi değil hayal gücüdür”

tarihinde gönderilmiş tarafından

Zekâ Nedir? Einstein; “zeki olmanın ölçütü bilgi değil hayal gücüdür,” diyerek yaratıcılık ile zekâyı bağdaştırıyordu. Antik Yunan filozofu Sokrates ise olaya daha felsefi yaklaşmıştı; ‘’zeki olduğumu biliyorum, çünkü hiçbir şey bilmediğimi biliyorum.’’ Bu konuya 52 akademisyenin imzasından geçmiş ve 1994 yılında ilk olarak yayımlanmış zekâ tanımını vererek başlayalım: “Zekâ, birçok başka yetenekle de beraber, akıl

okumak için tıklayınız

Yaşam Nedir? Biyolojinin Kimyaya Dönüşümü – Addy Pross

tarihinde gönderilmiş tarafından

Canlı varlıklar nasıl tanımlanabilir? Onları cansız maddelerden ayıran özellikleri nelerdir? İkisi de aynı “ölü” moleküllerden oluştuğu halde birbirlerinden nasıl bu kadar farklı olabilirler? Peki ya ilk canlının ortaya çıkışı? Darwin’in evrim kuramı bütün canlıların tekhücrelilerden nasıl türediğini büyük bir başarıyla açıklamasına rağmen, ilk canlının nasıl ortaya çıktığı sorusunu yanıtsız bırakır. İşte bu kitap tam da

okumak için tıklayınız