Kategori: Felsefe

1900 1900 Nietzsche, 25 Ağustos’ta en ufak bir zihinsel iyileşme göstermeden Weimar’da ölür. 1884’den bu yana oluşturduğu notlarından kızkardeşi Elisabeth Förster, 1901 yılında dörtyüz sayfa kadarını Güçlülük İstenci (Der Wille zur Macht) adı altında yayımlar. Bu yapıtı tamamlamak üzere yine kızkardeşi 1904’de Friedrich Nietzsche’nin Yaşamı (Das Leben Friedrich Nietzsches) yapıtına da ikiyüz sayfa kadar not

1895 – 1899 1888’de yazılmış olan Deccal – Hıristiyanlığa Lanet (Der Antichrist) ve Nietzsche Wagner’e Karşı (Nietzsche Contra Wagner), filozofun toplu yapıtlarının 8. cildi olarak yayımlanırlar. Yine bu sıralarda, August Bebel, Sosyal Demokrasi ve Genel Oy Kullanma Hakkı’nı, Sigmund Freud ve Breuer, Histeri Üzerine İncelemeler’i yayımlarlar; bu iki nörolog, psikanaliz, diğer adıyla derinlik psikolojisini kurarlar.

1889 – 1894 Nietzsche, ocak ayının başında Turin’de bir bunama krizi (Démence) geçirir. Dostu ve meslektaşı Overbeck, onu Basel’e geri getirir ve filozof genel bir paralizi durumu nedeniyle Jena’da bir sağlık evine yerleştirilir. Daha sonra annesi bakımını üstlenerek onu buradan çıkarır ve Naumburg’a götürür. 1897’de annesinin ölümü üzerine kızkardeşi Elisabeth Förster Nietzsche, daha sonra onu

1878 – 1888 1878 Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca’yı (Menschliches, Allzumenschliches) yayımlar. Bundan sonraki on yıl boyunca filozof her yıl bir kitap çıkaracaktır. Felsefe alanında Charles Sanders Peirce (ABD) ‘pragmatizm’ini temellendirdiği How To Make Our Ideas Clear? (Düşüncelerimizi Nasıl Açık Kılabiliriz?) adlı kitabını yayımlar. Avusturyalı yahudi din filozofu ve yazar Martin Buber dünyaya gelir. Engels’in diyalektik

1873 – 1877 Nietzsche, dostları Alfred Brenner ve Paul Rée ile birlikte İtalya’ya geziye gider. Malwida von Meysenburg’un yanında Sorrento’da tatil yapar. Wagner ile olan bağları çözülmeye başlar. Unzeitgemaesse Betrachtungen (Çağa Aykırı Düşünceler) adlı kitabı içinde şu yapıtlarını yayımlar: David Strauss, der Bekenner und Schriftsteller (David Strauss, Dindar ve Yazar); Vom Nutzen und Nachteil der

1871 – 1872 Nietzsche, ilk kitabı olan Müziğin Ruhundan Tragedyanın Doğuşu (Die Geburt der Tragödie aus dem Geiste der Musik) adlı yapıtını yayımlar. Yine bu yıllarda Amerikalı düşünür Emerson, Denemeler’ini; Mommsen, Roma Devlet Hukuku’nu yayımlarlar. İsviçre’de ilk kez olmak üzere Zürich Üniversitesi’nde tıp fakültesine kadın tıp öğrencisi kabul edilir. Brezilya’da zenci köleliği kaldırılır. Filozof Du

1868 – 1869 Nietzsche ilk kez Richard Wagner ve Liszt’in kızı Cosima ile karşılaşır, dost olur onlarla. İsviçre’deki Basel Üniversitesi’ne klasik filoloji (Yunanca) ekstraordinaryus profesörü olarak atanır. Quatre-Cantons gölü kıyısında bir eve yerleşir. Felsefe alanında Haeckel, Doğal Yaratma Tarihi adlı çalışmasını yayımlar. Sosyolog ve ekonomist Alfred Weber dünyaya gelir. Edward von Hartmann, Bilinçdışının Felsefesi’ni; J.

1865 – 1866 Nietzsche, Leibzig Üniversitesi’nde çalışmalarını sürdürmektedir. Eski kitaplar satan bir kitapçıda tesadüfen Schopenhauer’in Die Welt als Wille und Vorstellung (İstenç ve Tasarım Olarak Dünya) adlı yapıtına rastlar ve filozofu okumaya başlar; yine bu sıralarda ünlü antikçağ filoloğu Erwin Rohde ile dostluk kurar. Toplum eleştiricisi ve anarşizmin kurucularından P. J. Proudhon ölür; sosyal felsefesinin

1858 – 1863 Nietzsche, Pforta Koleji’ne başlar. Bu yıllarda felsefe dünyası yeni adlar kazanır: H. Bergson, J. Dewey ve E. Hussel. Jacob Burckhardt, İtalya’da Rönesans Kültürü’nü yayımlar. Felsefesi Nietzsche’yi etkileyen ve kötümser idareciliği savunan Schopenhauer ölür. Filozof ve matematikçi Alfred North Whitehead dünyaya gelir. Bu yıllarda H. Spencer evrim felsefesini savunur. E. Renan’ın ve sosyolog

1850 – 1856 Nietzsche’nin ailesi Naumburg’a göçer. H. Heine Romen- zero’larını; Herman Melville de Moby Dick’i yayımlar. Büyük romancı Honore de Balzac ile İngiliz ozan William Wordsworth ve öykü yazarı Gogol ölür. Richard Wagner müzik çalışmalarını sürdürür. Yazın alanında Whitman, Longfellow ve Turgenyev –ünlü romanı: Babalar ve Oğullar– yapıtlar verirler. G. B. Shaw’un, O. Wilde’ın

1848 – 1849 Nietzsche’nin Lutherci bir papaz olan babası Karl Ludwig (30 Temmuz 1849), kısa bir süre sonra da erkek kardeşi Joseph (4 Ocak 1850) ölür. Bu yıllarda bilimsel sosyalizmin kurulduğunu ve Manifesto’nun yayımlandığını görüyoruz. Romantik yazar Chateaubriand ölür, oğul Dumas, Kamelyalı Kadın romanını; Charles Dickens, David Copperfield’i yayımlar; F. Dostoyevski önce ölüme mahkûm edilir,

1844 – 1847 Friedrich Wilhelm Nietzsche 15 Ekim’de Prusya’da (Almanya), Röcken’de, Protestan Lutherci papaz bir babanın (Karl Ludwig Nietzsche, d. 1813) ve annenin Franziska Nietzsche, 1826) oğlu olarak dünyaya gelir. O sıralarda Kierkegaard felsefe alanında, Korku ve Titreme adlı yapıtıyla dinsel varoluşçu felsefeyi temellendirmeye girişir. Yine aynı dönemlerde Marks, Hegel’in “Diyalektik İdealizm”ini “Diyalektik Materyalizm”e dönüştürür