Devletler ve Ulusları / Batı Avrupa’da Milliyetçilik ve Ulusal Azınlık Sorunları – Elçin Aktoprak

Elçin Aktoprak, bu çalışmasında Birleşik Krallık, İspanya ve Fransa örneklerine odaklanarak farklı ulusal kimlik inşa süreçlerini inceliyor. Ulusal kimliklerin bir kez yaratılan ve bir daha değişmeyen sabitler olmadığına dikkat çekilen kitapta, kapitalizmin geçtiğimiz iki yüz yıl boyunca geçirdiği dönüşümlerin devletleri ve uluslarını nasıl etkilediği ele alınıyor.
Batı Avrupa’da her bir devletin merkezinde ve çevre bölgelerinde yaşanan farklı uluslaşma süreçlerini ve azınlık sorunlarını karşılaştırmalı bir şekilde inceleyen çalışma, Kuzey İrlanda, Bask ve Korsika örneklerinden yola çıkarak silahlı mücadele biçimini alan ulusal sorunların “çözülme” biçimlerini de tartışmaya açıyor.
Kürt sorunu bağlamında söz konusu ülkelere atıfla yapılan model ve çözüm tartışmaları düşünüldüğünde, üzerine çok şey söylenen ama pek de bilinmeyen bu alanla ilgili dilimizde yayınlanan bu ilk karşılaştırmalı çözümlemenin, konunun uzmanları kadar genel okuyucu için de merak uyandıracağını düşünüyoruz.

Önsöz
İş bu kitap, doktora tezimin gözden geçirilmiş hali. Doktora uzun ve zahmetli bir süreç; kimi zaman notlarınızın içinde kaybolduğunuz, kimi zaman umutsuzlukla gözlerinizi tavana diktiğiniz, kimi zamansa öğrendiklerinizi, aklınıza yeni düşenleri birileriyle paylaşmak için can attığınız. Ne şanslıyım ki bu anların her birinde benimle bütün sancılarımı paylaşanlar vardı yanımda; teşekkür faslına geçmeden önce hepsine minnet borçlu olduğumu söylemeliyim öncelikle.
Tez öncesinde, tez sırasında ve tez sonrasında gevezeliğimi en çok çeken sevgili oda arkadaşlarım Atay Akdevelioğlu ve Nazan Bedirhanoğlu, en az onlar kadar başı ağrıyan başka bir sevgili, Özge Özkoç ve bir diğeri Nuri Yeşilyurt. Tezin farklı bölümlerinde farklı taslakları itinayla okuyan, katkı sunan Cem Eroğul, Erdem Denk, Ferda Dönmez, Zafer Yılmaz ve Can Umut Ciner. Tez araştırması sırasında bana İngiltere?de evini açan Bahar Başer. Tezimin kitaba dönüşmesinde benden çok emeği olan Çağdaş Sümer.
Kitabın ismine ve kapağına emeği geçen Tan Kitabevi çalışanları.
Her zaman olduğu gibi bu süreçte de verdikleri moral destek olmasa yalpalayacağıma emin olduğum Saygın, Burcu ve Torgay, ?mor güzeldir? çetesinin sevgili cadıları, ?Elçinim, biter? diyen sesi kulaklarımda çınlayan Sevilay. Sadece tez sürecinde değil, akademik hayatımın her alanında izleri olan bölümdeki ve fakültedeki tüm arkadaşlarım, hocalarım, Mülkiye arka bahçesinin hepsi başka renk açan tüm çiçekleri?
El attığı her iş gibi tez danışmanlığımı da misyon duygusuyla eksiksiz yürüten, milliyetçilik ve azınlıklar konusuna ilgimi çeken, destek veren, değer veren, cesaret veren, her şeyin ötesinde bana emek veren, uzlaşsak da tartışsak da hayatımın her aşamasında yanımda olacağını bildiğim, güvendiğim hocam, Baskın Oran.
Eleştirilerinden çok şey öğrendiğim, katkılarından faydalandığım tez jürimin değerli hocaları Fethi Açıkel, Kerem Altıparmak ve Mesut Yeğen; tez jürimde yer almadan önce de bu süreci benimle paylaşan ve jüride yer almasaydı da tezi didik didik okuyacağını ve eleştireceğini bildiğim sevgili hocam Melek Fırat.
Eğitimimdeki katkıları ölçülemez Rüstem Eyüboğlu; sadece eğitimimde değil, hayatımın her alanında bana destek olan teyzem Burçak Eyüboğlu. Başta dedem ve anneannem olmak üzere onlarsız büyüseydim eksik kalırdım dediğim tüm geniş ailem.
Çekirdek ailem, Neslihan ve Mustafa Aktoprak. Hayatımın her aşamasında yanımda olan, bana güvenen, desteklerini her anımda hissettiğim, istediğim işi yapıyorsam eğer bugün onlar sayesindedir dediğim annem ve babam.
Ve İlhan… Hayata dair ne varsa paylaştığım, paylaşmak istediğim.
Teşekkür ederim.
Elçin Aktoprak
Ankara, 2009

KİTABIN KÜNYESİ
Devletler ve Ulusları / Batı Avrupa’da Milliyetçilik ve Ulusal Azınlık Sorunları
Elçin Aktoprak
Tan Kitabevi
Baskı: Şubat 2010 (1. Basım)
Yayına Hazırlayan: Çağdaş Sümer
Düzelti: Oktay Tercan
Kapak ve İç Tasarım: Erdem Olcay
Sayfa: 648

İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR
ÖNSÖZ
GIRIŞ: YÖNTEM, KAVRAMSAL ÇERÇEVE, TARIHSEL DÖNEMLEME,
ÖRNEK ÜLKELER VE ÖRNEK OLAYLAR
I. Yöntem
II. Kavramsal Çerçeve
Milliyetçilik ve Ulus
Ulus İnşa Süreçleri
Merkez-Çevre
III. Tarihsel Dönemleme
Milliyetçilik-Kapitalizm İlişkisi
A. 19. Yüzyıl Öncesinde Merkez ve Çevre
B. Uzun 19. Yüzyıl
C. Sosyal Refah Devleti Dönemi
D. Neoliberal Dönem
AB
Kimlik Politikaları, Soğuk Savaşın Sona Ermesi ve
İnsan ve Azınlık Hakları Söyleminin Gelişmesi
IV. Örnek Ülkeler ve Örnek Olaylar
BİRİNCİ BÖLÜM: BÜYÜK BRİTANYA VE KUZEY İRLANDA BİRLEŞİK KRALLIĞI
I. Britanya?da Merkezde ve Çevrede Ulusal Kimliklerin Oluşum ve Değişim Süreçleri
A. Merkez-Çevre Oluşumundan Birleşik Krallık?a
1. Milliyetçilik-Kapitalizm İlişkisi
2. Merkez-Çevrenin Oluşumu ve Birliğin Sağlanması
B. Uzun 19. Yüzyılda Britanya?da Ulusal Kimliklerin Ortaya Çıkışı
1. Merkezde Ekonomik ve Toplumsal Gelişmeler Işığında Britanyalı Kimliği
2. Çevrede Bölgesel Kimliklerden Ulusal Kimliklere Geçiş
GAL ULUSAL KIMLIĞININ İNŞASI
İSKOÇ ULUSAL KIMLIĞININ İNŞASI
C. Sosyal Refah Devleti Döneminde Britanya?da Ulusal Kimliklerin Canlanması
1. Merkezde Ekonomik ve Sosyal Gelişmeler Işığında Britanyalı Kimliği
2. Çevrede Ulusal Kimliklerin Canlanması
GAL ULUSAL KIMLIĞININ CANLANMASI
İSKOÇ ULUSAL KIMLIĞININ CANLANMASI
D. Neo-Liberal Dönüşüm ve Britanya?da Ulusal Kimliklerin Yenilenmesi
1. Merkezde Yeniden Keşfedilen Britanyalı Kimliği
2. Çevrede Ulusal Kimliklerin Yenilenmesi
İNSAN VE AZINLIK HAKLARI ALANINDA ATILAN ADIMLAR
YETKI DEVRI POLITIKALARI
GAL ULUSAL KIMLIĞININ YENILENMESI
İSKOÇ ULUSAL KIMLIĞININ YENILENMESI
II. Birleşik Krallık?ta Bir Ulusal Azınlık
Sorunu Olarak Kuzey İrlanda
A. 19. Yüzyıl Öncesinde Bir Çevre Bölge Olarak İrlanda
B. 19. Yüzyılda İrlandalı Ulusal Kimliğinin İnşası
1. Tarafların Şekillenmesi
1916 Paskalya Ayaklanması
2. İrlanda Adası?nın Bölünmesi
3. Kuzey İrlanda?da Protestan Devleti
C. Sosyal Refah Devleti Döneminde Kuzey İrlanda Sorununun Alevlenmesi
ve İrlandalı Ulusal Kimliğinin Canlanması
1. Medeni Haklar Kampanyası
2. Troubles
Kanlı Pazar ve Doğrudan Yönetime Geçiş
1973 – Sunningdale Antlaşması
D. Neoliberal Dönemde Kuzey İrlanda?da Çözüm Arayışları ve İrlandalı Ulusal Kimliğinin Yenilenmesi
1. Ulsterleştirme ve Cezaileştirme
Açlık Grevleri
Sinn Fein?in Yükselişi
2. Barış Sürecinin Başlaması
1985 ANTLAŞMASI
DOWNING STREET DEKLARASYONU VE ÇERÇEVE BELGELER
3. 1998 Hayırlı Cuma Antlaşması?ndan Günümüze
ANTLAŞMANIN NITELIKLERI VE GETIRDIKLERI
ANTLAŞMA SONRASI KUZEY İRLANDA: YENI DÜZEN
Britanya İçin Genel Bir Değerlendirme
İKİNCİ BÖLÜM: İSPANYA
1. İspanya?da Merkezde ve Çevrede Ulusal
Kimliklerin Oluşum ve Değişim Süreci
A. 19. Yüzyıl Öncesinde Merkez ve Çevre Oluşumundan İspanyol Altın Çağı?na
1. İspanya Krallığı?nın Kurulması: Merkez ve Çevrenin Oluşumu
2. İspanyol İmparatorluğu: Sevap ve Kâr
3. Gerileme: Günah ve Zarar
B. Uzun 19. Yüzyılda İspanya?da Ulusal Kimliklerin Ortaya Çıkışı
1. Merkezde Ekonomik ve Toplumsal Gelişmeler Işığında İspanyol Kimliği
LIBERAL-MUHAFAZAKAR ÇEKIŞMESI
DE RIVERA DÖNEMI
II. CUMHURIYET VE İSPANYOL İÇ SAVAŞI
2. Çevrede Bölgesel Kimliklerden Ulusal Kimliklere Geçiş
KATALAN ULUSAL KIMLIĞININ İNŞASI
GALIÇYALI ULUSAL KIMLIĞININ İNŞASI
C. Sosyal Refah Devleti Döneminde Ulusal Kimliklerin Canlanması
1. Franco Döneminde İspanyol Kimliği
YALNIZLIK, KORKU VE ŞIDDET
EKONOMIK REFAH, KISITLI DEMOKRASI
2. Çevrede Ulusal Kimliklerin Canlanması
KATALAN ULUSAL KIMLIĞININ CANLANMASI
GALIÇYALI ULUSAL KIMLIĞININ CANLANMASI
D. Neoliberal Dönüşüm ve Ulusal Kimliklerin Yenilenmesi
1. Demokrasiye Geçiş Sürecinde İspanyol Kimliği
DEMOKRASI ARAYIŞI
1982?DEN GÜNÜMÜZE: ?YENI? İSPANYA
2. Çevrede Ulusal Kimliklerin Yenilenmesi
Anayasal ve Yasal Düzenlemeler
AB ile ilişkiler
KATALAN ULUSAL KIMLIĞININ YENILENMESI
GALIÇYALI ULUSAL KIMLIĞININ YENILENMESI
II. İspanya?da Bir Ulusal Azınlık Sorunu Olarak Bask Ülkesi
A. 19. Yüzyıl Öncesinde Bir Çevre Bölge Olarak Bask Ülkesi
B. 19. Yüzyılda Bask Ulusal Kimliğinin İnşası
1. Kültürel Uyanış
Karlism
Foralizm
2. Sabino Arana: Bask Milliyetçiliği
3. Baskı-Özerklik-Baskı
C. Sosyal Refah Devleti Döneminde Bask Ulusal Kimliğinin Canlanması
1. Franco Döneminde Bask Bölgeleri
2. Bask Milliyetçiliğinde Yeni Bir Lider: ETA
D. Neoliberal Dönemde Bask Ulusal Kimliğinin Yenilenmesi ve Çözüm Arayışları
1. 1978 Anayasası ve Bask Özerklik Statüsü
2. Özerklikten Günümüze Sorunlar ve Çözüm Arayışları
GAL DOSYASI VE İNSAN HAKLARI İHLALLERI
CEZAYIR GÖRÜŞMELERI
AJURIA ENEA PAKTI
LIZARRA ANTLAŞMASI
TERÖRLE MÜCADELE POLITIKASININ YOĞUNLAŞMASI
2004?TEN GÜNÜMÜZE BASK ÜLKESI: ÇÖZÜM ARAYIŞLARININ HIZLANMASI
İspanya İçin Genel Bir Değerlendirme
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: FRANSA
I. Fransa?da Merkezde ve Çevrede
Ulusal Kimliklerin Oluşum ve Değişim Süreçleri
A. Merkez-Çevre Oluşumundan Merkeziyetçi Devlete
XIV. Louis Dönemi
B. Uzun 19. Yüzyılda Fransa?da Ulusal Kimliklerin Ortaya Çıkışı
1. Merkezde Ekonomik ve Toplumsal Gelişmeler Işığında Fransız Kimliği
FRANSIZ DEVRIMI
Birinci Cumhuriyet
Direktuvar rejimi
NAPOLYON DÖNEMI
RESTORASYON?DAN İKINCI İMPARATORLUĞA
ÜÇÜNCÜ CUMHURIYET
2. Çevrede Bölgesel Kimliklerden Ulusal Kimliklere Geçiş
C. Sosyal Refah Devleti Döneminde Ulusal Kimliklerin Canlanması
1. De Gaulle?den Mitterrand?a Beşinci Cumhuriyet Döneminde Fransız Kimliği
2. Çevrede Ulusal Kimliklerin Canlanması
İdari Açılımlar
Ulusal Azınlık Dillerine Yönelik Açılımlar
D. Neo-Liberal Dönüşüm ve Ulusal Kimliklerin Yenilenmesi
1. Mitterrand?dan Sarkozy?ye Günümüzde Fransız Kimliği
2. Çevrede Ulusal Kimliklerin Yenilenmesi
YERELLEŞME SÜRECI
BÖLGESEL DILLER KONUSUNDA AÇILIMLAR
ÇEVRE BÖLGELERDEKI GELIŞMELER
II. Fransa?da Bir Ulusal Azınlık Sorunu Olarak Korsika
A. 19. Yüzyıl Öncesinde Bir Çevre Bölge Olarak Korsika
Korsika Cumhuriyeti (1755?1769)
B. 19. Yüzyılda Korsika Ulusal Kimliğinin İnşası
C. Sosyal Refah Devleti Döneminde Korsika Ulusal Kimliğinin Canlanması
D. Neoliberal Dönemde Korsika Ulusal Kimliğinin Yenilenmesi
ve Korsika?da Çözüm Arayışları
1. 1982 Statüsü
2. 1991 Statüsü
2. Matignon Süreci
Fransa İçin Genel Bir Değerlendirme
SONUÇ
KAYNAKÇA
DIZIN

Yorum yapın

Daha fazla Araştırmalar, İnceleme
Sivas 1877 ? Boğos Natanyan

Birzamanlar Yayıncılık tarafından yayımlanan ?Sivas 1877? adlı kitap, Türkiye?de son zamanlarda sayıları hızla artan yerel tarih çalışmalarının en nitelikli ve...

Kapat