Direnmenin Estetiği’ne Güven – Karşılaştırmalı Edebiyat Bağlamında Peter Weiss ve Vedat Türkali, Mediha Göbenli

“Direnmenin Estetiği?ne Güven, Alman yazar Peter Weiss?ın romanı ?Direnmenin Estetiği?ni, bizden bir yazarın, Vedat Türkali?nin ?Güven? romanı ile karşılaştırırken, ilk bölümde ?karşılaştırmalı edebiyat? konusunda geniş bilgi sunan, akademi dışı edebiyat okuru için de önemli bir metin. Bütün bir Batı romanı birikimine ?dokunup? geçen, okuru girdabına çeken, sanatı bir ?direnme? aracı olarak algılayan ?Direnmenin Estetiği? ile ?Güven? ?politik? iki roman. Romanların karşılaştırılmasında okur ?ortak? sorun ve kaygıların metinlere içerik ve biçim olarak nasıl yansıdığını kavradığı ölçüde, edebiyatın işlevi konusunda da aydınlanacaktır.” M. G.

6 Mayıs 2006?da Goethe-Institut?de Peter Weiss?ın Direnmenin Estetiği ? ?Yüzyılın Romanı?na Yaklaşımlar başlıklı bir konferansta, Mediha Göbenli Peter Weiss?ta Tarihsel Bellek başlıklı bir konuşma yaptı. Mediha Göbenli, bu konuşmasında Peter Weiss ve Vedat Türkali?nin ortak özelliklerini şu sözlerle anlatır:
?Peter Weiss ve Vedat Türkali farklı ülkelerin, coğrafyaların ve kültürlerin insanları olsalar da sanıldığından da fazla ortak özellikleri bulunmaktadır. Roman yazmadan önce sinema ve tiyatroya el atmaları, sınıfsal bakışla politik tarihsel içeriki kitaplar yazmaları, solun romanını yazarken solu yüceltmeden solun tarihini gerçekçi, nesnel ve eleştirel, kazanımları ve zaafları, doğruları ve yanlışlarıyla anlatmalarıdır.?

Göbenli, Direnmenin Estetiği ve Güven?in farklı tarihlerde yazılmalarına karşın paylaştıkları aynı dönemi ise Güven?den yaptığı şu alıntıyla anlattı: ?Tarihin en kanlı destanlarından birinin, faşizm canavarının yenilgisi destanının anlatıldığı yıllardır.? Önce Güven romanının yazlıdığı toplumsal ve siyasi ortamın genel bir tablosunu çizen ve romanın tematik izleğini aktaran Göbenli, gerçek belgelere, kişilere ve olaylara dayanmasıyla romanın sol tarihini kayda geçen tarihsel bir bellek işlevi gördüğüne değindi.

Göbenli romana böyle bir işlev yüklenmesinin sebebini ise şöyle anlatır:?Türkiye komünist hareketiyle ilgili anı kitapları dışında bilimsel araştırma, kaynak pek yoktur. Güven?de bunun nedenleri hakkında ipuçları verilir; gizlilik, sansür, baskı nedeniyle yazılı belge yoktur. Türkali?nin daha 1944 yılında bu romanı yazmak istemesinin altında gelecek kuşakların belleğine sosyalist ve komünist hareketi, geçtiği süreçleri, koşulları ve direnişi kazımak istemesi yatmaktadır.?

Göbenli daha sonra Direnmenin Estetiği romanının yazıldığı dönemin Almanya?sının toplumsal ve siyasi ortamına ilişkin bilgiler verdi. Burada da yine dönemin Türkiyesi ile olan benzerlikleri vurguladı. Direnmenin Estetiği?nde tarihsel belleğin rolünü ise şu sözlerle açıkladı:

?Peter Weiss, romanında Kızıl Orkestra?nın tarihini karşıt bakışla anlatarak hem egemen tarih anlayışına karşı gelir hem de böyle bir tarihin varlığını ortaya çıkararak belleğimize mal eder. Direnmenin Estetiği 1937?de Berlin?in Bergama Müzesi?nde başlar ve II. Dünya Savaşı?ndan sonra Almanyanın ikiye bölünmesiyle son bulur. Ancak geriye dönüşlerle bir yandan solun tarihi ve geçmişteki sınıf savaşımları öte yandan antik çağdan başlayarak öncelikle resim ve edebiyat detayları, modernizm ve sosyalist gerçekçilik gibi sanat akımları sınıfsal bakışla ele alınmaktadır. Bu romanın yüzyılın sanat eseri olarak nitelenmesinin başlıca nedeni roman olmanın dışında bir estetik ve sanat tarihi kitabı olmasıdır? Sanat eserleri geçmişteki acılar, direniş ve özgürlük savaşımları hakkında tarihsel belleğin belgeleridir aynı zamanda. İncelenen sanat eserleri, farklı toplumsal konvansiyonlarda direniş anının belgeleridir.?
Alıntı: www.ceviribilim.com

Mediha Göbenli
Direnmenin Estetiği’ne Güven
Yayınevi: Donkişot
Editör : Veysel Atayman

Mediha Göbenli’nin Hayatı
20.11.1968?de Malatya?da doğdu. Göttingen Üniversitesi?nde Türkoloji, Siyaset Bilim ve Pedagoji öğrenimi gördü.
1996?da aynı üniversitede “Türkiye?de Feminist Kadın Hareketi” konulu master tezini, 1999?da Hamburg Üniversitesi?nde “Çağdaş Türk Kadın Yazını” başlıklı doktora tezini verdi.
2000?den beri Yeditepe Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü?nde öğretim üyeliği yapmakta olan Göbenli?nin Tarih ve Toplum, Varlık, Edebiyat ve Eleştiri, folklor/edebiyat, Materialia Turcica (Göttingen), arcadia (Berlin) gibi dergilerde karşılaştırmalı olarak göç edebiyatı, sürgün edebiyatı, toplumsal gerçekçi edebiyat, kadın yazını konularında makaleleri yayımlandı.
Çağdaş Türk kadın edebiyatı konusunda “Zeitgenössische türkische Frauenliteratur-: Eine vergleichende Literaturanalyse ausgewählter Werke” von Leylâ Erbil, Füruzan, Pınar Kür und Aysel Özakın (Berlin, 2003) adlı bir kitabı bulunmaktadır.

Yorum yapın

Daha fazla İnceleme
İzmir 1830 – 1930: Unutulmuş Bir Kent Mi? Marie-Carmen Smyrnelis

1922?deki büyük yangın, İzmir?in tarihinde önemli bir kırılma noktası oluşturur. Bu olay, 19. yüzyıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu?nun en ihtişamlı şehirlerinden...

Kapat