Finansallaşma, Borç Krizi ve Çöküş – Ümit Akçay, Ali Rıza Güngen

Küresel Kapitalizmin Geleceği
Dünya tarihinin hızlandığı bir dönemden geçiyoruz. ABD?de ve İngiltere?de 2007?de ev kredisinin borçlarını ödeyemeyenlerin sayısı artmaya başladı. ABD?de emlak piyasasının en önemli oyuncuları Fannie Mae ve Freddie Mac şirketlerine 2008?de el konuldu, hemen ardından ABD tarihinin en büyük iflas olayı gerçekleşti. 2009?da Yunanistan başbakanı ülkesinin resmi borç rakamlarında çarpıtmaların söz konusu olduğunu kamuoyuna duyurdu. 2010?da Avro Bölgesi?nde zor durumdaki devletlere mali destek sağlamak üzere kurtarma fonu oluşturuldu. 2011?de, tarihinde ilk kez ABD?nin kredi notu Standard and Poor?s tarafından düşürüldü. Avro Bölgesi?nde art arda açıklanan paketlerden sonra 2012?de Yunanistan?da tarihin en büyük borç yapılandırması gerçekleşti. 2013?te Kıbrıs?ta bankaların batması, mevduatın vergilendirilmesini ve sermaye hareketlerinin geçici de olsa kısıtlanmasını getirdi.
Artık ekonominin istikrarlı büyümesinden bir umut olarak söz ediliyor. Kriz sadece ekonomik daralmaya yol açmakla kalmayıp birçok ülkede emekçilerin yaşamını alt üst eden reformların uygulanmasına aracılık ettiği için krizin seyri ve alınan önlemlerin incelenmesi ayrı bir önem taşıyor. Peki, kriz esasen neden ortaya çıktı? Nasıl bir dönemin içinden geçiyoruz? Bu yıkıma yol açan politika tercihleri birçok ülkede neden halen geçerliliğini koruyor?
Bu çalışma küresel krizin eleştirel bir politik ekonomi perspektifinden değerlendirilmesine dayanarak yanıtlar sunuyor. Kitap ilk olarak ABD merkezli bir şekilde tartışılan kriz teorilerinin ve özellikle güncel Marksist kriz tartışmalarının değerlendirilmesiyle başlıyor. Ardından da Amerikan krizinin oluşumu ve gerisindeki nedenler detaylı olarak ele alınıyor. ABD?de 2000?li yıllarda oluşan ?yeni finansal mimari?, bu yeni yapının işçi sınıfını ve toplumun yoksul kesimlerini borçlandırarak finans sisteminin içine çekmesi sonrası tıkanan kredi sisteminin önce bir finansal krize, oradan da küresel etkileri olan bir ekonomik krize yol açması inceleniyor. Kitapta ikinci olarak krizin Avro Bölgesine geldiğinde nasıl giderek devletlerin iflaslarıyla sonuçlanan bir borç krizine dönüştüğü anlatılıyor. Avro Bölgesi üye devletlerinde, özellikle Güney Avrupa?da krizin açığa çıkış mekanizmaları ve alınan politika önlemleri tartışılıyor. Kitabın temel tartışma konularından bir diğeri, ekonomik kriz ile sosyal değişim arasındaki ilişki. Bu bağlamda içinden geçtiğimiz kriz döneminin daha önceki büyük krizlerle, 1929 Büyük Buhranı ve 1970?lerde Bretton Woods çöküşü sonrasındaki dönemlerle karşılaştırılması üzerinden bu krizin, sonuçları ve verilen tepkiler açısından farklılıkları vurgulanıyor. Kitap son olarak 2013 sonlarından itibaren küresel krizin yeni bir aşamaya girip girmediğini tartışarak önümüzdeki krizin mekanının Küresel Güney olabileceğini savunuyor. Bu çerçevede de Türkiye ekonomisinin yakın dönemli analizini, küresel krizin yaklaşan yeni dalgası bağlamında yapıyor.
Kriz döneminde birçok coğrafyada görülen grevler, isyanlar ve toplumsal kalkışmalar geleceğin rotasını daha adil bir sisteme doğru çevirmeyi henüz başaramadı. Kapitalizm daha fazla eşitsizlik ve yıkım vaat ediyor. Dünya ekonomisi ve Türkiye?nin yakın dönem geleceğine dair öngörülerin de yer aldığı bu çalışma, yaşanan dönüşümün ?daha fazla neoliberalizm? şeklinde özetlenebilecek bir içeriğe sahip olduğu tespitinde bulunurken okuyucu için son altı yıldır içinden geçtiğimiz krizin bütünlüklü bir resmini çiziyor.

Kitabın Künyesi
Finansallaşma, Borç Krizi ve Çöküş
Ümit Akçay, Ali Rıza Güngen
Kapak Tasarımı: Canis Döşemeci Başsüllü
Dizgi: Ulaş Akyol
Sayfa Sayısı: 208
Baskı Tarihi: Mart 2014 (1.Baskı)

İÇİNDEKİLER

Sunuş Prof. Dr. Korkut Boratav

Gi?riş

I. Bölüm: Krizin Merkez Üssü Olarak Amerika Birleşik Devletleri
A. Amerikan Krizinin Kökenleri
1. ?Yanlış? Ekonomi Politikaları ve Kriz
2. Krizin Kurumsal Kökenleri
a. Yatırım Bankaları ve Gölge Bankacılık Sisteminin Gelişimi
b. Borcun Metalaşması Olarak Menkul Kıymetleştirme
c. Riskin Metalaşması Olarak Türevler
3. Krizin Yapısal Kökenleri: Marksist Kriz Tartışmaları
a. Marks ve Kapitalizmin Krizi
1) Kar Oranlarının Düşme Eğilimi
2) Karşı Eğilimler
b. Brenner Tartışması ve Kriz
1) Argüman: Uzun Gerileme ve Kriz
2) Eleştiri-1: Smithçi Rekabet Teorisi ve Değer Teorisinin İhmali
3) Eleştiri-2: Amerikan İmparatorluğu ve Kriz
c. Lapavitsas: Finansallaşma ve Kriz
d. Duménil ve Le?vy: Neoliberalizmin Krizi
e. Kar Oranlarının Düşmesi ve Yapısal Kriz:
f. Ara Değerlendirme
B. Amerikan Krizinin Oluşumu
1. Merkez Bankası ve Kriz: FED?in İkilemi
2. Konut Sektörü ve Yoksulların Sisteme Entegrasyonu
3. Yeni Finansal Mimari
4. Etkin Piyasa Hipotezi?nin İflası: Bireysel Rasyonalite ve Kolektif İrrasyonellik
5. Krizin Gelişimi
C. Krizden Çıkış İçin Alınan Önlemler
D. Krizin Kısa Dönemli Sonuçları
E. Amerikan Krizinin Avrupa Krizi ile Bağlantı Noktaları

II. Bölüm: Avro Bölgesi Krizi: Bitmeyen Aşamalar ve Büyük Karmaşa
A. Avrupa Krizinin Ortaya Çıkışı ve Nedenleri
1. Birikim Stratejisi ve Finansallaşma
2. Borç Krizinin Nedenleri
3. Aşamalar ve Bitmeyen Kriz
B. Yunanistan: Borç Krizi ve Tepkiler
1. Borç Yapılandırmaları ve Utangaç Temerrüt
2. Syntagma?dan Avrupa?nın Diğer Meydanlarına ve Parlamentolarına
C. İtalya?yı Kurtarmak: Kimden ve Nasıl?
1. Süper Mario?nun Yükselişi ve Düşüşü
D. İspanya: Emlak Balonu ve Aynısının Daha Fazlası
1. Bankacılık Sektöründe Yeniden Yapılanma
E. Almanya ve Fransa: Merkezde Krizin Seyri
1. Merkozy ve Türevleri: Kesinti, Reform ve Alternativlos
2. Avro Kalesi?nin Korunması ve Kurucu İlişki
F. Kıbrıs: Kaçıncı Perde?
1. Mevduat Aşkına!
2. Krizin Yönetimi ya da Hotel California?dan bir Kuple
G. Avro Bölgesi?nde Yeniden Yapılanma: Neoliberalizmin Muhafaza Edilmesi
1. Mali Sözleşme: Taahhüdün Böylesi
2. Avrupa Merkez Bankası Müdahaleleri
3. Yeniden Yapılanma ve Muhafazakârlık

III. Bölüm: Küresel Kapitalizmin Geleceği
A. Ekonomik Kriz ve Değişim
B. Ekonomik Kriz Sonrası Olası Alternatifler
C. Kapitalizmin ?Nihai Krizi? Olarak 2008 Krizi
D. Bir İhtimal Daha Var: Daha Çok Neoliberalizm
E. Bundan Sonra Ne Olacak?
1. Sistem Karşıtı Hareketlerin Önündeki Objektif Zorluklar
2. Ekonomik Kriz ve Siyasi Alternatif(sizlik) Sorunu: Reformun İmkânsızlığı

IV. Bölüm: Durgunluk ve İstikrarsızlık Kıskacında Dünya Ekonomisi ve Türkiye
A. Dünya Ekonomisi: Farklı Senaryolar ve Durgunluk Beklentisi
B. 2014: Küresel Krizde Yeni Bir Aşama mı?
C. Türkiye Ekonomisi: Kriz Sonrası, Kriz Öncesi
1. İki Kriz Arası Hızlı Büyüme
2. 2008 Krizinin Türkiye?ye Etkileri
3. 2013?ten Kalan, 2014?le Gelen: İstikrarsızlık ve Yavaşlayan Büyüme

Sonuç: Krizin Ötesi

Dizin

Yorum yapın

Daha fazla Politika
AKP’nin Suriye Yenilgisi ve Esad – Ömer Ödemiş

Radikal cihatçı güçler yalnızca Suriye için değil, tüm bölge ülkeleri için ciddi bir tehdittir. Türkiye açısından bu tehdit kapıdadır. Suriye'de...

Kapat