Saatin Gizli Yüreği (1973-1985) – Elias Canetti

Elias Canetti, İnsanın Taşrası ve Saatin Gizli Yüreği adlarıyla 2 cilt olarak yayımladığımız notlar için şöyle diyor: “Notlar, insanın içinden geldiği gibi kaleme alınan, birbiriyle çelişen yazılardır. Kimi zaman dayanılmaz bir gerilimden, ama çoğu kez de aşırı bir hafife almaktan kaynaklanan esintileri içerir… İnsan çok yönü, binlerce yönü bulunan bir varlıktır – en büyük şansı ve mutluluk kaynağı da budur. Kendini amacının kölesi gibi hissettiği anlarda, insana yardımcı olabilecek tek çare vardır: Eğilim ve yeteneklerinin çokyönlülüğüne boyun eğip, kafasından geçenleri hiçbir ayıklama yapmaksızın kağıda dökmek. Sanki hiçbir yerden gelmiyormuş, hiçbir yere de götürmüyormuş gibi çıkmalıdır bunlar ve yazılanlar çoğunlukla kısa, ani, denetimden uzak, işlenmemiş, iddiasız ve amaçsız olacaktır. Başka zamanlar bir sıkıdüzen içinde çalışan kalem sahibi kısa bir süre için esintilerinin gönüllü oyuncağı olur. Kendisinden kaynaklanabileceğini asla akla getirmediği, geçmişine, inançlarına, dahası biçemine, utanma duygusuna, gururuna ve başka zamanlar büyük bir dirençle savunduğu doğruluğuna ters düşen şeyler yapar. Sonunda, bütün bunları başlatmış olan baskı kalkar ve insan hafifleyip, bir tür mutluluk duygusu içerisinde en gelişi güzel biçimde not düşebilir. En iyisi böylece oluşanı -bu yoldan çok yazı oluşur- hiç göz önüne tutmaksızın bir yana bırakmalıdır. Uzun yıllar boyunca bunu yapmayı başarabilen insan bu tür notlar için hayat damarı anlamına gelen doğallığa beslediği güveni korumuş olur; çünkü bu güven bir kez yitirildi mi, sözü geçen notları tutmak da artık bir işe yaramaz.”

Kitabın Künyesi
Saatin Gizli Yüreği,
Özgün Adı: Das Geheimherz der Uhr
Elias Canetti,
Çeviren: Ahmet Cemal
Payel Yayınevi,
Baskı Tarihi: Mayıs 2006
195 sayfa

Elias Canetti ‘nin Hayatı
(D. 25.07.1905 – Ö. 14.08.1994) Elias Canetti Rusçuk’ta (Bulgaristan) doğdu, üç erkek kardeşin en büyüğüydü. Ailesi 15. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’na sığınan ispanyol Yahudilerindendi. İlk olarak eski İspanyolca ve Bulgarca öğrendi. Tuna nehri üzerindeki önemli limanlardan biri olan Rusçuk’ta o yıllarda 7-8 ayrı dil konuşulmaktaydı. Canetti’nin dile olan duyarlılığı böyle başladı.
Canetti 1911 yılında ailesiyle birliktee İngiltere’ye yerleşti. Orada İngilizce ve Fransızca öğrendi. Babasının ani ölümü üzerine 1912 yılında Viyana’ya göç ettiler. Bu arada birkaç ay Lozan’da kaldılar. Annesi orada Canetti’ye zora dayalı bir yöntemle Almanca öğretti. Aile 1916-1921 yıllarını Zürih’te, 1921-1924 yıllarını ise Frankfurt’ta geçirdikten sonra yeniden Viyana’ya döndü. Canetti, annesinin isteği üzerine kimya öğrenimi gördü ve 1929 yılında doktorasını tamaladı. Ama bu arada edebiyat, sanat, felsefe gibi alanlarla da ilgilenmekteydi. Üniversitede Karl Kraus’un derslerini izledi.
Canetti 1925 yılında “kitle” olgusuyla ilgilenmeye karar verdi. 1933 yılında Hitler’in Almanya’da iktidara gelmesi, onu kitle ve “iktidar” arasındaki ilişkileri sorgulamaya yöneltti. 1935 yılında tek romanı olan Körleşme’yi yayımladı. Nazilerin 1938 yıllında Avusturya’yı işgal etmelerinden birkaç ay önce Paris’e, sonra Londra’ya gidip çalışmalarını orada sürdürdü.
Canetti Kitle ve İktidar’ı 1949 yılında yazmaya başladı. Kitap 1960 yılında yayımlandı. İngiltere, Amerika ve Fransa’da ilgiyle karşılanmasına rağmen ilk baskıları Almanya’da pek ilgi görmeyen Körleşme, 1963 yılında Almanya’da üçüncü kez yayımlanınca Canetti birbiri ardına ödüller almaya başladı. 1971’de Büchner, 1981’de Franz Kafka ve Nobel edebiyat ödüllerini aldı. Yaşamının son yıllarını Londra ve Zürih’te geçiren Canetti, 1994 yılında Zürih’te öldü ve vasiyeti üzerine James Joyce’un yanına gömüldü.
YAPITLARI: Roman: Die Blendung, 1935 (Körleşme, çev.: Ahmet Cemal, Payel Y., 1981). Oyunlar: Hochzeit, 1932. Komodie der Eitelkeit, 1950. Die Befristeten, 1964. Araştırmalar, Denemeler, Notlar: Masse und Macht, 1960 (Kitle ve İktidar, 1998). Die Stimmen von Marrakesch, 1968 (Marakeş’te Sesler, çev.: Kamuran Şipal, CemY., 1960). Der andere Prozess, 1969. Di Provinz des Menschen, 1973 ( İnsanın Sılası, çev.: Ahmet Cemal, İyi Şeyler Y., 1996). Der Ohrenzeuge, 1974 (Kulakmisafiri, Elli Karakter, çev.: Şemsa Yeğin, Payel Y., 1994). Das Gewissen der Worte, 1975 (Sözcüklerin Bilinci, çev.: Ahmet Cemal, Payel Y., 1984). Das Geheimherz der Uhr, 1987. Die Fliegenpein, 1992. Nachtrageaus Hamps-tead, 1994. Anılar:Die gerettete Zunge, 1977 (Kurtarılmış Dil, çev.: Şemsa Yeğin, Payel Y., 1995). Die Fackel im Ohr, 1980 (Kulaktaki Meşale, çev.: ŞemsaYeğin,Payel Y., 1997). Das Augenspiel, 1985 (Gözlerin Oyunu, çev.: Şemsa Yeğin, Payel Y., 2000).

Yorum yapın

Daha fazla Anlatı
Halkın Polisi : Pol-der Anıları – Sıtkı Öner

1970'lerde Türkiye'de bir Pol-Der vardı: Emniyet mensuplarının demokratik olarak örgütlendikleri bir polis derneği... 12 Eylül 1980'den sonra öcülestirilen, siyasetin "zararlarının"...

Kapat