Zapatistalar / Yerelden Küresele Ulaşan İsyan ? Alex Khasnabish

1 Ocak 1994?te, Kanada, Meksika ve Birleşik devletlerin neoliberal kapitalist antlaşması olan Kuzey Amerika serbest ticaret antlaşmasının yapılmasıyla birlikte, 5 bin zapatist, Meksika federal ordusuna savaş açtı. O gün EZLN?nin (Zapatista Ulusal Kurtuluş Ordusu) kendi deyişleriyle ?kayıtsızlığa karşı savaş?larının ilk günüydü. EZLN, ayaklanmanın başından itibaren Cenevre Sözleşmesi?ne bağlı kalacağını açıklarken, Federal ordu, zapatistaları Chiapas vadilerine çekerek bölgede ?düşük yoğunluklu savaş? ilan etti. Bunun anlamı ise asker ve paramiliter kuvvetlerin hedefinin sivil halkı vurmasıydı.
Yazar Khasnabish, bu kitabında beş yüzyıllık bir direnişin kusursuz özetini sunar. Zenginlere karşı kendi topraklarını koruma ile başlayan Zapatist mücadele Zapatista?yla başlar. Yerli halkların sadece emek güçlerini satma özgürlüğü varken Zapatist mücadeleyle artık insanca yaşama özgürlüğü istenir. 1911 Meksika devrimiyle başlayan bu mücadele tam yüzyıl sürecektir. Diaz rejimine karşı 1906?da kurulan mücadelenin anarşist damarı PLM?den, Küba devriminin destekçisi MLN?ye ve oradan da şehir gerillasıyla Chipas?ın yerli halklarının birleşmesiyle oluşan EZLN?ye kadar, yazar Meksika devrim mücadelesinin duraklarını damıtılmış öz bir bilgiyle okuyucusuna sunar. 1 Ocak 94?te devrimci hareket başladığında komutan yardımcısı Marcos, ?Biz savaşı öldürmek ve öldürülmek için başlatmadık. Sesimizi duyurmak için başlattık? diyordu. O günden sonra Marcos, zapatistaların kamuoyuna dönük yüzü oldu. Yüzlerini kar maskesi veya bandanayla kapatan zapatistlere, neden bunu yaptıkları sorulduğunda, bunu önderliğin kolektifleştirilmesi, başkahramanlığa karşı tavır alışları ve böylelikle yozlaştırılamayacakları fikriyle açıkladılar. Zapatistaların, ?quemeros un mundo donde quepan muchos mundos.(Pek çok dünyayı kucaklayacak bir dünya istiyoruz)? sloganları, çokluğun ve farklılığın sadece hoşgörüye değil özsel niteliğin farkında olunmasına işaret eder. Marksist kuramcı Holloway?e göre zapatistalar, onurun temel alındığı bir devrim kavramının mirasçılarıdır; ? Onur temel ilke olarak kabul edildiğinde, insanlara araç gibi davranılmaz: onura dayalı bir toplumun yaratılması, o onurun karşılıklı olarak tanınmasına dayalı toplumsal pratiklerin geliştirilmesi ile gerçekleşebilir.? İşte bu kitap, insan onurunu yaşatabilmek için Meksika halklarının Ya Basta!(yeter!)çığlığının hikâyesini anlatır.
Yazan: Serap Özgür
15/10/2010 tarihli Radikal Kitap Eki, “Beş yüzyıllık bir direniş” adlı yazı

Tanıtım Bülteninden
1 Ocak 1994’de Zapatista Ulusal Kurtuluş Ordusu’na (EZLN) bağlı Maya yerlilerinden oluşan bir gerilla ordusu güneydoğu Meksika’nın ormanlarından çıkarak, ‘Ya Basta!’ Yeter! dedi. Beş yüzyıllık sömürgeciliğe, ırkçılığa, sömürüye, baskıya ve soykırıma ‘Yeter!’ Sosyalist sistemin çöküşünden sonra tarihin sonuna gelindiğinin iddia edildiği ve neoliberalizmin ‘küreselleşme’ sloganıyla ‘küre’nin tüm halklarına karşı kültürel, politik ve askeri bir saldırıyı sürdürdüğü dönemde Zapatistaların olan bitene, ‘Yeter!’ sloganıyla karşı çıkışının Meksika’nın sosyo-politik yapısı üzerinde olduğu kadar tüm dünyada da derin etkileri olacaktı. Antikapitalist muhalefet güçleri Zapatistalardan moral, güç, yeni bir dünya perspektifi oluşturma konusunda ilham alarak karşı bir hamleye geçeceklerdi.
Hareketin tarihi, hedefleri, politik felsefesi, pratiği ve gelecekteki yönelimleri konusunda bir inceleme olan Zapatistalar, son dönemlerdeki en önemli isyancı gruplardan biri hakkında eleştirel, kapsamlı ve anlaşılabilir bir genel değerlendirme sunuyor.

‘Zapatistaları anlama ve keşfetme yolunda edilen milyonlarca laftan sonra, Khasnabish’in zarif ve anlaşılabilir kitabı, yirmi birinci yüzyılın en çok merak uyandıran devrimcileri için en iyi merceği sağladı bize.’
Eric Selbin Revolution, Rebellion, Resistance (Devrim, İsyan, Direniş) kitabının yazarı.-

‘Kitap 1990’lardan itibaren aktivistlerle bilim insanlarına ilham veren Zapatista hareketinin politik yaratıcılığına emsalsiz bir tanıklık oluşturuyor.’
Thomas Olesen International Zapatismo (Uluslar Arası Zapatizm) kitabının yazarı

Kitabın Künyesi
Zapatistalar
(Yerelden Küresele Ulaşan İsyan)
Alex Khasnabish
Çeviri : Nilgün Güngör
Abis Yayıncılık / Araştırma / İnceleme Dizisi
Ankara, 2010, 1. Basım
240 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla İnceleme
Irak İşgalinin Perde Arkası – RUPE (The Research Unit for Political Economy, Ekonomi Politik Araştırma Birimi)

"Bu kitapta, ABD'nin Irak'a, Ortadoğu'ya, giderek, bütün dünyaya yönelik hakimiyet saldırısının arkaplanı, bu saldırganlığın temel nedenleri ve dinamikleri anlatılıyor. Kitabı...

Kapat