Babanın Bedeni: Psikanalitik Düşüncede Saklı Kalan Miras
Heather Formaini’den Bir Jungiyen Analiz: Babanın Yokluğu ve Gölge Kişilik
Yazar: Jungish
(Annenin Merkezinden Çıkıp, Babanın Fiziksel Varlığını Keşfetmek)
Aziz Okuyucularım, Ey Babanın Gölgesinde Büyüyenler!
Bugün size, psikanalitik teorinin o meşhur “anne-bebek” merkezli dünyasına kafa tutan, Heather Formaini’nin sarsıcı bir analizini anlatacağım. Formaini diyor ki: “Babanın bedeni, bir bebeğin ve büyüyen bir çocuğun gerekli bilgisinin bir parçasıdır!” Ancak psikanaliz, bu bedeni o kadar ihmal etmiştir ki, babalık artık erkeklerin kendilerinde olmadığını hissettikleri bir “kalp” ve bir “gölge” haline gelmiştir.
I. Psikanalizin Büyük Boşluğu: Babanın Fiziksel Yokluğu
Geleneksel psikanaliz (Freud’dan Klein’a kadar), çocuk gelişiminin tüm yükünü asimetrik bir şekilde kadının (annenin) bedenine yüklemiştir.
- Anne Merkezli Hata: Formaini’ye göre, Batı teorileri, anneyi **”güvenli bağlanma”**nın yegâne adresi olarak görürken, babayı “güvensiz bağlanma” veya “yokluk” alanına itmiştir. Bu durum, babanın hem fiziksel hem de psikolojik yokluğunu onaylayan bir patriyarkal model yaratır.
- Histerik Bir Omission (Atlama): Feminist psikanalist Juliet Mitchell’dan alıntı yaparak; Freud’un kendi histerisi nedeniyle babayı teorisinden çıkardığı iddiasını yineler. Bu boşluk, çocuğun iç dünyasında da bir “baba boşluğu” (vacant space) yaratır.
II. Babanın Bedeni: Bir Gölge Olarak Erkeklik
Formaini, Jung’un “Gölge” kavramını kullanarak, babanın bedeni ve babalık kapasitesinin nasıl bastırıldığını açıklar.
- Duygusal Mesafe: Geleneksel olarak anneler “bakım veren, şefkatli” rolü üstlenirken, babalar “duygusal mesafeyi” korumuştur. Bu mesafe nedeniyle babanın çocuğuna duyduğu duygu, babanın kendi gölgesine atılır.
- İş Dünyasına Projeksiyon: Babalar, kendi içlerindeki babalık kapasitesini iş ortamlarına ve amirlerine yansıtırlar. İş yerlerinde birer “evlat” veya “kardeş” ararken, aslında kendi shadowy fathering (gölgelenmiş babalık) kapasitelerini yaşamaya çalışırlar.
- Babanın Gölgesi Örneği: Formaini, bir hastasının çocukluk anısını anlatır: Matematik öğretmeye çalışan ama sürekli kızının üzerinde “tehditkâr bir gölge” gibi süzülen bir baba figürü. Bu fiziksel ağırlık ve baskı, babanın bedensel varlığının nasıl bir zorbalık imgesi olarak içselleştirilebileceğini gösterir.
III. Şifa: “Pair Imago” ve Ortak Ebeveynlik
Şifa, anneyi her şeyin sorumlusu olmaktan kurtarıp, ebeveyn çiftini (parental dyad) yeniden inşa etmekten geçer.
- İçsel Çift İmajı (Pair Imago): Anne Springer’ın kavramına atıfta bulunarak; çocuğun her iki ebeveynini de bedensel ve ruhsal olarak deneyimlemesi ve içinde bir “ebeveyn çifti imgesi” oluşturması gerektiğini savunur. Bu, yeni hayatın yapıcıları olan sevgi dolu bir çiftin içselleşmesidir.
- Duygusallığa Dönüş: Babalık yapmak, erkeği kendi kırılganlığı ve hassasiyetiyle yeniden tanıştırır. Çocuğun kırılganlığına tanıklık etmek, erkeğin anneden “ayrışma” (dis-identification) sırasında kendi gölgesine attığı insanlığı geri kazanmasını sağlar.
IV. Antropolojik Kanıtlar: “Barbarca” Şefkat
Formaini, 17. yüzyılda Cizvit papazı Paul Le Jeune’ün Quebec’teki gözlemlerini aktarır. Papaz, yerli Montagnais halkında babaların hasta çocuklarına gösterdiği narin ve nazik şefkati görünce şoka girmiş ve bunu “barbarca” bulmuştur! Çünkü o dönemde Avrupa’da şefkat sadece kadına aitti. Cizvitlerin amacı, bu “barbarca” eşitliği bozup kadını çocuk bakımından sorumlu tek kişi yapmaktı.