Bir Tersine Yürüyüş ’12 Eylül Öyküleri’ – Hazırlayan: Hürriyet Yaşar

İmge Öyküler Dergisi?nin hazırladığı bir dosyadan yola çıkarak “Bir Tersine Yürüyüş: 12 Eylül Öyküleri”ni yayına hazırlayan Hürriyet Yaşar, bu çalışma için o dönemde ya da hemen sonrasında yayınlanan yüzlerce öykü kitabını taradı; binlerce öykü okudu. Hürriyet Yaşar, bu antolojiyi oluştururken dönemin, öncesi, sonrası ve gelecekte yapacağı tahribat bakımından bir süreç olarak algılanması gerektiğini ortaya koyuyor.
“Nereden?”, “Nasıl?” ve “Nereye?” başlıklı üç ana bölümden oluşan kitaba Abidin Dino?nun işkence desenlerinin yanı sıra, 12 Eylül döneminde ürünler vermiş, Ahmet Erhan, Şükrü Erbaş, Ahmet Telli, Abdülkadir Budak, Akif Kurtuluş gibi şairlerimizin dizeleri de eşlik ediyor.
“Bir Tersine Yürüyüş: 12 Eylül Öyküleri’. Türkiye’de siyaset ve edebiyat ilişkisi bağlamında 12 Eylül’e ilişkin var olan yazınsal boşluğu doldurmayı amaçlayan kitap, yirmi sekiz yazardan kırk dört öyküyü bir araya getiriyor.
Öykülerde, darbeyi hazırlayan, daha doğrusu haber veren gelişmeler anlatılırken; dönemin korkuya, korkutmaya ve öldürmeye dayalı temel göstergelerini simgeleştiren yapıtlarına, hapishane deneyimlerine ve darbeden elli yıl sonrasını gören, görmeye çabalayan ürünlere uzanan geniş bir çerçeve yer alıyor.
İmge Öyküler dergisinin hazırladığı bir dosyadan yola çıkarak kitabı yayıma hazırlayan Hürriyet Yaşar, bu çalışma için o dönemde ya da hemen sonrasında yayımlanan yüzlerce öykü kitabını taramış; binlerce öykü okumuş. Dönemi öncesi, sonrası ve gelecekte yapacağı tahribat bakımından ele alarak antolojiyi hazırlayan Hürriyet Yaşar kitabın ‘bir anımsama ve anımsatma girişimi’ olduğunu söylüyor.
Yaşar, kitabın önsözünde şöyle diyor: “Efendilerle işbirlikçilerinin yarattığı ve ‘anarşi’ diye adlandırdıkları bir vur-kır ortamının kolaylaştırıcılığı altında, tutuklamayla, işkenceyle başlayıp satıp savmacı, işbirlikçi özelleştirmeciliğe, dinsel olanda hiçbir sevimlilik bırakmayan din devleti özelemlerinde, üstümüze giydirenleri yargılayamadığımız için hâlâ üstümüzden çıkaramadığımız, adına 12 Eylül dönemi’ denen deli gömleğini ayrımsatma, onun yaşattığı acıları, sıkıntıları, direnişleri, umutları Türk öykücülüğünde arama çabası.”
Kitapta yer alan Aziz Nesin’in ‘Korkma’ adlı öyküsü, baskı altında tutulmanın, korkutmanın insanı nasıl ‘delirttiği’ üzerine kurulu. Muzaffer İzgü’nün ‘O Zaman Sıkıyönetim Vardı’ öyküsünde, yazdığı her şiirle birlikte devletle ‘başı derde giren’ adamın yaşamına tanıklık ediyoruz. Hasan Özkılıç ise ‘Benim Babam’da darbe öncesine götürüyor bizi. Sevgilisine, en yakın arkadaşının bir köprüaltında öldürülmüş olarak bulunmasını anlatıyor öykünün kahramanı. Ferit Edgü ‘Çığlık’ta her şeye şahit olan bir toplumun, olanlara bir anlam verememesini, atılan çığlıkları duymamasını; İnci Aral ‘Ağrılı Kapısında Gecenin’ adlı öyküsünde, devrimci oğlu sayesinde bilinçlenen bir kadının acılarını anlatıyor.

Kitapta, Aziz Nesin, Samim Kocagöz, Mehmet Başaran, Orhan Duru, Muzaffer İzgü, Demirtaş Ceyhun, Ferit Edgü, Osman Şahin, Oya Baydar, İnci Aral, Ali Balkız, Nemika Tuğcu, Feyza Hepçilingirler, Işıl Özgentürk, Nedim Gürsel, Cemil Kavukçu, Feride Çiçekoğlu, Hasan Özkılıç, Ahmet Yurdakul, Ülkü Ayvaz, Semra Özdamar, Özcan Karabulut, Süheyla Acar, Eray Karınca, Nalan Barbarosoğlu, Hürriyet Yaşar ve Berrin Kırımlıoğlu’nun öyküleri yer alıyor.
‘Bir Tersine Yürüyüş: 12 Eylül Öyküleri’ne Abidin Dino’nun işkence desenlerinin yanı sıra, Ahmet Erhan, Şükrü Erbaş, Ahmet Telli, Abdülkadir Budak, Akif Kurtuluş gibi şairlerin dizeleri de yer alıyor.”
Derviş Şentekin, 12/09/2006 tarihli Radikal Gazetesi

Sanatın, özgürlüğün, dayanışmanın, örgütlenmenin ortadan kaldırılmaya çalışmasının başlangıç noktası olan 12 Eylül 1980?i yansıtan bir demet öykünün yer aldığı antoloji bence toplumdaki birlik olma/dayanışma ruhunun yaşayışının kanıtı. Bu birliktelik Türkiye İnsan Hakları Vakfı?nın yayınlanmasına izin verdiği Abidin Dino desenleriyle taçlanmış.
(…)
Hürriyet Yaşar, 12 Eylül 1980?den 26 yıl sonra darbeyi anlatan öykülerden bir seçki hazırlamış.
Antolojinin başında Hürriyet Yaşar?ın önsözü, Ahmet Erhan?nın şiiri, Osman Şahin?in armağan sunusu yer alıyor. Antolojide öyküsü/öyküleri olan yazarlar: Aziz Nesin, Muzaffer İzgü, Hasan Özkılıç, Ferit Edgü, Samim Kocagöz, Nedim Gürsel, İnci Aral, Işıl Özgentürk, Nalan Barbarosoğlu, Feride Çiçekoğlu, Hürriyet Yaşar, Demirtaş Ceyhun, Ülkü Ayvaz, Semra Özdamar, Mehmet Başaran, Feyza Hepçilingirler, Eray Karınca, Cemil Kavukçu, Özcan Karabulut, Ali Balkız, Mustafa Balel, Nemika Tuğcu, Ahmet Yurdakul, Süheyla Acar, Oya Baydar, Orhan Duru, Berrin Kırımlıoğlu.
On İki Eylül denilen tarih
Bizim ülkemizin tarihinde on ikiler nedense demokrasiye de insan haklarına da pek hayırlı gelmemiştir. Bu hayırlı gelmeyiş, kültürel bir direnmeyle, On İki Mart şiirleri, öyküleri romanlarıyla aşıldı bir dönem. 12 Eylül?ün etkisiyse önce bir direnişle aşılmaya çalışıldı. Sonra yeni kuşaklarla bir tür çözülüş yaşandı .Hürriyet Yaşar, On İki Eylül ve Öyküleri başlıklı önsözünde, 12 Eylül?ü irdelerken 12 Eylül?e bugün neden gösterilen olayların da , etkilerinin de üzerinde duruyor. 12 Eylül?ü irdelerken söylediği her şeye katılmak olası değilse de, hemen herkesin katılacağı yargılar var:
?On İki Eylül…
Bizim kuşağımızın en iç karartıcı çağrışımlarını taşıyan bir kırılma noktasının adı…
Çocukları siyasal olayların içinde olduğu için, kulakları telefonun ya da kapının zilinde, gözleri pencerede ana-babalar… O yıllarda genç çocukları olanlara bugün 12 Eylül denince ilk ne duyumsadıkları sorulsa, yanıtlar, çocuklarının 12 Eylül hapishanelerine düşmüş olup olmadığına göre değişebilir.
12 Eylül, her şeyden önce gözaltı ve işkence demekti.
Siyasal nedenlerle her gün yirmi kişinin öldüğü bir vur-kır ortamının, darbenin hemen ertesi günü nasıl sonlanabildiğinin, savcıların, politikacıların, devlet adamlarının, gazetecilerin… bütün toplumun önünde çözülmemiş bir soru olarak duruyor olması hiçbir işe yaramadı. Daha birçok sorunun yanıtsız kalabildiği ülkemizde, o soru da yanıtsız sorular listesine eklendi, o kadar.?
Akdeniz ülkeleri, Güney Amerika sık sık askeri darbeler yaşar. Ama toplum bu darbelerle hesaplaşır, sorumluları yargılar. Bizim tek hesaplaşma konumuz edebiyattır, resimdir…
Bir Tersine Yürüyüş, belleğini yitirmek istemeyenler için… Geçmişin yaralarını dağlayarak sağaltmayı göze alanlara.
Sennur Sezer, evrensel.net, 21.09.2006

Can Yayınları, 12 Eylül askeri darbesi üzerine yazılmış öyküleri bir araya getiren “Bir Tersine Yürüyüş: 12 Eylül Öyküleri” adlı kitabı, 12 Eylül tarihinde okurlarına sundu.
Türkiye?de siyaset ve edebiyat ilişkisi bağlamında 12 Eylül?e ilişkin varolan yazınsal boşluğu doldurmayı amaçlayan kitap, yirmi sekiz yazardan kırk dört öyküyü bir araya getiriyor. Bugüne dek 12 Eylül askerî darbesi üzerine gerçekleştirilen en derli toplu çalışma olarak dikkat çeken yapıt, 12 Eylül?ü nedenleri, yaşanan sıkıntıları ve sonuçları ile bir süreç olarak ele alan öykülerden oluşuyor.
Öykülerde darbeyi hazırlayan, daha doğrusu haber veren gelişmeler anlatılırken; dönemin korkuya, korkutmaya ve öldürmeye dayalı temel göstergelerini simgeleştiren yapıtlarına, hapishane deneyimlerine ve darbeden elli yıl sonrasını gören, görmeye çabalayan ürünlere uzanan geniş bir çerçeve yer alıyor.
İmge Öyküler Dergisi?nin hazırladığı bir dosyadan yola çıkarak “Bir Tersine Yürüyüş: 12 Eylül Öyküleri”ni yayına hazırlayan Hürriyet Yaşar, bu çalışma için o dönemde ya da hemen sonrasında yayınlanan yüzlerce öykü kitabını taradı; binlerce öykü okudu. Hürriyet Yaşar, bu antolojiyi oluştururken dönemin, öncesi, sonrası ve gelecekte yapacağı tahribat bakımından bir süreç olarak algılanması gerektiğini ortaya koyuyor.
“Nereden?”, “Nasıl?” ve “Nereye?” başlıklı üç ana bölümden oluşan kitaba Abidin Dino?nun işkence desenlerinin yanı sıra, 12 Eylül döneminde ürünler vermiş, Ahmet Erhan, Şükrü Erbaş, Ahmet Telli, Abdülkadir Budak, Akif Kurtuluş gibi şairlerimizin dizeleri de eşlik ediyor.

Türkiye`de toplumsal olaylar edebiyata çoğu zaman gerçekçi bir biçimde girmiş, olağanüstü dönemlerin tarihi belki en doğru biçimde roman ve öyküde yazılmışım Çünkü edebiyat ` bireysel gözlemleri aktarır, baskı dönemlerinin yaratıcı bireyde yarattığı yıkım bu yüzden yepyeni üretimlere yol açar. Bugüne kadar 12 Eylül askerî darbesi üzerine edebiyatımızın birikimini yansıtan derli toplu bir çalışma yapılmadı. Öykücülerimizin o dönemde, içeride dışarıda ve darbe sonrasında yaşananları yazdığı öyküleri bir araya getirmek, bu korkunç baskı dönemini nedenleri ve sonuçlarıyla bir süreç olarak ortaya koymak düşüncesi işte bu kaynak yetersizliğinden doğdu. Hürriyet Yaşar`m titiz çalışması sonucu ortaya çıkan Bir Tersine Yürüyüş: 12 Eylül Öyküleri, öncelikle bir hatırlama. O günleri görmemiş gençler içinse yakın tarihi öyküler yoluyla okuma fırsatı.

(Tanıtım Bülteninden)

Kitabın Künyesi
Bir Tersine Yürüyüş 12 Eylül Öyküleri
Kolektif
Can Yayınları / Türk Edebiyatı Dizisi
Yayıma Hazırlayan : Faruk Duman
Kapak Tasarımı : Erkal Yavi
Kapak Düzeni : Semih Özcan
Hazırlayan : Hürriyet Yaşar
Düzeltmen : Fulya Tükel
Dizgi : Gelengül Çakır
Desenler : Abidin Dino
İstanbul, 2009, 2. Basım
295 sayfa

Yorum yapın

Daha fazla Antoloji, Öykü Kitapları
Oğluma Hikayeler – Yılmaz Güney

"Oğluma Hikayeler yazmayı, daha 1972'lerde, Selimiye'de düşündüm. Devrimci öze sahip bir sanatçı, oğluna devrimci bir miras bırakmalıydı. Bu konuda, başarısız,...

Kapat