9 Ağustos 2026

Kategori: Politika

Türkiye’de Devletin Toprak Üzerinde Örgütlenmesi – Nuray Ertürk Keskin

Çeyrek yüzyıldır uluslararası sermayenin hareketliliğine uygun olarak devlet biçimleri köklü bir dönüşüme uğruyor. Ulus-devlet sınırlarını aşan örgütlenmeler bir yandan küresel ölçekte merkezileşme sağlarken, öte yandan yerel özerklik talebiyle ulusal bütünlüğü ortadan kaldırıyor. Bu karmaşık siyasal coğrafyada toprak üzerindeki kurumlaşmanın yeniden düzenlenmesi yakıcı bir önem taşıyor. Türkiye?de Devletin Toprak Üzerinde Örgütlenmesi, içinden geçtiğimiz bu değişim sürecini

devamını oku

Kapital Manga (Cilt 1) – Karl Marx

Karl Marx?ın temel eseri Kapital?in manga (Japonlara has çizgi roman formu) versiyonunu, Japon yayınevi East Press?in Aralık 2008?da okura sunmuştu. Dünya çapında yankılar uyandıran eserin Türkçesi ise Yordam Kitap tarafından Türkiye’de okurlarla buluştu. Kapital Manga, bilimsel sosyalizmin kurucusu Karl Marx?ın başyapıtı Kapital?i manga tarzında öyküleştiriyor. Kapital?in özü ve temel kavramları, bir peynir fabrikasındaki üretim süreçleri

devamını oku

Keynes’e Karşı Marx – John Eaton

(*) John Eaton?ın ilk olarak 1951 yılında yayımlanan Keynes?e Karşı Marx kitabı altmış yıl sonra Türkçede.Uzunca bir gecikmeyle de olsa kitabın yayımlanmasındaki zamanlama kuşkusuz son derece isabetli. Kapitalizmin üretim anarşisine dayalı yapısı itibarıyla dalgalanmalara açık olduğu, her büyük genişleme döneminin şiddetli bir krize ve daralmaya gebe olduğu yaklaşık yüz elli yıl önce Marx tarafından dile

devamını oku

İçeri’den – Reyhan Yıldız “Zamanın acılara hükmü yok”*

(*) Türkiye’nin karanlık dönemlerinde göz altılara, işkencelere, sürgünlere, tabutluklara, Filistin askılarına, maruz kalmış, hücreleri yaşamış ve tanıklık etmiş 16 isim yaşadıklarını anlattı. Konuşanlar, yaşananların insanı boyutunu yeniden önümüze koyarken, yakın siyasi geçmişimize dair de tarihe not düştüler. Vedat Türkali, M. Halim Spatar, Kemal Burkay, Seçkin Selvi, İsmail Beşikçi, Ali Sirmen, Ragıp Zarakolu, Faruk Pekin, Nevzat

devamını oku

Yerel Yönetimler / Liberal Açıklamalara Eleştirel Yaklaşım – Birgül Ayman Güler

(*) Yerel yönetimler, hizmet birimi olarak halka yakın olmayı çağrıştırması bakımından, postmodernist liberalizm tarafından, sola basınç uygulanırken kullanılan argümanlardan biridir. Liberalizmin tezlerinin bilim dışılığını göstermek için hem tarihi hem de bugünü materyalist ve sınıfsal bir bakışla incelemeliyiz. Küresel Yerelcilik Yerel yönetimler bir merkeze olan bağlılık üzerinden ve bu bağlılığın içeriğine göre anlam kazanmaktadır. Yerel yönetimlerdeki

devamını oku

Avrupa Birliği ve Tarım – Abdullah Aysu

Çiftçi-Sen Kurucu Genel Başkanı Abdullah Aysu, “Avrupa Birliği ve Tarım” adlı kitabında özetle tarımın bir kültür ve yaşama biçimi olduğunu ve bu nedenle hem üreticiler, hem de tüketiciler için şirketlere bırakılamayacak kadar yaşamsal öneminden bahsediyor. Dünyanın yeniden düzenlendiği günümüzde Türkiye tarımı da buna koşut olarak yeniden yapılandırılıyor. Bu yeniden yapılandırmayla, Türkiye tarımı tahrip ediliyor. Çiftçilik

devamını oku

Çivisi Çıkmış Dünya / Uygarlıklarımız Tükendiğinde – Amin Maalouf

Pusulasız bir halde girdik yeni yüzyıla. Daha ilk aylardan başlayarak, dünyanın hepten çivisinin çıktığını düşündüren kaygı verici olaylar meydana geliyor; üs­telik bunlar birçok alanda birden gerçekleşiyor – entelektüel dünyanın, finans dünyasının, iklimin, jeopolitiğin, etiğin çivisi çıkmış durumda. Şurası da bir gerçek ki arada sırada umulmadık, yararlı dö­nüşümlere de tanık olunuyor; o zaman da açmaza sürüklendik­lerini

devamını oku

Aklın İsyanı / Marksist Felsefe ve Modern Bilim – Alan Woods / Ted Grant

Alan Wood ‘un Türkçe Basıma Önsözü Aklın İsyanı?nın Türkçe basımını büyük bir mutlulukla selamlıyorum. İngilizce ve İspanyolca yapılan ilk basımından bu yana geçen süre içinde kitap, dünyanın birçok yöresinden oldukça olumlu tepkiler aldı. Ardından kitap İtalyanca ve Urducaya da çevrildi. İsveç, ABD ve Brezilya?da çeşitli üniversitelerde fikirlerimize ilgi duyuldu. Ayrıca kitabın üçüncü kısmının, Sao Paulo

devamını oku

Çöplüğün Generali – Oya Baydar

(*) İnsanın acıyla baş etmesinin çok çeşitli halleri vardır. Acı büyük olduğunda insan beyni bazen en kolay çözümü yaşadıklarını unutmakla bulur. Oya Baydar yeni romanı Çöplüğün Generali?nde unutma ve unutturulma konularını işliyor. Unutma zihnin istemsiz yaptığı bir işlem ve çoğunlukla insan edilgen, oysa unutturulma aynı türden bir işlem değil, dışarıdan müdahale, bilinçli bir davranış gerektiriyor.

devamını oku

Başka Bir Avrupa İçin / Avrupa?nın Ekonomik Bütünleşmesinin Sınıf Tahlili – Guglielmo Carchedi

Avrupa Birliği üzerine yapılmış, Başka Bir Avrupa İçin / Avrupa?nın Ekonomik Bütünleşmesinin Sınıf Tahlili (For Another Europe: a class analysis of European economic integration) adlı bu yetkin çalışmada, ancak toplumsal yaşamın temel birimi olarak sınıflar üzerine odaklanan bir tahlilin Avrupa?nın ekonomik bütünleşmesinin iç çelişkilerine ışık tutabileceği öne sürülüyor. Bu köktenci yaklaşımdan iki özgül tema çıkıyor:

devamını oku

Sefaletin Yoksulluğu Kovduğu Bir Dünya – Macit Rahnema

Macit Rahnema Lyon?da yaşayan İranlı bir düşünür, yazar ve eski diplomat. Aynı zamanda pek çok ulusal ve uluslararası projede görev almış deneyimli bir paylaşımcı. Özgür Üniversite tarafından çevirilip yayımlanan Sefaletin Yoksulluğu Kovduğu Bir Dünya adlı denemesinde de modern çağdaki sosyoekonomik işleyişe ve dünya üzerinde yaşanan sorunların çözümüne ilişkin gözlem, saptama, görüş ve önerilerini okuyucuyla felsefi

devamını oku

Apoletli Adalet 2 – Ertuğrul Mavioğlu

12 Eylül adaleti, sadece bütün ülkeye yayılmış zulüm toplamını meşrulaştırması ve ona uygun yasal kılıf hazırlaması ile değil; sadece yığınların sindirilmesinde yüklendiği tartışılmaz rolle değil; aynı zamanda kendinden sonra örgütlenen adalet mekanizmasını da yoğurup şekillendirdiği için kapsamlı bir biçimde incelenmeyi hak ediyor. Ertuğrul Mavioğlu, 12 Eylül hesaplaşması dizisinin ikinci kitabı olan ‘Apoletli Adalet’te, dönemin hakim

devamını oku

Issızlığın Ortası – Mehmet Eroğlu

Mehmet Eroğlu’nun daha sonraki romanlarında kanıtlanacak olan ‘kurgu ustalığı’ ve bir romancı olarak ele alacağı ‘trajik insani durumlar’a ilişkin ilk ipuçlarının görüleceği, 1974 yılında kaleme aldığı 1976 yılında yazımını bitirdiği ilk romanı “Issızlığın Ortası”, 1979 Milliyet Roman Ödülü’nü kazanmasına karşın 12 Eylül döneminin faşizan ortamında sakıncalı bulunduğundan ancak beş yıl sonra yayımlanmış, daha sonra da

devamını oku

Asılmayıp Beslenenler / Bir 12 Eylül Hesaplaşması 1 – Ertuğrul Mavioğlu

Türkiye’nin üzerine bir kabus gibi çöken 12 Eylül cuntasının mimarı Kenan Evren, 3 Ekim 1984’te Cumhurbaşkanı sıfatıyla Muş’ta yaptığı konuşmada, altında imzası olan 43 idamı göğsünü gere gere savunuyor ve “Hainleri asmayıp da besleyecek miyiz?” diye soruyordu. Asılanların sayısı, emir telakki edilen bu konuşmanın hemen ardından 50’ye yükseldi. Peki cuntacı basının deyimiyle ‘beslenenler’ ne durumdaydı?

devamını oku

Kuş Diline Öykünen – Ayşegül Devecioğlu

Ayşegül Devecioğlu’nun ilk romanı olan “Kuş Diline Öykünen” adlı yapıtı, Türkiye’nin yakın tarihinden, belleğimizden silinmeye çalışılan bir dönem olan 12 Eylül üzerine yazılmış. “Ayşegül Devecioğlu’yla 12 Eylül’den bir kaç yıl sonra, ikimiz de uzun yıllardan sonra ilk kez “normal” bir yaşamı kurabilmeyi denemeye başladığımızda yollarımız kesişti. Aynı işyerinde, bulabildiğimiz her fırsatta yaşadıklarımızı, arkadaşlarımızı, umutlarımızı ve

devamını oku

Marksizm Üzerine Dört Ders – Paul M. Sweezy

20. yüzyılın önde gelen Marksist iktisatçılarından Paul Sweezy?nin Sosyalist Cep Kitapları dizisi içinde yayınlanan Marksizm Üzerine Dört Ders (Four Lectures On Marxism) adlı kitabı, Marksizmin temellerine ve özellikle de emperyalizmin işleyiş tarzına ışık tutarak, sermayenin günümüzdeki krizinin tam olarak anlaşılabilmesi için mutlaka okunması gereken bir çalışma olma özelliği taşıyor. Sweezy ilk derste, burjuva iktisadının tedrisatından

devamını oku

Faşizmi Ezeceğiz / Le Pasionaria – Onurlu Bir Yaşam – Dolores İbárruri

1936 yılının Madrid şehrinin havasında olağanüstü bir hareketlilik, koşuşturmaca, heyecan, korku ve umut hissedilmektedir. İspanyol halkı üç yıl sürecek faşizme karşı mücadelenin eşiğindedir. Ve Madrid sokakları ve duvarları İspanyol halkının onuru, işçi sınıfının yılmaz savaşcısı Dolores İbárruri’nin yaratıcısı olduğu ölümsüz sloganın yeraldığı pankartlar ve afişlerle donatılacaktır: “No Pasaran!” (Geçit Yok!) Ve özgürlük mücadelesinin önderlerinden Dolores

devamını oku

Liberalizm – Muhafazakârlık Kıskacında Kadın / Sibel Özbudun – Cahide Sarı – Temel Demirer

“Kadın Sorunu” denilen şeyin aslında/ esasında, bir erkek sorununa, ataerkilliğin sınıflı-sömürücü işbölümüne mündemiç olduğunu hâlâ bilmeyen var mı? Varsa ne yazık… Evet, ataerkillik, küreselleşme, neo-liberal vahşet, yani sürdürülemez kapitalizm kadar muhafazakârlığın ve gerici-gelenekselliğin kıskacındaki kadın(lar) yerkürenin çifte sömürüsüne maruz bırakılan “dünyanın (gerçek) lanetlileri” kategorisini oluşturuyorlar… Sibel Özbudun, Cahide Sarı, Temel Demirer tarafından kaleme alınıp, Kaldıraç

devamını oku

Alternatif Tarih Okumaları – Hikmet Temel Akarsu

Her yıl hitama doğru ilerlerken, yıl içinde yaptığım okumalarımı gözden geçiririm. Yakaladığım en değerli eserleri sıralarım kendi kendime. Çetelelerimi tutarım. Neler öğrendim bu yıl? Hangi önemli yapıtları yakaladım?! Nasıl olmuş da bunları bilmeden kendi kendimi yazar ilan edivermişim?! Ne kadar da küstahmışım! Ne kadar da haddini bilmez, saf ve budalaymışım meğer; diyerek dövünürüm. Her nasılsa

devamını oku

Ne Anlatayım Ben Sana! – Ece Temelkuran

Kaç kişi sustuk biz? (…) Bazen en uzak halk kendimizinkidir bize. Okyanus aşırı bir memlekettir bazen Türkiye. Bu toprağın yeniden bizim toprağımız olmasını istiyorsak eğer yeniden birleştirmemiz gerekiyor tepelerimizin hikâyelerini. Söküldüğümüz yerlerden, “çilemizi” çözüp çözüp yeniden örmemiz gerekiyor kendimizi. Yoksulluğun vahşetiyle sertleşen hikayeleri neresinde bıraktıysak o sahneye dönüp yeniden takip etmemiz gerekiyor film şeridini. Korkup

devamını oku