Kategori: Psikoloji

Mevcut aktivizm, sürekli bir yerlere dilekçe veren, birilerinden onay bekleyen bir “ilerleme treni” ise, bu yazı o treni durdurma çağrısıdır. Bugün engelli hakları savunuculuğu, rayları önceden döşenmiş bir trende ilerliyor: Daha fazla rapor, daha fazla komisyon, daha fazla “farkındalık” videosu… Žižek’in ve Dean’in perspektifinden bakarsak, asıl devrimci eylem bu treni

Jodi Dean, çağdaş siyaseti sarsıcı bir tespitle eleştirir: “Siyasetimiz, kendimizi görünür kılmak için yapılan sonsuz girişimlerden ibarettir.” Bu cümle, bugün Türkiye’de otizm ve engelli hakları adına yürüttüğümüz aktivizmin tam kalbine saplanan bir iğne gibidir. Peki, biz gerçekten haklarımızı mı talep ediyoruz, yoksa “hak talep ediyormuş gibi görünmenin” verdiği o melankolik

Cinselliği metalaşmadan arındırıp sevginin, dayanışmanın ve yaratıcı toplumsal eylemin bir parçası haline getirmek, hem klinik hem de politik bir kurtuluş çabasıdır. 1. Metalaşma ve Nesneleştirme Düzenini Kırmak Kapitalist sistem altında bedenlerimiz ve cinselliğimiz, alınıp satılacak ve üzerinden haz alınacak nesnelere (metalara) dönüştürülmüştür,. Cinsellik, bu sistemde bir “iş” gibi sömürülür; pornografi

Bu yüzleşme rehberi, blog yazısının sonunda okuyucuyu pasif bir alıcı olmaktan çıkarıp, kendi içsel labirentinde bir keşif yolculuğuna davet eden interaktif bir bölüm olacak. Özellikle Türkiye’de “erkekliğin sessizliği” ile büyümüş bireyler için bu, bir tür duygusal ilk yardım kiti niteliğindedir. Pornografinin sahte hazzı ve maçoluğun sert kabuğu, aslında içimizdeki o

İnsan psikolojisinin en eski paradokslarından biri, bir şeyin yasaklandığı anda cazibesinin katlanarak artmasıdır. Gündelik hayatta “yasak elma” olarak bildiğimiz bu durum, psikanalitik bir perspektifle bakıldığında sadece basit bir inatçılık değil, kültürün ve arzunun derinliklerinde yatan karmaşık bir psikodinamik süreçtir. 1. Yasak ve İhlalin Kaçınılmaz Dansı Psikanalitik yaklaşıma göre, insan için

Bireysel birer “içsel sorun” gibi hissettiğimiz utanç, suçluluk ve ıstırap, aslında içinde yaşadığımız din ve kültür yapılarının öznelliğimiz üzerindeki derin izleridir. Bu duyguların sadece kişisel talihsizlikler değil, toplumsal ve ideolojik inşa süreçlerinin birer sonucu olduğunu gündelik yaşantımız üzerinden hepimiz deneyimliyoruz. Din, “İlk Günah” ve Suçluluğun Kökeni Dinlerin psikanalitik süreçler üzerindeki

Modern dünyada cinsellik, genellikle bireyin en “mahrem özü” veya gizli bir parçası olarak deneyimlenir. Ancak, bu mahremiyet algısı aslında kapitalist ataerkinin (heteroataerki) bir ürünüdür ve beraberinde ağır bir psikolojik yük getirir. Birçok insan için cinsellik; sadece haz değil, aynı zamanda utanç, suçluluk ve bitmek bilmeyen bir ıstırap kaynağıdır. Peki, bu

Cinsellik; yalnızca biyolojik bir dürtü değil, kapitalist ataerki (heteroataerki) tarafından şekillendirilen, mülkiyet ilişkileriyle sarmalanmış ve toplumsal güç mücadelelerinin merkezinde yer alan semptomatik bir çekirdektir. 1. “Mahrem Öz” Yanılsaması ve Toplumsal Denetim 2. Heteroataerki ve Normatif Baskı 3. Cinsellik, Mülkiyet ve Kapitalizm 4. Psikanalizin Cinselliğe Yaklaşımı 5. Arzu ve Yasak İlişkisi

Pornografi sadece bireysel bir tercih veya alışkanlık değil, kapitalist ataerki (heteroataerki) sisteminin cinselliği metalaştırmasının ve sömürmesinin en keskin örneğidir. Bir terapistin veya analistin bu konuyu ele alırken bireysel bir yaklaşımdan öte, toplumsal ve sistemik bir perspektif geliştirmesi gerektiği vardır. 1. Metalaşma ve Nesneleştirme 2. Toplumsal Bir Semptom Olarak Pornografi 3.

Bugün siyaset dendiğinde aklımıza ne geliyor? Bitmek bilmeyen seçim döngüleri, sosyal medyadaki sonu gelmeyen tartışmalar, aynı vaatlerin farklı paketlerle sunulması… Bir şeyler sürekli hareket ediyor gibi görünüyor ama aslında hiçbir şey değişmiyor. Jodi Dean’in analizleri bu durumu psikanalitik bir teşhisle açıklıyor: Bizler devrimci bir “Arzu”yu değil, demokratik bir “Dürtü”yü yaşıyoruz.

Lacancı perspektif, günümüzün “tek tipleştirici” tedavi yöntemlerine karşı çok güçlü ve insani bir duruş sergiliyor. Günümüz dünyasında ruhsal acı çekmenin bile bir “protokolü” var. Depresyonda mısınız? Standart bir ölçekle puanlanırsınız. Bağımlı mısınız? On basamaklı bir programa dahil edilirsiniz. Yeme bozukluğu mu yaşıyorsunuz? Size uymanız gereken bir davranış listesi verilir. Bugün

Slavoj Žižek’in Catherine Malabou’nun “Yeni Yaralılar” (The New Wounded) tezi üzerine yaptığı bu derinlemesine analiz, modern travma anlayışımızı kökten sarsıyor. Bu yoğun felsefi metni, “öznenin silinmesi” ve “duygusal boşluk” temaları etrafında şekillenen, ilgi çekici bir blog yazısına dönüştürdüm: Felsefe dünyasının iki devi, Slavoj Žižek ve Catherine Malabou bir araya geldiğinde

Siyaset sadece sandık veya meclis değildir; siyaset bir duygu yönetimidir. Türkiye’de son on yıla baktığımızda, muhalif kesimin ruh halini en iyi tanımlayan kelime belki de **”Sol Melankoli”**dir. Jodi Dean’in Wendy Brown’a getirdiği eleştiriler, bizim mahallemizdeki o bitmek bilmeyen “yas havasını” anlamak için eşsiz bir anahtar sunuyor. 1. “O Eski Güzel

Siyasetle ilgilenen hemen herkes şu duyguyu tanır: Geçmişin büyük ideallerine, o eski şanlı devrimci günlere duyulan özlem ve bugünün “parçalanmış” gerçekliğine karşı duyulan derin karamsarlık. 1999 yılında Wendy Brown, bu durumu “Sol Melankoli” olarak tanımlamıştı: Solun, değişimin kendisine değil, değişimin “imkansızlığına” aşık olma hali. Ancak Jodi Dean, bu teşhisi bir

“Failure of Mirror Stage: Autism” (Ayna Evresinin Başarısızlığı: Otizm) başlıklı bu ufuk açıcı makalede Jacques Lacan’ın ünlü “Ayna Evresi” kuramını otizm üzerinden ele alınıyor. Yazı, otizmin bir “hastalık” değil, benliğin ve imgesel dünyanın kuruluş aşamasındaki farklı bir yol ayrımı olduğunu savunuyor. Her bebek, yaşamının bir noktasında (genellikle 6-18 aylar arasında)

Bernard Stiegler’in “Bakım” (Care) başlıklı bu derinlikli metni, dijital çağın en büyük trajedisini ele alıyor: Dikkatin yok edilişi. Stiegler, iklim krizini sadece çevreyle değil, zihnimizin “ekolojisiyle” birlikte düşünmemiz gerektiğini savunuyor. Bugün bir makaleyi sonuna kadar okumakta, bir filmi bölünmeden izlemekte veya sadece derin bir sohbete odaklanmakta zorlanıyor musunuz? Yalnız değilsiniz.

Claire Colebrook’un “Cinsel Kayıtsızlık” (Sexual Indifference) başlıklı bu yoğun ve sarsıcı makalesi, iklim krizi ile toplumsal cinsiyet arasındaki ilişkiyi alışılagelmişin dışında, radikal bir teorik düzlemde ele alıyor. Bugün dünyayı kurtarmaktan bahsettiğimizde genellikle karbon emisyonlarını, güneş panellerini veya sürdürülebilir tarımı düşünüyoruz. Ancak Claire Colebrook, Telemorphosis kitabındaki makalesinde bizi çok daha derin

Bugün hava durumuna baktığımızda sadece yağmurun yağıp yağmayacağını görmüyoruz. Aslında baktığımız şey, kontrolden çıkmış bir sistemin, binlerce yıllık insanlık tarihinin ve “ilerleme” dediğimiz o devasa makinenin çıkardığı gürültü. Tom Cohen ve ekibinin Telemorphosis kitabında tartıştığı gibi; iklim değişikliği sadece buzulların erimesi değil, bizim dünyayı okuma biçimimizin erimesidir. 1. 20. Yüzyılın