İşçi Tarihine Bakmak (*) – Hasan Akarsu

?İşçi Tarihine Bakmak? ozan, yazar M. Şehmus Güzel?in yeni yapıtı. 1947 doğumlu yazarın birçok araştırma-inceleme yapıtının yanında, ?Aşk-Olsun? , ?İkinci Şiirler?, ?Ve Kapımı Çaldı Yalnızlık? adlı şiir yapıtları da bulunuyor.
Yazar, ?İşçi Tarihine Bakmak? adlı yapıtına yazdığı sunu ve giriş yazılarında yapıtın içeriğiyle ilgili bilgiler veriyor. Türkiye?de toplumsal tarihin istenilen düzeyde olmadığını, işçi hareketi tarihinin de öksüz kaldığını vurguluyor ve işçi hareketi tarihiyle resmi tarihin hesaplaşmasının zamanının geldiğini belirtiyor. Ülkemizde, işçi hareketi tarihinin kökenlerinin Osmanlı İmparatorluğu?ndan geldiğini biliyoruz. Yazar da işçi hareketinin tarihine buradan bakıyor. Yeni bir tarih yazılmasını savunan yazar, işçi hareketi tarihi için yakın tarihten kimi yazarlarımızın yapıtlarının kaynak olacağını ileri sürüyor: Yaşar Kemal?in İnce Memed?i, Orhan Kemal?in Grev?i, Hakkı Özkan?ın Grevden Sonra?sı, S. Ali?nin Kuyucaklı Yusuf?u, İrfan Yalçın?ın Ölümün Ağzı vb.
Yazar, işçi tarihiyle ilgili yazılarda, kimi yazarların birbirinden alıntılar yaparak yanlışları çoğalttığını vurguluyor. Bu tür zincirleme aktarmalarla, zincirleme yanlışlara düşüldüğünü anımsatıyor ve bunlara örnekler veriyor:??Abartma ve eksikler konusunda en çarpıcı örnek Oya Sencer?in 1969?da yayınladığı Türkiye?de İşçi Sınıfı, Doğuşu ve Yapısı isimli yapıtı?? (s.13) Sencer?in kitabında ciddi abartmalar olduğunu belirttikten sonra, Türkiye işçi hareketinin kendine özgü önderlerini anımsatıyor: Üzeyir baba, Yusuf Sıdal, İdris Erinç, İbrahim Güzelce vb. İşçi hareketlerini dönem dönem inceleyen yazar, günümüze değin ayrıntılı olarak sunuyor işçi tarihimizi: 1800?lerden 1908?e, 1908?den 1918?e, 1919?dan 1925?e, 1925?ten 1930?a, 1930?dan 1938?e, 1950?ye, 1950?den 1960?a ve 1960?tan günümüze? Yazar, işçi sınıfı bilincinin olup olmadığını da inceliyor. İşçilerin durumunu sorguluyor. Sözgelimi; işçiler eylem yapmasını biliyorlar mı? Eylem alışkanlıkları var mı?, Aralarında dayanışma var mı?… Bunları yansıtırken başvurduğu kaynakları da gösteriyor. Karşılaştırmalı incelemelere de gerek duyuyor. Yapıtın birinci bölümünde, Osmanlı?dan Cumhuriyet?e, işçi hareketlerini inceleyip aktarıyor. İlk sanayileşme girişimlerini, makine kırıcılığı eylemlerini, ilk grevi, 1876?da üç padişah yılındaki işçi eylemlerini anlatıyor. Haydarpaşa- İzmit Demiryolu, İzmir Terzi İşçileri eylemlerini irdeleyip 1919?da Çinli madencilerin Zonguldak?taki eylemlerini örnek gösteriyor. Yapıtın ikinci bölümünde, ?İşçi ve Devlet? ilişkilerini yansıtıyor. Genel nüfusa oranla işçi sayısının az olmadığını vurguluyor ve sendikal hareketlerin gelişmelerini anlatıyor. Özellikle 1960-1980 dönemi işçi örgütlenmesini incelerken Türk-İş bünyesindeki gelişmeleri ayrıntılarıyla irdeliyor. DİSK?in kurulmasını ve sonrasını, 1980 sonrası işçi örgütlenmelerini tanıtırken DİSK?in kapatılması ve dava sürecini ayrıntılarıyla yansıtıyor. 15-16 Haziran 1970 eylemini, Türkiye?nin en büyük genel grevi olarak değerlendiren yazar, o yılların işçi ve gençlik hareketlerini de ayrıntılarıyla anlatıyor, 1 Mayıs İşçi Bayramı?nın kutlanışını yıllara göre anlatıyor. Yapıtın sonunda, yazarın 10 Mayıs 1989?da Bülent Ecevit?le Paris?te yaptığı uzun bir söyleşi yer alıyor. Bu söyleşide de işçi hareketi tarihi ayrıntılarıyla irdeleniyor. Bülent Ecevit?in sorulara verdiği yanıtlardan bu konudaki görüşleri ortaya çıkıyor: ??27 Mayıs 1960 öncesinde başlayan gençlik hareketi bir anlamda kendiliğinden oluşmuş bir halk hareketi gibi görülebilir. En azından benim değerlendirmem böyledir. Ve bu, demokrasiye toplumun sahip çıkması, toplumun genç kesiminin sahip çıkması bakımından çok umut verici bir gelişmeydi?(s.141)?Ancak 1989 Mart?ının ikinci yarısından itibaren başlayan işçi hareketi Türk toplum tarihinde bu bakımdan ciddi bir yenilik oluşturmaktadır?(s.141)?Ben 1 Mayıs?ın bir uluslararası işçi günü olarak, isteyenlerce kutlanmasına veya anılmasına kesinlikle karşı değilim ve onun önlenmesini kesinlikle doğru bulmam?? (s.145) Bülent Ecevit?in 1960?lı yıllarda CHP?de Çalışma Bakanı olduğunu, 1961 Anayasası kapsamında işçilere grev hakkı yanında birçok hak verildiğini biliyoruz. Yazar, Ecevit?le bu söyleşiyi yapmakla önemli bir ödevi yerine getirmiş oluyor.
Yazar M. Şehmus Güzel, ?İşçi Tarihine Bakmak? adlı yapıtıyla dünyadaki ve Türkiye?deki işçi tarihine tanıklık ediyor. İlgi duyanlar için bu alanda önemli bir yapıt sunuyor.

Yazan: Hasan Akarsu

(İnsancıl Dergisi, Eylül 2008 )

(*) İşçi Tarihine Bakmak – M. Şehmus Güzel,  Sosyal Tarih Yayınları,  1. Basım Ekim 2007

Hasan Akarsu’nun Yaşam Öyküsü
(Küçükyoncalı Köyü/Saray/Tekirdağ,13 Temmuz 1952) Ozan, Yazar, Eğitimci.)
Çiftçilikle uğraşan Havva Hanım ile Ömer Akarsu?nun oğlu. Edirne Erkek İlköğretmen Okulu?nu bitirdikten (1970) sonra üç yıl ilkokul öğretmenliği yaptı. İstanbul Atatürk Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümü?nden (1976) ve Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü?nden (1991) mezun oldu. Uzun yıllar öğretmenlik yaptı. 1999?da emekli oldu. TYS ve Edebiyatçılar Derneği üyesi. Tekirdağ?da yaşıyor, evli ve iki çocuk babası.

İlk şiiri ?Cemal Süreya? 1976?da SEK?in (Sanat El Kitapları) ilk sayısında çıktı. Şiir ve yazılarını Kıyı, Saçak, Damla, Yeditepe, Söylem, Aykırısanat, Ardıçkuşu, Şarköy Sanat, Şarköy İletişim, Yaba Öykü, Yaba Edebiyat, Türk Dili Dergisi, İnsancıl, Öğretmen Dünyası, Çağdaş Türk Dili, Damar, Afrodisyas-Sanat, Sincan İstasyonu, Tay, Gerçek Sanat, Kiraz, Varlık, Edebiyat Gündemi, Berfin Bahar, Güzel Yazılar, MaviDergi, Mavi, Mavi Dünya, Kar, Şehir, Cumhuriyet Kitap vb. dergilerde yayımladı. Arkadaşlarıyla birlikte Tekirdağ?da kültür-sanat dergisi Kiraz?ı (10 sayı, 1993-95) kurdu, bu dergide sanat danışmanlığı ve yazı kurulu üyeliği yaptı. 1970 kuşağındandır. Ayrıca Tekirdağ?da arkadaşlarıyla birlikte MaviDergi?yi çıkardı (Haziran 2004- Ekim 2005, 15 sayı Tekirdağ, Şubat 2006- Mayıs-Haziran 2006, 3 sayı Hacıbektaş). Şarköy?de ise arkadaşlarıyla birlikte Şarköy Sanat?ı çıkarıyor (İkinci dönem, 24 sayı).

Yapıtları:
Güle/Durmuş Zaman (Şiir, 1982), Güz Suları (Şiir, 1983), Şiir Boyları Güvercin (Şiir, 1986), Söylenceler Denizi (Şiir, 1989), Ölümsüzlük Toprağında (Şiir, 1990), Söz Güneşi (Şiir, 1994), Ardına Bakan Gün (Şiir, 1997), Gül Yurdunda Deniz (Şiir, 1999), Kalan İzler (Günlük, 2000), Şiirler Değdi Sevdaya (Tanıtım, 2000), Şiirin Kanatlarında (Mektuplar, 2001), Sesin Kaldı Bende (Şiir, 2002), Şiirler-Den/ İzler ( Şiir Kitapları Tanıtım ve Eleştiri Yazıları, 2004), Şiirler Kanadı Gülden (Şiirler, 2004), Kepirtepe Aydınlığı (Söyleşi, Yaşamöyküsü, Mayıs 2005), Bir Uzak Bir Yakın ( Şiir, 2007), Gördüklerim Sizin Olsun ( Gezi Yazıları, 2007), Kepirtepe Güneşleri (Söyleşi, 2009), Kar Yağıyor Şiirden (Şiir, 2009).

Yorum yapın

Daha fazla Emek Tarihi / Teori, İnceleme, Makaleler
Nihat Ziyalan, Şair – Prof. Dr. M. Şehmus Güzel

KİMİ ZAMANLAR SATIRLARI BİRBİRİ PEŞİ SIRALAMAK VE KAMUOYUNA SUNMAK CESARET İŞİYDİ. BUNDAN EMİNİM VE BUNA CESARET EDENLERİN CESARETİNDE ADANA'DAKİ KEBABIN,...

Kapat