Psikotarihin Uzun Doğumu: Kolektif Psikolojinin Yeni Bilimi mi?

tarihinde gönderilmiş tarafından

John Fraim’den Lloyd deMause ve Grup Fantezileri Üzerine Bir İnceleme

Yazar: Jungish

(Tarihi Sadece Savaşlar Değil, Bebeklik Travmalarımız Yazıyor!)

Aziz Okuyucularım, Ey Toplumun Bilinçdışı Şifrelerini Merak Edenler!

Bugün size, akademik dünyanın “üvey evladı” sayılan ama aslında tarihin en derin dehlizlerine ışık tutan bir disiplinden bahsedeceğim: Psikotarih. John Fraim’in Jungpage’deki analizinden yola çıkarak, bu disiplinin kurucusu Lloyd deMause’un sarsıcı teorilerini ve toplumun nasıl bir “grup fantezisi kum havuzu” olduğunu inceleyeceğiz.

I. Psikotarih Nedir? Tarihsel Olayların Bilinçdışı Kökleri

Psikotarih; psikanaliz ve tarih yöntemlerini kullanarak bireysel ve kolektif yaşamı inceleyen bir disiplindir. Sosyoloji, antropoloji ve biyolojinin kesiştiği o “alacakaranlık” bölgede yer alır.

  1. Duyguların Reddi: deMause’a göre, sosyal bilimler (başta Durkheim sosyolojisi olmak üzere) tarih boyunca duyguların toplum üzerindeki etkisini inkar etmiştir. İnsan davranışının sadece “saf çıkar” ile belirlendiği varsayılmıştır; oysa psikotarih, tarihin akışında irrasyonel, empatik, kendine zarar veren veya sadist duyguların belirleyici olduğunu savunur.
  2. Grup Fantezileri: Toplum, yetişkinlerin bir araya gelerek kendi çocukluk travmalarını yeniden sahneledikleri bir “kum havuzu”dur. deMause, ulusların (özellikle Amerika’nın) doğum süreci temelli döngüsel grup fantezilerinden geçtiğini iddia eder.

II. Psikojenik Tarih Teorisi: Çocuk Yetiştirme ve Travma

Psikotarihçiler için tarihi değiştiren ana güç ekonomi veya teknoloji değil, çocuk yetiştirme yöntemlerinin evrimidir.

  • Kuşaklar Arası Aktarım: Psikolojik yapı, çocukluk döneminin o “dar hunisinden” geçerek nesilden nesile aktarılır. Her neslin ebeveyni, kendi çocukluk kaygılarını çocukları üzerinden yeniden yaşar ve bu “ikinci şans” tarihsel değişimi tetikler.
  • Doğum Öncesi Psikoloji: deMause ve Grof gibi isimler, bilincin doğumdan önce başladığını savunur. Stanislov Grof’un binlerce seans sonucu belirlediği “Temel Perinatal Matrisler” (rahimdeki huzur, doğum sancısındaki sıkışmışlık, kanaldaki mücadele ve doğumla gelen kurtuluş), tarihteki büyük toplumsal hareketlerin (savaşlar, devrimler) temel kalıbını oluşturur.

III. Amerikan Fantezi Döngüleri: James Bond ve Vietnam

deMause, Amerikan tarihini doğum sürecini taklit eden dört ana aşamaya böler:

  1. Yenilikçi Evre (Innovative): Yeni buluşlar ve refah (Belle Epoque).
  2. Depresif Evre (Depressive): Refahın getirdiği suçluluk, kısıtlamalar ve ekonomik depresyon.
  3. Manik Evre (Manic): Düşman fantezileri, askeri yığınaklar ve her şeye kadirlik illüzyonu.
  4. Savaş Evresi (War): Gençlerin bir ritüel olarak kurban edilmesi ve “yeniden doğuş” illüzyonu.

James Bond ve Boğulma İmgeleri: 1971 yapımı Diamonds are Forever filmindeki boğulma sahneleri, deMause’a göre tesadüf değildir. O dönemde Vietnam’da sıkışmış olan Amerika, “doğum kanalında boğulan bir bebek” gibi hissettiği için popüler kültürde bu imgeler (asfiksi) tavan yapmıştır.

IV. Geleceği Öngörmek: Bir Bilim mi, Bir Kehanet mi?

Lloyd deMause, akademik dünya tarafından “heretik” (aykırı) ilan edilse de, tahminleri çoğu zaman ürkütücü bir isabetle gerçekleşmiştir. Jimmy Carter’ın yenilgisini, Reagan’a suikast girişimini ve Körfez Savaşı’nı toplumsal “ruh hali eğrilerini” takip ederek öngörmüştür.

  • Kültürel Analiz: deMause, rüyalar yerine popüler kültürü (filmler, karikatürler, gazete manşetleri) analiz eder. Ona göre bizler, **”ulusal rüya hayatının izleme merkezi”**yiz.

Sonuç: Psikotarih, tarihin sadece rakamlardan ve anlaşmalardan ibaret olmadığını; asıl savaşın rahimdeki hatıralarımızda ve çocukluk odalarımızdaki travmalarımızda verildiğini hatırlatır. deMause’un yarım asırdır beslediği bu “istenmeyen üvey evlat,” belki de insanlığın kendi trajedisini anlaması için gereken en sahici aynadır.

57

İLGİLİ VEYA BENZER YAZILAR

  1. Nal – Bir Akıl Hastanesinin Hatıra Defteri – Cemal Dindar Michel Foucault duysaydı şu ‘nal’ meselesini belki bir cilt daha eklerdi, Deliliğin Tarihi’ne. Üç ilacın; haloperidol, biperiden ve klorpromazinin ticari adlarının baş harfleri: NAL. Acile getirilen ‘akıl hastaları’nın genelde ilk tanıştıkları ilaçlar bunlardı. Bir enjeksiyona belli dozlarda çekilir ve hastaya enjekte edilirdi. Bazı kliniklerde bu...
  2. Kaplumbağalara Dair, Craig Stephenson Dünya yüzlerce yıl boyunca, tüm ağırlığıyla kaplumbağanın sırtında kaldı. Sabır, inayet ve sadakat timsali, ağırkanlı bir bilge olduğunu kanıtlaması için dünyayı taşıması yeterli olmadı. İnsanlar farklı coğrafyalarda pek çok anlam yükledi ona. Çoğu zaman iyi addedilen cüsseli tosbağalar, kimi zaman kötücül bir dünyanın habercisi oldular....
  3. İlk psikolojik roman, Eylül – Mehmet Rauf Mehmet Rauf’un en önemli eseri olan Eylül; zamanının ilk psikolojik romanı olarak kabul edilir. İlk defa 1900-1901 yılları arasında Servet-i Fünun dergisinde tefrika edilen Eylül’ün kitap halinde ilk baskısı 1901 yılında yapılmıştır. Kitap, psikolojik bir roman olup, ruhsal çözümlemelerde çok başarılı bir çalışma sergilemiştir. İnsanların...
  4. Karşıdevrimciler – Devrimciler 2, Kaan Arslanoğlu Kaan Arslanoğlu’nun romanı Karşıdevrimciler yayınlandığında ?Onu pisliğin ortasına attım. Yolu açık olsun.? diye yazdı. Biz alalım pisliğin ortasından, okuyalım, tartışalım, kurtaralım temiz kalanları pislik bulaşmadan sağına soluna? Daha iyileri yapılabilsin diye, romanlar okuyanlar için reklâm ve şişirilmiş satış rakamlarının ötesinde içeriği ile bir şey ifade...
  5. İnsan Ruhunun Haritası, Ahmet Ümit “Edebiyat, insan ruhunda yapılan bir yolculuktur.” Ahmet Ümit, İnsan Ruhunun Haritası adlı kitabında ‘Sırrı ve sınırları hiçbir zaman tam açıklanamayacak olan insan ruhunu tanımlama’ya çalışıyor ve soruyor: “İnsan ruhunun kıraç düzlüklerini, başı bulutlu dağlarını, korkutucu uçurumlarını, fırtınalı vadilerini, güneşli denizlerini, karanlık göllerini, verimli ovalarını gösteren bir harita çizilebilir mi?” ?İnsan ruhu...