Kategori: Emek Tarihi / Teori

Marx geri dönse Twitter kullanır mıydı?

Türkiye?de Twitter ve Youtube?un yasaklanma süreçlerinde büyük bir tepkiye tanık olduk, oluyoruz. Kullanıcılar, gündelik hayatlarına fazlasıyla dâhil olmuş bu ürünlere ulaşamamaktan öfkelendiler, farklı yöntemlerle yasakları devre dışı bırakmayı denediler. Yaşananlara dair entelektüel alandan ya da kanaat önderleri tarafından dile getirilen itirazlar da oldukça fazlaydı: Âdeta doksanların başındaki ?Radyoma Dokunma? eylemleriyle

okumak için tıklayınız

Osmanlı İmparatorluğu’nda Madenciler ve Devlet / Zonguldak Kömür Havzası 1822-1920 – Donald Quataert

( * ) ABD’li tarihçi Donald Quataert, ‘Osmanlı İmparatorluğu’nda Madenciler ve Devlet’ kitabında Zonguldak kömür madenlerini konu alan birçok tarih eserinden farklı olarak çalışmasının odağına madencilerin çalışma koşullarını yerleştiriyor. Kitap, 1822-1920 arasındaki dönemde Zonguldak’taki madenciliğin hikâyesini işçilerin çalışma hayatları üzerinden aktarıyor. Daha önce de çoğu emek eksenli olmak üzere Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik ve sosyal tarihiyle

okumak için tıklayınız

Azınlığın Zenginliği Hepimizin Çıkarına Mıdır? – Zygmunt Bauman

Günümüzde artık bütün dünyada egemenliğini kurmuş olan neoliberal kapitalizmin yandaşlarına göre, yoksulların içinde bulundukları sefaletten kurtulmaları için zenginlerin daha zengin olması, daha az vergi vermesi gerekir çünkü bu durum hepimizin çıkarınadır. Ne var ki genelde kabul gören bu yaklaşım gündelik deneyimlerimizle, bol miktardaki araştırma sonuçlarıyla, aslında mantıkla hiçbir şekilde uyuşmuyor. Somut kanıtlar ile popüler inanışlar

okumak için tıklayınız

Emek Yıllığı 2013

2013 yılı, Gezi Parkı eylemleriyle başlayan ardından tüm ülkeye yayılarak Haziran Direnişi’ne dönüşen tarihi isyana tanıklık etti. Yeni bir Türkiye’nin müjdecisi olan bu kalkışma, aynı zamanda, AKP’li yıllarda başta emekçilere dönük saldırılara, yağma ve talan politikalarına dönük öfkenin de patlamasıydı. Yine 2013 yılında işçi sınıfının işyerlerinde, fabrikalarda, şantiyelerde örgütlediği irili ufaklı direnişlerin, özelleştirmeye ve taşeronlaştırmaya

okumak için tıklayınız

Çarpıksa da bardakları kadehleri harikadır – Murat Meriç

M. Hakan Koçak, sendikal faaliyetlerde de bulunmuş bir sosyolog. ?Camın İşçileri?, ilk kitabı. Koçak, 584 sayfalık bu kallavi kitapta ?Paşabahçe işçilerinin sınıf olma öyküsü?nü anlatıyor. Ahmet Kaya?nın 1993 tarihli albümü ?Tedirgin?de yer alan şarkısı ?Grev (Dilekçe)?, bir Attilâ İlhan şiirinden bestelenmiştir. Aynı dönemde Grup Yorum?un yaptığı grev şarkılarıyla birlikte alanlarda söylenen bu şarkı, oldukça etkilidir:

okumak için tıklayınız

Bir Cinayetin Öyküsü (İşçi Sağlığı ve İş Güvenliğine Sınıfsal Bir Bakış) – G. Emre Gürcanlı

Sermaye birikimi, yalnız artı değer sömürüsü değil, ölüm ve yaralanmalarla yeniden üretilmektedir. İşçi ölümleri, yaralanmaları, işyerleri kaynaklı hastalıklar olmadan kapitalizmin kendisini yeniden üretmesi mümkün değildir. İşçi sınıfı üretmekte ama tüketilmektedir. Bu kitap bir müdahale ve mücadele aracı olarak tasarlanmış ve yazılmıştır. Türkiye’de bu konuda teorik ve ideolojik bir eksikliği tespit ederek hazırlanmıştır. Ancak

okumak için tıklayınız

Camın İşçileri – M. Hakan Koçak

“1935’te fabrikanın açılış töreninde ‘bizim nesle ne mutlu ki fabrika seslerile gözlerimizi açmış bulunuyoruz,’ sözleriyle semtin coşkusunu dile getiren kız çocuğu artık yok. Semtin işsiz gençleri umutsuzlukla caddelerde dolaşıyor. Ama bunlar yalnızca gözle görünenler. Semtin tüm dokusuna sinmiş işçi sınıfı mirası, görünmeyen ama hissedilen bir güç olarak varlığını sürdürüyor…”

okumak için tıklayınız

Üçüncü Büyük Depresyon (Kapitalizmin Alacakaranlığı) – Sungur Savran

21. yüzyıl, “Milenyum” edebiyatıyla, kapitalizmin şerefine patlatılan ideolojik havai fişeklerle karşılandı. Tarihin sonu ilan edilmişti. Sosyalizmin çöktüğü, geleceğin kapitalizmden başka seçenek içermediği yüksek sesle ilan edilmişti. Ama 2008’de, dünya finans piyasalarının kalbinde, Wall Street’te yaşanan sarsıntı, Lehman Brothers adlı yatırım bankasının çöküşü, kapitalizmi uçurumun eşiğine getirdi. “Tek geleceğimiz”in kendisi yok olmaya yüz tutmuştu! Düzenin ekonomistleri

okumak için tıklayınız

1871 Paris Komünü Tarihi 2. Cilt (Kanlı Hafta, Sonrası, Anılar, Belgeler) – Prosper Olivier Lissagaray

Paris Komünü üzerinden yola çıkan değerlendirmelere çokça rastlanır. Özellikle dünyada ve Türkiye’de son yıllarda başlayan, arkasının kesilmeyeceği de anlaşılan isyan dalgasıyla beraber bu tür değerlendirmeleri daha çok duyacağımız da kesin. Ancak bu denli yoğun atıf yapılan Komün’de tarihsel olarak neler yaşandığı ülkemizde çok az bilinir. Paris Komünü nasıl ortaya çıktı? Gün gün neler yaşandı?Hangi tarihsel

okumak için tıklayınız

Başka Bir Dünya Mümkün (Küreselleşme ve Antikapitalizm) – David McNally

Kanada-Toronto’daki York Üniversitesi’nde siyaset bilimi profesörü olan David McNally, bu kitabında, Meksika’nın Chiapas Dağları’ndan ABD’deki Seattle sokaklarına uzanan, özellikle 1990’lardan itibaren yükselen umut verici yeni toplumsal hareketleri inceliyor. Daha iyi bir dünya hayali, sürekli olarak, sokaklarda yürüyüş yapıyor, sloganlar atıyor, barikatlar kuruyor ve baskıya meydan okuyor. McNally bu hareketlerin, her zaman olduğu gibi, dünya çapında

okumak için tıklayınız

İşçi Sınıfı Araf?ta / Devrimin Kıyısında Fransa, Haziran 36 – Jacquez Danos / Marcel Gibelin “Sınıfın kendi cennetidir devrim!”

?(?) bu eylemlerde söz konusu olan şu ya da bu talep değil hareketin bizzat kendisinin çok önemli olmasıydı. (?) Sessizce her şeye katlanıldığı, her şeyin sineye çekildiği yılların ardından sonunda ayağa kalkma cesaretidir söz konusu olan. Ayağa kalkmak. Kendi adına konuşmak. Birkaç gün boyunca, insan olduğunu hissetmek…? Bu satırlar Gezi Parkı eylemleri için yazılmadı; Haziran

okumak için tıklayınız

Paranın Toplumsal Yeniden Üretimi – Gökhan Gökgöz

Ulusal merkez bankaları, ülke ekonomilerinin finansallaşması sürecine paralel, toplumsal hayattaki en etkili kurumların başında gelir. Yine merkez bankası başkanları, dünyanın en etkili isimler listesinde her daim ön sıralarda yer alır. Neden? Devletin alanı içerisinde ancak ötekiler kadar yer kaplayan bir kamu kurumunu diğerlerine göre daha merkezi kılan husus nedir veya bir kamu bürokratını listede devlet

okumak için tıklayınız

Türkiye’de Tarımın Ekonomi-Politiği 1923-2013

Tarım ürünlerinin insanların beslenme, giyim gibi temel gereksinimlerini karşılamaya yönelik olması, bu sektörü diğer üretim sektörlerinden ayırmaktadır. Halen dünya nüfusunun yarıdan fazlası kırsal alanlarda yaşamakta ve tarımla uğraşmaktadır. Açlık ve yoksulluk gibi küresel sorunlar, iklim değişmeleri, üretimde kullanılan doğal kaynakların (toprak, su) kirlenmesi, bozulması ve yok olması gibi sorunlar, gıda güvencesi/güvenliği gibi sorunların ön plana

okumak için tıklayınız

Şimdi Marx okuma zamanı – Aysel Sağır

Marksist Klasikleri Okuma Kılavuzu, çok yazarlı bir çalışma. Eserde, Türkiye?den ve dünyadan etkin Marksist kuramcılar bir araya gelerek, Marksizm okuyucusuna rehberlik ediyor. Tabii, Taner Timur?un Marksizm klasiklerinin okunmasına dair giriş yazısında çizdiği uzun bir hattın üzerinden başlıyor bu yolculuk. Timur, daha başlangıçta, okuyucunun adımını attığı tünelin ucuna kadar ışık tutarak bu rehberliğin önünü açıyor. Ardından

okumak için tıklayınız

İşçi Sınıfı Kimlikler Arasında (ABD’de Sivil Haklar Mücadelesi ve Toplumsal Hareketler) – Michael Zweig

Leo Panitch, William K. Tabb, Frances Fox Piven, Dorothy Sue Cobble, Michael D. Yates, Katie Quan, Gregory Defreitas, Niev Duffy, Bill Fletcher Jr, Barbara Jensen, R. Jeffrey Lustig, Michelle M. Tokarczyk. Cinsiyet, ırk, ulus, etnik köken, din, mezhep gibi politik kimliklerin öne çıkarıldığı bir çağda yaşıyoruz. “Sınıf” ise kimilerince çoktan müzelik oldu bile. Toplumun ortalaması

okumak için tıklayınız

Para ve Finansın Ekonomi Politiği – Costas Lapavitsas, Makoto Itoh

Günümüz kapitalizminde para ile finans alanında düzeni ve uyumu sağlamak neden bu kadar zor? Bu, günümüz ana akım iktisatçılarını en çok meşgul eden sorulardan biri. Kapitalist ekonomilerin 1970’lerin başından itibaren uyguladıkları iktisat politikaları, parasal ve finansal istikrarsızlığı daha da derinleştirdi. Önde gelen iktisadi düşünce okulları, bu karmaşık meseleyi farklı şekillerde çözmeye çalışıyorlar. Neoklasik iktisat, kapitalizmi,

okumak için tıklayınız

Türkiye Emek Tarihinin Bir İzdüşüm Alanı Olarak “Edebiyat” – Ahmet Makal

Giriş Bu çalışmamızda, Türkiye emek tarihi ile Türk edebiyatını irtibatlandırmaya çalışıyoruz. Emek tarihiyle edebiyat arasındaki bu ilişki iki farklı yönde kurulabilir: Edebiyattan emek tarihine doğru ya da emek tarihinden edebiyata doğru. Bu satırların yazarı açısından bakıldığında, esas olan emek tarihidir ve yaklaşımımız emek tarihinden edebiyata doğru bir bakıştır. Bu bağlamda, çalışmamızın bir edebiyat eleştirisi olma

okumak için tıklayınız

Tarımsal Değişimin Sınıfsal Dinamikleri – Henry Bernstein

Tarım konusunda çalışan Marksist sosyal bilimcilerden Henry Bernstein bu kitabında, tarımsal değişimi ekonomi politik bir yaklaşımla inceliyor. Değişik kapitalizm modellerinde köylülüğün farklı dönüşüm süreçlerini ele alıyor. Sömürgeciliğin Latin Amerika, Asya ve Afrika’da tarımı, toprak-insan ilişkilerini nasıl dönüştürdüğünü ortaya koyuyor. 20. yüzyılda dünya çapında uygulanan farklı tarım politikalarını sergiledikten sonra neoliberal küreselleşmenin tarımsal üreticiler üstündeki etkilerini

okumak için tıklayınız

Küçük Köylülüğe Sermaye Kapanı (Türkiye’de Tarım Çalışmaları ve Köylülük Üzerine Gözlemler) – Metin Özuğurlu

Bu çalışma, Türkiye tarımının yapısal dönüşümünü, küçük köylülüğün farklılaşması sürecine odaklanarak açıklamayı konu almıştır. Çalışma küçük köylülüğün, kendisini farklılaştıran çağdaş dinamikler karşısında sahip olduğu ve sergilediği direnme ve uyum mekanizmalarını sorunsallaştırarak giriştiği incelemesini iki eksende sürdürmüştür. İlki, tarımı konu alan akademik/bilimsel bilgi üretimi ve bilgi birikiminin iki bibliyografik veri tabanına dayalı nicel analizidir.

okumak için tıklayınız