Aras Yayıncılık’tan çıkan kitap; Ermeni kültürel, toplumsal ve siyasal yaşantısıyla ilgili yaptığı tarih çalışmalarıyla tanınan ünlü tarihçi Anahide Ter Minassian’ın, farklı yer ve zamanlarda yayımlanmış altı makalesini bir araya getiriyor. Ermeni Kültürü ve Modernleşme adını taşıyan bu derleme, Osmanlı Ermeni toplumunun modernleşme sürecinde yaşadığı mücadele, direniş ve dönüşümleri, bunların kültürel ve entelektüel alana, günlük yaşama yansımalarını, iç ve dış gelişmeleri de göz önünde bulundurarak mercek altına alıyor.
Aras Yayıncılık
Andib Tertıs – Zareh Yaldızcıyan
Andib Tertıs (yayınlanmamış sayfalarım) adlı bu Ermenice eser Zahrad?ın basılmamış ve kitaplarının dışında kalan, birçoğu gençlik dönemi şiirlerinden oluşmaktadır. Andib Tertıs ayrıca Zahrad?ın gizli kalan yönlerini, çevirmenliğini ve düzyazı ustalığını da gün yüzüne çıkarmakta. Kitapta Zahrad?ın 278 şiirinin yanı sıra başka dillerden çevirdiği 11 şiir ve kendi kaleminden 13 düzyazısı yer almakta.(Tanıtım Yazısı)
Ermeni Edebiyatı Numuneleri 1913 – Sarkis Srents
Aras Yayıncılık, 99 yıl önce Osmanlıca olarak yayımlanan Ermeni Edebiyatı Numuneleri?ni bir asır sonra bugün, Latin harfli Osmanlıca ve Türkçe olarak tekrar okuyucularla buluşturuyor.
Ermeni Edebiyatı Numuneleri sekiz ünlü Ermeni yazardan on dört öykü içeriyor. Öyküleri Ermeniceden Osmanlıcaya çevirerek Servet-i Fünun dergisinde yayımlayan Sarkis Srents, dört ünlü Osmanlı aydınından aldığı beğence yazılarını da ekleyerek Numuneler?i 1913 yılında kitaplaştırmıştı.
İstanbul Yolcuları – Esther Heboyan
Aras Yayıncılık tarafından yayımlanan İstanbul Yolcuları, kırdan kente göçle ve modernleşmeyle gelen büyük değişimin hemen öncesindeki, bugün artık sadece soluk izleri kalmış bir İstanbul’a ait öykülere yer veriyor. 1955’te İstanbul’da doğan yazar Esther Heboyan, öykülerinde Ermenilerin, Türklerin, Rumların, Yahudilerin bir arada yaşadığı kentin o eski mahallelerinde gezinirken, ailesinin ve komşularının yaşayışını, özlemlerini, yoksunluklar içindeki mutluluklarını, iyi bir fotoğrafçıya has keskin sezgilerle resme diyor.
Lutsika Dudu – Hagop Ayvaz
Hayat, İstanbul’un avam Ermenicesi’ni aldı götürdü, neredeyse hiç konuşulmuyor artık. Hagop Ayvaz, 1968-1996 yılları arasında yayınladığı Ermenice tiyatro dergisi “Kulis”te yazdıklarıyla bu özgün dili Lutsika Dudu’nun ağzından yaşatmaya çalışmıştır. Türkçe ve İstanbul’da konuşulan diğer dillerle harmanlanmış bu kendine özgü ağzın dergi sayfalarında kalmasını istemedik ve H. Ayvaz’ın 1968’den ve 1996’ya kadar yayınladığı 280’e yakın Lutsika Dudu macerasını barındıran bir seçki hazırladık.
Hayrig Hayrig – Ara Aginyan
Hayrig Hayrig romanı, Van doğumlu Mıgırdiç Khrimyan’ın (Khrimyan Hayrig- 1820-1907) hayatını anlatmaktadır. O ilk defa Van’da matbaa kurmuş ve Ermenice gazete yayımlamıştır. O Van’da dini lider (1856), Muş’ta dini lider (1862), İstanbul’da Patrik (1869-73) seçilmiştir. Khrimyan Hayrig birçok gazete yayımlamış ve birçok eserler vermiştir.
Kemani Sarkis Efendi Suciyan Hayatı ve Eserleri
Aras Yayıncılık, Kimseye Etmem Şikâyet adlı nihâvend şarkısıyla hafızalara kazınan Kemani Sarkis Efendi Suciyan’ın eserlerini müzikseverlerle buluşturuyor.
1885 yılında Beşiktaş’ta doğan, müziğe olan sevgisini babası Üsküdarlı Kemençeci Onnik’ten alan Sarkis Suciyan, evde başlayan müzik eğitimini dönemin ünlü müzik hocalarından olan Kemani Aliksan Ağa’yla sürdürdü. Kemani Sarkis Suciyan, 1910’lu yıllara gelindiğinde, İstanbul genelinde nam salmış, aranan bir sanatçıydı.
Arshile Gorky’yi kim öldürdü? Celâl Üster
Arshile Gorky’yi tanıyor musunuz? Ya da, Arshile Gorky adını duydunuz mu? Geçen yüzyılın sanatının değişmesinde önemli bir rol oynamış olan bu ressamın yaşamöyküsünü kaleme alan Nouritza Matossian’nın dediği gibi, ‘Resimleri Amerika ve Avrupa’daki büyük müzelerde asılıyken ve sanatını Ermeni kültürü besleyip zenginleştirmişken, Gorky, paradoksal bir biçimde, Ermenilerin çoğu tarafından bile tanınmamaktadır. Şüphe yok ki, doğduğu ve on üç yaşına kadar yaşadığı ülkenin vârisleri olan çağdaş Türkler de ondan tümüyle bihaberdi’.
Arshile Gorky – Kara Melek – Nouritza Matossian
Van’dan Amerika’ya uzanan bir yaşamın tanıklığı ve Ermeni bir ressamın sanatçı olarak ortaya çıkışındaki fırtınalı hayat hikâyesi tarihi arka planıyla okuyucuya sunuluyor. Yazar Nouritza Matossian, yirmi yılı aşkın araştırmalarına dayanan kitabında, doğumundan intiharla sonuçlanan ölümüne dek Gorkyyi ve sanatını bütün yönleriyle mercek altına yatırıyor. Van Gölü kıyısında geçen çocukluğu, savaş ve sürgün yılları, giderek parçalanan bir aile, Erivan, Tiflis, İstanbul ve nihayet Amerika’ya göç ile başlayan ressamlık mücadelesi, fırtınalı ilişkileri Asıl adı Manug Adoyanı yüreğine gömüp Arshile Gorky adına sarılarak Yenidünyaya tutunma mücadelesi.
Foto Galatasaray (Studio Practice by Maryam Şahinyan) – Maryam Şahinyan
Foto Galatasaray, Cumhuriyetin ilk yıllarında kurulan ve 1985’e dek Beyoğlu’nda kesintisiz hizmet veren fotoğraf stüdyosu Foto Galatasaray’ın tarihine ışık tutuyor. Meslek hayatı boyunca 1942 Varlık Vergisi, 6-7 Eylül 1955 olayları, 1974 Kıbrıs Savaşı başta olmak üzere, köyden kente göçün en şiddetli yaşlandığı yıllara ve ülkenin geçirdiği demografik ve sosyolojik değişimlere kamerasıyla tanıklık eden Maryam Şahinyan, geride bıraktığı 200 bin imajlık arşiviyle, bizlere bütün bir Cumhuriyet tarihinin görsel izdüşümünü sunuyor.
Ermeni Tarihi (Ermeni Halkının Tarihine Kısa Bir Bakış) – George A. Bournoutian
Kapsamlı tarih araştırmalarıyla tanınan akademisyen George Bournoutian’ın bu çalışması, Ermeni halkının kimliğine, uyanışlarına, savruluşlarına ve 20. yüzyılda ayakta kalma çabasına dair açıklamaların yanı sıra, Ortadoğu, Orta Asya ve Avrupa tarihine dair ipuçları da veriyor.
Ermeni halkının Urartu, Pers, Roma, Helen, Moğol, Haçlı, Osmanlı, Rus, Arap ve Batı medeniyetleriyle ilişkileri; krallıkların, savaşların, göçlerin ve ticaretin gölgesindeki
Gittiler İşte – Şeyhmus Diken
Eşrafını ve eşhasını şehrin kimliğinden söküp atarsanız, geriye sadece hüzün mekânları kalır. Şeyhmus Diken hüzünkâr mekânların yitik sahiplerini arıyor?
Aras Yayıncılık, Diyarbakırlı yazar Şeyhmus Diken?in Gittiler İşte adlı denemelerini yayınladı. Bazısı çeşitli yayın organlarında evvelce yayınlanmış, bazısı ise okurla ilk defa buluşan otuz metin, usta kalemin havsalasındaki Diyarbekir?i; Ermenisi, Kürdü, Süryanisiyle, insanları, sokakları ve sesleriyle kadim Amed?i, Dikranagerd?i, DikranAmed?i anlatıyor.
Halen Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Başkan Danışmanı olarak görev yapan, kent kültürü, kimlik, yerel tarih gibi alanlara özel ilgi duyan, aktif sivil toplumcu Şeyhmus Diken,
Üç Dilde Gavur Mahallesi – Mıgırdiç Margosyan
Ermenice taşra edebiyatı geleneğinin son temsilcilerinden Mıgırdiç Margosyan’ın ilk öykü kitabı Gâvur Mahallesi üç dilli olarak yeniden yayımlandı. Margosyan’ın doğup büyüdüğü Diyarbakır’ın ünlü Gâvur Mahallesi’ni anlatan öyküleri, Türkçe, Ermenice ve Kürtçe olarak aynı cilt içerisinde okuyucuyla buluştu.
Mıgırdiç Margosyan’ın büyük bir ilgiyle okunan Gâvur Mahallesi’ne kaynaklık eden Ermenice Mer Ayt Goğmerı (Bizim Oralar) öykü derlemesinin ilk yayımının üzerinden tam 27 yıl geçti. Şanslı bir kitaptı bu. Çoğu kitaba nasip olmayacak uzun ve bereketli bir macerası oldu bugüne dek. Önce, 1988’de Paris’te, Ermenice yazan yazarlara verilen Eliz Kavukcuyan Edebiyat Ödülü’nü kazandı.
Kirveme Mektuplar – Mıgırdiç Margosyan
Aras Yayıncılık, 2009 yılında kitapçı raflarındaki yerlerini alan Zurna, Kürdan ve Çengelliiğne’nin ardından 2006 yılında Lîs Yayıncılık tarafından ilk baskısı yapılan Mıgırdiç Margosyan’ın Evrensel gazetesindeki yazılarından yapılmış bir seçki olan Kirveme Mektuplar’ı okuyucuların dikkatine sunuyor.
2003’ten 2006’ya uzanan bir dönemde Türkiye ve dünyada yaşanan olayları kapsayan bu denemelerinde Margosyan, siyasi, toplumsal ve kültürel gelişmelerin derinliklerinde yatan, çoğu zaman görülmeyen ya da görülmek istenmeyen olguları seriyor gözlerimizin önüne. Bunu yaparken, didaktik bir öğreticilikten her zaman uzak durmayı başaran usta yazar,
Kumkapı Ermeni Balıkçıları (1952) – Ara Güler
“1952 yılında, Ermenice olarak çıkan Jamanak gazetesinde altı gün süresince (21-26 mayıs) Kumkapui hay tzıgnorsnerun/Kumkapı Ermeni Balıkçılarıyla Birlikte adıyla yayımlanan foto-röportajı, Aras Yayıncılık tarafından Kumkapı Ermeni Balıkçıları adıyla, Ermenice, Türkçe ve İngilizce olmak üzere üç dilli olarak yayımlandı.
Kumkapı Ermeni Balıkçıları kitabı, Ara Güler?in Kumkapı?da yaşayan Ermeni balıkçılarla yaptığı röportajlardan ve o dönemde balıkçı köyü olan, bugün çoktan tarihteki yerini almış Acemdağı Mahallesi?nde çektiği fotoğraflardan oluşuyor. Güler, Sirkeci?den başlayıp Bakırköy?e dek uzanan Kennedy Caddesi?nin (Sahilyolu) yapılmasıyla yok olan Kumkapı?daki Acemdağı Mahallesi?nin, bu mahallenin sakinleri olan balıkçı Dacat?ın, Zareh?in, Kevork?un ve başkaca birçok balıkçının hayatlarına objektifiyle dahil olmuş; onlarla balığa çıkmış, onlarla voliyi bulmuş, onlarla hayal kırıklığına uğramış.”
Mükemmel Yemek Kitabı (1926) – Vağinag Pürad
Aras Yayıncılık, Vağinag Pürad’ın 1909’da kurduğu Ermenice “Jamanagagits Madenaşar”ın (Çağdaş Yayın Dizisi) elli ikinci yayını olarak 1926’da İstanbul’da, Takvor Mardirosyan Matbaası’nda basılan Ermeni harfli Türkçe Mükemmel Yemek Kitabı’nın çeviriyazısını okuyucularıyla buluşturuyor.
Ermeni harfleriyle Türkçe basılmış olması açısından tarihi bir önem ihtiva eden bu eser, 600’ü aşkın yemek tarifi içeriyor.
Atina, Tuzun Var Mı? ? Hagop Mintzuri
Hagop Mıntzuri’nin Ermenice Armıdan adlı kitabının yayınevimizden çıkan Armıdan Fırat’ın Öte Yanı adlı çevirisinin devamı niteliğindeki Atina, Tuzun Var Mı? yazarın 23 öyküsünü içeriyor. Mıntzuri, eserinde Erzincan yöresini, köyü Armıdan’ı ve çevresini, Türkleri, Kürtleri, Rumları, Lazları, Kızılbaşları, Ermenileri, kısacası yöre insanını, gelenekleri, âdetleriyle olduğu gibi sunuyor. Bunu yaparken de Anadolu’ya özgü anlatı geleneğiyle harmanladığı yeni bir üslup yaratıyor.
Bir bademcik ameliyatı için geldiği İstanbul’da kalan , Birinci Dünya Savaşı sırasında askere alınan Mıntzuri, askerden döndükten sonra ise Erzincan’ın Küçük Armıdan Köyü’nden techir edilen dedesi, annesi, karısı ve çocuklarından bir daha haber alamamış….
“Yazdıklarımın tamamı 125 öykü, 24 köy tasviri, 15 masal, 37 kroniktir. Eserim
Çileli Ağavni – Hraç Norşen
Aras Yayıncılık tarafından yayımlanan Çileli Ağavni, Sivas-Suşehri?ne bağlı Pürk köyünde yaşayan Ağavni Norşen?in yaşamını anlatırken, 1915 Felaketi sırasında binlerce benzeri yaşanan trajik bir hikâyeyi aktarıyor. Pürk?te öğretmenlik yaptığı sırada köyün erkeklerinin tutuklanıp öldürülmeleriyle kocası Avedis?i kaybeden, ardından çıkarıldığı tehcir yürüyüşünde annesini ve kızını yitiren Ağavni?nin, önce Karadaş adındaki bir Kürt köyüne, ardından Zara?ya ve nihayet İstanbul?a uzanan serüvenini, torunu Hraç Norşen anlatıyor.
Kanın, gözyaşının, tecavüzlerin, katliamların, çilelerin içinden geçip her defasında hayata tutunmayı başaran Ağavni?nin hikâyesi, kurbanların da birer iradesi ve çeşit çeşit direnme yolu olduğunu, tarihi zalimler de yazsa, geleceğe bir şeyler bırakma umudunun küçük insanları hayata bağlayabileceğini