Kategori: Felsefe

Cyrano de Bergerac’ın, ünlü “İstemem, eksik olsun” tiradı. (Seslendirme: Rüştü Asyalı)

tarihinde gönderilmiş tarafından

Ne yapmak gerek peki? Sağlam bir arka mı bulmalıyım? Onu mu bellemeliyim? Bir ağaç gövdesine dolanan sarmaşık gibi, önünde eğilerek efendimiz sanmak mı? Bilek gücü yerine, dolanla tırmanmak mı? İstemem! Herkesin yaptığı şeyleri mi yapmalıyım Le Bret? Sonradan görmelere övgüler mi yazmalıyım? Bir bakanın yüzünü güldürmek için biraz şaklabanlık edip, taklalar mı atmalıyım? İstemem, eksik olsun!

okumak için tıklayınız

Yabancılaşmaya Karşı Özgürlük – Nejdet Evren

tarihinde gönderilmiş tarafından

Arzu etmek/istemek çeşitli nedenlere dayalı olabilir. Biyolojik nedenler ile sosyolojik nedenler arasında kapanmaz bir fark vardır. Her ikisinin de ortak noktası ise, varlığına ihtiyaç duyulan bir eksikliğin hissiyatıdır. Bu nedenle arzu edilen/istenen şey her daim eksikliği duyumsanan/hissedilen varlıktır. Eksikliğin kendine dair hissin bağlandığı arzu ise her ikisinden farklı olarak yoksunluk/doyamama hissine denk düşer; yeterli olana

okumak için tıklayınız

Zadig ya da Yazgı – Voltaire (François Marie Arouet)

tarihinde gönderilmiş tarafından

1747’de yazdığı Zadig, Voltaire’in ilk felsefi romanıdır. Kitabın ikinci başlığı Yazgı olmakla birlikte, boş inançların, insani zaafların ve bunların sonucu olan ahmaklıkların eğlendirici bir yergisi olan anlatı, bu ahlaki yaklaşımın ötesinde Leibniz’in felsefesini de eleştirmekte, “önceden kurulu uyum” ve “Tanrısal inayet” anlayışının karşısına, rastlantıların belirsizliğini ve yine Leibnizci bir kavram olan insanın “yeterli neden” ilkesi

okumak için tıklayınız

Düşünümsel Sosyolojiye Davet – Pierre Bourdieu, Loic Wacquant

tarihinde gönderilmiş tarafından

Çağdaş sosyal bilim dünyasına damgasını vurmuş isimlerden biri olan Pierre Bourdieu, incelediği alanlar açısından büyük bir çeşitlilik gösteren eserleriyle, dünyanın dört bir yanında, çeşitli disiplinlerden araştırmacıları etkilemeye devam ediyor. Bourdieu sosyolojisine genel bir bakış sunan bu kitap üç ana bölümden oluşuyor: Loïc Wacquant, ilk bölümde Bourdieu sosyolojisinin yapısını ve mantığını derli toplu ama son derece

okumak için tıklayınız

Aşırılığın Peygamberleri / Nietzsche, Heidegger, Foucault, Derrida

tarihinde gönderilmiş tarafından

Batı tarihinde birkaç düşünür aşkın ve zorlayıcı kültürel vizyonlar ortaya koymuştur. Bu vizyonlar önceki düşüncelerden kopmaları açısından aşkın, kendilerinden sonra gelen düşünürleri onları büyük bir ciddiyetle ele almaya itmeleri açısından zorlayıcıdırlar. Bu tür vizyonları dile getiren düşünürlere yerinde bir nitelemeyle gündem belirleyiciler adı verilir: Onlar kendilerini takip edenler için düşünsel önceliklerin sırasını belirlerler. Yeni bir

okumak için tıklayınız

Filozof Henri Bergson’un tek ses kaydı: Sanat ne işe yarar? (Türkçe altyazılı)

tarihinde gönderilmiş tarafından

1936 yılında Henri Bergson ile yapılan bu kayıt, 20. yüzyılın en büyük filozoflarından biri olan Bergson’un elimizde olan tek ses kaydı. İşin ilginç yanı, bu kayıt aslında gerçek mülakatın öncesinde yapılan teknik bir deneme. Bu denemede Bergson, kendisine ait Gülme kitabından sanatın ne işe yaradığına dair bir bölüm seslendiriyor. France Culture’ün dün yayınladığı videonun çevirisi

okumak için tıklayınız

Filozof İoanna Kuçuradi: “Bir adaya düşsem yanıma ‘Küçük Prens’ kitabını alırım.”

tarihinde gönderilmiş tarafından

“Türkiye’nin Değerleri” serimizin ilk konuğu, Prof. Dr. İoanna Kuçuradi. “Başkaldırıdan felsefeye gittim” diyen 84 yaşındaki Kuçuradi, ömrünü felsefeye ve insan haklarına adamış bir isim… Eğitimini İstanbul Üniversitesi’nde tamamlayan profesör, yıllardır derslerinde “Küçük Prens” kitabından örneklerle öğrencilerine felsefe anlatıyor. İnsan ilişkileri yürütmenin Mars’a gitmekten, insan haklarının tesisinden bile zor olduğunu düşünüyor. İnsanı anlamayı dert edinen Kuçuradi’ye

okumak için tıklayınız

İroni – Vladimir Jankélévitch “Edebiyatta, sanatta nasıl kullanılmıştır?”

tarihinde gönderilmiş tarafından

İroni nedir? Sadece bir söz, yani retorik olgusu mu? Peki Batı felsefesiyle kuruluşundan beri nasıl bir ilişkisi vardır? Sokrates’te ironinin işlevi nedir? Edebiyatta, sanatta nasıl kullanılmıştır? İroni yalan mıdır? Hakikatle ne tür bir bağı vardır? Riyakârlıkla, sinizmle, skandalla nasıl ilişkilenir? Tuzakları nelerdir? Yanılsamaların can düşmanı ironiye muhatap olan, karşısındakinin söylemek istediğini anlamakla ne yapmış olur?

okumak için tıklayınız

İnsan Özgürlüğünün Özü Üzerine – Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling

tarihinde gönderilmiş tarafından

Tüm doğumlar, karanlıktan aydınlığa bir doğumdur; tohum toprağa gömülmeli ve karanlıkta ölmelidir ki, böylece güneşte çok daha güzel bir şekil olarak kendini topraktan gün yüzüne çıkarabilsin. İnsan dişi bedende şekillenir ve ancak akla dayanmayanın meçhullüğünden (duygudan, özlemden, bilginin o olağanüstü annesinden) en parlak düşünceler çıkar. Bu nedenle başlangıçtaki o kökensel özlemi, henüz bilmese de akla

okumak için tıklayınız

Boşlukta Gezinen Bilgi – Nejdet Evren

tarihinde gönderilmiş tarafından

Bilgi masumiyeti kirletir, adeta masumiyeti ortadan kaldırır. Bu durum bilginin kötü ve zararlı olduğu şeklindeki bir yorum yapılmasını gerektirmemektedir. İnsanın başka bir canlıya/insan dahil işkence yaptığına dair edimlerine tanıklık yapıldığında korku ve acıma duygusu birlikte yaşanır, onunla/işkence yapan eylem ve düşünce alt-yapısıyla ne şekilde mücadele edileceği bilgisine/yeterliliğine ssahip olamayanın edimsizliği masumiyet kapsamında değerlendirilebilir, ancak bu

okumak için tıklayınız

Tatlı Gelir Yaşamayana Savaş – Desiderius Erasmus

tarihinde gönderilmiş tarafından

Hümanistlerin prensi Erasmus, barışçıl perspektifler uluslararası hukukun görüş alanına girmeden önce modern savaş eleştirisinin temellerini attı. Kuzey Avrupa Rönesans’ının bu büyük ustası, savaşı yalnızca dinsel nedenlerle değil aynı zamanda rasyonel karşısavlarla da belirgin şekilde kınadı. Modern düşünce tarihinde barış elçisi olarak anılabilecek biri varsa, bu şeref öncelikle Erasmus’a aittir. Tatlı Gelir Yaşamayana Savaş, modern Avrupa’nın

okumak için tıklayınız

“Sıkıntı Var” – Sıkıntı Üzerine Denemeler “Cansıkıntısıyla dinleniyorum ancak,”

tarihinde gönderilmiş tarafından

“Sıkıntının temelde bir anlam krizine işaret ettiğinden yola çıkarak, sıkıntı mekânlarına ve zamanla ilişkisine, bir estetik kategori olarak kullanımına, siyasette uç verdiği anlara, edebiyat ve sinemadaki temsillerine ve ona karşı sunulan panzehirlere bakmak, bu coğrafyaya özgü anlam arayışlarına ve çatışmalarına dair kışkırtıcı sorular ortaya atabilir.” Aylin Kuryel, “Sunuş”tan Son yıllarda Türkçenin en yaygın kullanılan sözcüklerinden

okumak için tıklayınız

Dokunmanın Gücü Üzerine – Wilhelm Schmid

tarihinde gönderilmiş tarafından

Dokunmanın insan ilişkilerinde, özellikle de yakınlık ve güven bağı kurmada, eşsiz bir önemi vardır. Besler, sağaltır, taze bir yaşama cesareti aşılar. Hem tüy gibi hafif hem de son derece etkili bir deneyimdir. Belki düşünmed en bile önce, insanı insan yapan temel şeydir. Dokunma, doyurucu bir hayatın vazgeçilmez unsurlarından biridir. Eksikliği, acı verici bir mahrumiyete dönüşebilir.

okumak için tıklayınız

Varlık ve Hiçlik – Jean-Paul Sartre

tarihinde gönderilmiş tarafından

“İnsan bazen özgür, bazen köle olamaz; insan, her zaman ya tam özgürdür, ya da değildir.” Jean-Paul Sartre Varlık ve Hiçlik / Fenomenolojik Ontoloji Denemesi (L’être et le néant / Essai d’ontologie phénoménologique, 1943), hiç şüphesiz Jean-Paul Sartre’ın “başyapıtı”dır. Sadece Fransız felsefesi açısından değil genel olarak felsefe tarihi açısından da son büyük ontoloji denemesini temsil eder.

okumak için tıklayınız

Varlığın kökenine yolculuk – Dağhan Dönmez

tarihinde gönderilmiş tarafından

İnsanın temel açmazıdır, sınırlı beden ile sınırsız tahayyül yetisi arasındaki pinpon topu devinimi. Elbette akledebilen tek varlık değildir insan. Ancak, düşündükleri üzerine düşünebilen biricik varlıktır. Kendine dışarıdan bakabilen… Bir nevi tanrısal! Teori kurabilen iki ayaklı… Teori kelimesinin kökeni de, izlemekten, seyirden gelir. Tanrı, seyredendir çünkü. Teoloji o kelimenin türevi. Güçlü Ateşoğlu’nun derlediği ve Alain Badiou’dan,

okumak için tıklayınız

Dil, Felsefe ve Toplum – Suat Kamil Aksoy

tarihinde gönderilmiş tarafından

Değer hakkında tartışmalı da olabilecek şeyler yazdım. Toplum denilen şeyin var oluşunun temeline yerleştirmeye kalkıştığım bu kavram dışında bir başka önemli olgu daha var. Tıpkı değer gibi toplumsal hayatımızın her anını kaplayan ve en az onun kadar önemli bir şey bu. Toplum geliştikçe geliştiği ve bugünkü haline geldiği kabul edilen dilden bahsediyorum. Gündelik hayatın olağanlığı

okumak için tıklayınız

Küçülme – Yeni Bir Çağ İçin Kavram Dağarcığı

tarihinde gönderilmiş tarafından

Toplumların esenliği ve gelişmişliği çoğu iktisatçı ve siyasetçi tarafından “büyüme” kavramıyla açıklanıyor. Farklı siyasi ve iktisadi görüşlerin “büyüme” konusunda anlaştığını görüyoruz. Günümüzdeki hızlı yoksullaşma, artan eşitsizlikler ve toplumsal-ekolojik felaketler de egemen söyleme göre büyüme eksikliğinin ya da azgelişmişliğin sonuçlarıdır: “Büyümeyen, yerinde sayan, ölür”. Küçülme ise bu sorunların nedeninin tam da büyüme olduğunu, büyümenin aşırı masraflı,

okumak için tıklayınız

Eros’un Istırabı – Byung-Chul Han “Her şey düzleştirilerek tüketim nesnesine dönüştürülüyor.”

tarihinde gönderilmiş tarafından

Düşünme ancak Eros’la artırılabilir. Düşünebilmek için bir dost, bir âşık olmuş olmak gerekir. Eros olmadan düşünce bütün canlılığını, bütün huzursuzluğunu kaybederek tekrara düşer, gerici bir hal alır. Eros Başka’ya duyulan arzuyla düşünceyi cesaretlendirir. Narsisizm, sanılanın aksine, kendini sevmek değildir. Kendini seven özne, Başka’yla arasına kendi lehine işleyen negatif bir sınırlama getirir. Oysa narsisist özne sınırlarını

okumak için tıklayınız

Zamanın Kokusu – Bulunma Sanatı Üzerine Felsefi Bir Deneme – Byung-Chul Han

tarihinde gönderilmiş tarafından

“Bugünün zaman krizi hızlanma olarak nitelendirilemez. Hızlanma çağı çoktan bitti. Bugün hızlanma olarak duyumsadığımız şey, zamansal dağılmanın semptomlarından sadece biri. Günümüzün zaman krizi, zamanda çeşitli aksaklıklara ve yanlış duyumlara yol açan bir diskroniden kaynaklanıyor. Zaman, düzenleyici bir ritmin eksikliğini çekiyor. Bu yüzden de ölçüsünü kaçırıyor. Diskroni, bu zamansal bozulma, zamanın adeta dönüp durmasına yol açıyor.

okumak için tıklayınız

Denizci Sinbad, insan cehaletinin kalıcı bir metaforudur

tarihinde gönderilmiş tarafından

“Denizci Sinbad” diye bir masal var. Sinbad bir seyahatinde Cennet bahçesine benzeyen küçük bir adaya varır. O ve yanındakiler adada ziyafet çeker, yürüyüş yapar ve bir ateş yakarak kutlarlar. Sonra aniden ada eğrilir. Ağaçlar eğrilir. Aslında ada dedikleri şey uzun zamandır hareketsiz olduğu için üzerinde kum biriken ve ağaçlar büyüyen dev bir balığın sırtıdır. Sırtında

okumak için tıklayınız