Daniel Stern’in Öznelik Duygusu, Çocukların İki Yaş Sendromundaki Özerklik Çatışmalarını Nasıl Açıklayabilir?

Bebeklik Döneminin Temel Yapıları

Daniel Stern’in çalışmaları, bebeklerin doğumdan itibaren öznelik duygusunu nasıl geliştirdiğini detaylı bir biçimde ele alır. Bu süreç, bebeklerin çevresel uyaranları organize etme yeteneğiyle başlar. Yenidoğanlar, duyusal girdileri bir araya getirerek ilk bütünlük hissini oluşturur. Stern’e göre, bu erken evre, bebeklerin fiziksel varlığını algılamasıyla ilişkilidir; örneğin, dokunma, ses ve hareket gibi unsurlar, bebeklerin kendilerini bir bütün olarak deneyimlemesine yol açar. Araştırmalar, bebeklerin ilk iki ayda, bu uyaranları zaman, yoğunluk ve duygusal ton açısından ilişkilendirerek bir düzen oluşturduğunu gösterir. Bu düzen, bebeklerin pasif alıcılar olmaktan çıkıp aktif katılımcılar haline gelmesini sağlar. Özerklik çatışmalarına zemin hazırlayan bu temel yapı, bebeklerin kendi eylemlerini fark etmesiyle ilerler. iki yaş sendromunda görülen inatlaşma ve bağımsızlık arayışı, bu erken organizasyonun bir uzantısıdır; çünkü bebeklikten itibaren oluşan bu bütünlük hissi, çocuğun kendi iradesini ortaya koymasını tetikler. Stern’in gözlemleri, annelerin bebeklerle kurdukları etkileşimlerin bu yapıyı pekiştirdiğini vurgular; örneğin, annenin bebeğin hareketlerine yanıt vermesi, bebeğin kendi varlığını onaylanmış hissetmesini sağlar. Bu onay, ilerleyen aylarda çocuğun özerkliğini güçlendirir, ancak aynı zamanda ebeveynle çatışma potansiyelini artırır. Bilimsel veriler, bu erken etkileşimlerin beyin gelişimini etkilediğini ve sinir sisteminin olgunlaşmasını hızlandırdığını belirtir. Dolayısıyla, iki yaş civarındaki çatışmalar, bu temel yapıların birikmiş sonucudur; çocuk, kendi eylemlerini kontrol etme isteğiyle ebeveynin yönlendirmeleri arasında sıkışır. Bu süreç, çocuğun duygusal regülasyon becerilerini de geliştirir, çünkü erken dönemdeki düzen, stresli durumlarda kendi başına başa çıkma kapasitesini artırır. Stern’in teorisi, bu temellerin ihmal edilmesinin, ilerideki özerklik sorunlarını derinleştirebileceğini savunur. Araştırmalarda, bebeklerin bu evrede gösterdikleri küçük irade ifadeleri –örneğin, başını çevirme veya elini kaldırma– , sinir sisteminin doğal evrimiyle bağlantılıdır ve ebeveynlerin bu ifadeleri desteklemesi, sağlıklı bir öznelik oluşumunu teşvik eder. iki yaş sendromunda, bu irade ifadeleri yoğunlaşır; çocuk, “hayır” diyerek kendi sınırlarını çizer. Bu, bebeklikteki temel yapıların olgunlaşmış hali olarak görülebilir. Stern’in bulguları, bu çatışmaların normal bir gelişim göstergesi olduğunu ve ebeveynlerin tutarlı yanıtlarının kritik rol oynadığını ortaya koyar.

Çekirdek Benlik Oluşumunun Rolü

Stern’in modelinde, çekirdek benlik, bebeklerin iki ile altı ay arasında edindikleri bir perspektiftir ve öznelik duygusunun temel taşlarından birini oluşturur. Bu evrede, bebekler kendilerini fiziksel olarak ayrı bir varlık olarak algılar; örneğin, ellerini izleyerek veya aynada görüntülerini fark ederek. Araştırmalar, bebeklerin bu dönemde ebeveynle etkileşimlerde kendi eylemlerini ve ebeveynin tepkilerini ayırt ettiğini gösterir. Çekirdek benlik, bebeklerin süreklilik duygusunu –yani, zaman içinde aynı varlık olarak kalma hissini– geliştirir. Bu, özerklik için vazgeçilmezdir; çünkü bebek, kendi hareketlerinin sonuçlarını öngörebilir hale gelir. İki yaş sendromunda, bu çekirdek yapı, çocuğun bağımsız hareket etme isteğini besler; örneğin, kendi başına yemek yeme veya giyinme çabaları, çekirdek benliğin bir yansımasıdır. Stern, annenin bu evrede “kendini düzenleyen diğer” rolünü vurgular; annenin bebeğin ihtiyaçlarını öngörmesi ve yanıt vermesi, bebeğin kendi regülasyon becerilerini içselleştirmesini sağlar. Ancak, bu içselleştirme, iki yaşında çatışmaya dönüşebilir; çocuk, annenin müdahalesini kendi özerkliğine bir tehdit olarak görür. Bilimsel çalışmalar, bu evrede oluşan genelleştirilmiş etkileşim temsillerinin –Stern’in RIGS olarak adlandırdığı– , çocuğun gelecekteki ilişkilerini şekillendirdiğini belirtir. Örneğin, tutarlı ebeveyn yanıtları, çocuğun güvenli bağlanma geliştirmesini sağlar ve özerklik çatışmalarını yumuşatır. Öte yandan, tutarsız yanıtlar, çocuğun güvensizlik hissetmesine yol açar ve iki yaş sendromunu yoğunlaştırır. Stern’in gözlemleri, bebeklerin bu dönemde duygusal ifadeleri –gülümseme veya ağlama– ile ebeveyni etkilediğini gösterir; bu, çocuğun ajans duygusunu güçlendirir. 2 yaş civarında, bu ajans, “korkunç ikiler” olarak bilinen davranışlara evrilir; çocuk, kendi iradesini ortaya koyarak çekirdek benliğini korur. Bu süreç, beyin gelişimiyle yakından ilişkilidir; prefrontal korteksin olgunlaşması, planlı eylemleri mümkün kılar. Stern’in teorisi, ebeveynlerin bu evrede çocuğun keşiflerini teşvik etmesinin, sağlıklı özerklik gelişimini desteklediğini savunur. Çatışmalar, çocuğun kendi sınırlarını test etmesiyle doğal olarak ortaya çıkar; örneğin, oyuncağı paylaşmama veya ebeveynin elini itme gibi eylemler, çekirdek benliğin korunmasıdır. Araştırmalar, bu çatışmaların, çocuğun sosyal becerilerini geliştirdiğini ve ebeveyn-çocuk ilişkisini derinleştirdiğini doğrular. Stern, bu yapının ömür boyu aktif kaldığını belirtir; yani, iki yaş sendromu, çekirdek benliğin kalıcı bir ifadesidir.

Öznel Benlik ve Etkileşimsel Deneyimler

Öznel benlik, Stern’in modelinde yedi ile on beş ay arasında oluşan bir katmandır ve öznelik duygusunun paylaşılabilir boyutunu getirir. Bu evrede, bebekler başkalarının zihinsel durumlarını –duygular, niyetler– fark eder ve kendi deneyimlerini bunlarla eşleştirir. Araştırmalar, bebeklerin bu dönemde odaklanmış dikkat paylaşımı yaptığını gösterir; örneğin, bir nesneyi işaret ederek annenin bakışını takip ederler. Bu, intersubjektiviteyi doğurur; bebek, annenin duygularını kendiyle uyumlu hale getirir. İki yaş sendromunda, bu öznel yapı, çocuğun özerklik çatışmalarını derinleştirir; çocuk, kendi duygularını ifade ederken ebeveynin onayını arar, ancak reddedilme durumunda yoğun tepkiler verir. Stern, annenin “etkileşim uyumu”nu –bebeğin heyecanını jestlerle yansıtma– bu evrenin anahtarı olarak görür. Bu uyum, bebeğin duygusal paylaşımını güçlendirir ve özerkliği teşvik eder. Bilimsel veriler, bu evrede oluşan niyet atıfının, çocuğun sosyal dünyasını genişlettiğini belirtir. İki yaş civarında, dilin sınırlı olması nedeniyle, öznel benlik bedensel ifadelerle –bağırma veya kaçınma– kendini gösterir; bu, çatışmaların kökenidir. Stern’in bulguları, ebeveynlerin yanlış uyumlarının –örneğin, bebeğin duygusunu küçümseme– , çocuğun güvensizliğini artırdığını gösterir. Bu, iki yaş sendromunda öfke nöbetlerine yol açar; çocuk, öznel deneyimini doğrulanmamış hisseder. Öte yandan, doğru uyum, çocuğun empati becerilerini geliştirir ve özerkliği sağlıklı kılar. Araştırmalar, bu evrenin beyin bölgeleri –amigdala ve prefrontal korteks– ile bağlantılı olduğunu doğrular; duygusal regülasyon burada temellenir. Stern, öznel benliğin, çocuğun kendi zihinsel durumlarını fark etmesini sağladığını vurgular; bu, iki yaşında “ben” kavramının güçlenmesine neden olur. Çatışmalar, çocuğun niyetlerini ebeveyne dayatmasıyla belirginleşir; örneğin, oyunda ısrar etme. Bu süreç, çocuğun sosyal normları öğrenmesini sağlar. Stern’in teorisi, bu katmanın ihmalinin, ilerideki ilişki sorunlarını tetikleyebileceğini savunur. İki yaş sendromu, öznel benliğin test edildiği bir dönemdir; çocuk, kendi duygularını bağımsızca yönetmeye çalışır. Ebeveynlerin empati dolu yanıtları, bu çatışmaları fırsata dönüştürür.

Sözel Benlik ve Dilin Etkisi

Stern’e göre, sözel benlik, ikinci yılda dilin ortaya çıkışıyla oluşur ve öznelik duygusunu soyut bir düzeye taşır. Bu evrede, çocuklar kelimelerle kendilerini ve başkalarını etiketler; örneğin, “ben” diyerek ayrılığı vurgular. Araştırmalar, bu geçişin, etkileşimleri impersonal hale getirdiğini gösterir; dil, somut deneyimleri soyut kavramlara dönüştürür. İki yaş sendromunda, bu benlik, özerklik çatışmalarını yoğunlaştırır; çocuk, kelimelerle iradesini ifade eder –”yapmak istemiyorum”– ve ebeveynle sözel mücadeleler başlar. Stern, dilin yeni bir ilişkilenme aracı olduğunu belirtir; bu, çocuğun kişisel bilgisini paylaşmasını sağlar. Ancak, dil becerilerinin sınırlı olması, frustrasyona yol açar; çocuk, tam ifade edemediği için öfke gösterir. Bilimsel çalışmalar, bu evrede kelime dağarcığının hızla arttığını ve cümle kurma yeteneğinin özerkliği pekiştirdiğini doğrular. İki yaş civarında, sözel benlik, çocuğun kuralları sorgulamasını tetikler; örneğin, “neden?” sorusu, çatışmanın habercisidir. Stern’in gözlemleri, ebeveynlerin dil kullanımının çocuğun benlik entegrasyonunu etkilediğini gösterir; tutarlı dil, çocuğun güvenli ifade etmesini sağlar. Bu, özerklik gelişimini destekler. Öte yandan, eleştirel dil, çocuğun utanç hissetmesine neden olur. Araştırmalar, prefrontal korteksin dil işlevlerini yönettiğini ve bu evrede olgunlaştığını belirtir. Stern, sözel benliğin, öznelik duygusunu kalıcı kıldığını savunur; iki yaş sendromu, bu benliğin ilk büyük testi olarak görülür. Çocuk, kelimelerle sınırlarını çizer ve ebeveynin otoritesine meydan okur. Bu süreç, sosyal becerileri geliştirir; örneğin, oyunlarda rol alma. Stern’in teorisi, dilin kazanımlarının yanı sıra kayıplarını da vurgular; somut deneyimler soyutlaşırken, duygusal zenginlik azalabilir. iki yaş çatışmaları, bu geçişin bir sonucudur; çocuk, sözel özerkliğini kazanmaya çalışır. Ebeveynlerin destekleyici dil kullanımı, süreci kolaylaştırır.

Anlatısal Benlik ve Hikaye Oluşturma

Anlatısal benlik, Stern’in modelinde üç-dört yaş civarında belirginleşir ve öznelik duygusunu hikaye temelli bir yapıya dönüştürür. Bu evrede, çocuklar deneyimlerini olay dizileri olarak organize eder; örneğin, günlük rutinleri hikaye gibi anlatır. Araştırmalar, bu benliğin, kimlik oluşumunu sağladığını gösterir; çocuk, geçmiş ve geleceği bağlar. İki yaş sendromunda, bu benliğin erken izleri görülür; çocuk, eylemlerini basit hikayelerle gerekçelendirir –”ben istedim”– ve özerklik çatışmalarını hikaye bağlamında yaşar. Stern, anlatısal benliğin, insan etkinliklerini yorumlama aracı olduğunu belirtir; bu, çocuğun kendi rolünü tanımlamasını sağlar. Bilimsel veriler, bu evrede temporal korteksin hikaye işlemeyi yönettiğini doğrular. İki yaş civarında, dilin sınırlı anlatıları, frustrasyon yaratır; çocuk, tam hikaye kuramadığı için inatlaşır. Stern’in bulguları, ebeveynlerin hikaye anlatımının çocuğun benlik entegrasyonunu etkilediğini gösterir; ortak hikayeler, özerkliği güçlendirir. Bu, çatışmaları azaltır. Öte yandan, tutarsız hikayeler, çocuğun kafa karışıklığına yol açar. Araştırmalar, bu benliğin sosyal normları içselleştirdiğini belirtir; iki yaş sendromu, anlatısal benliğin temellerini atar. Çocuk, kendi hikayesini ebeveynininkine karşı koyar. Stern, bu katmanın risklerini vurgular; uyumsuz hikayeler, sahte benliklere yol açabilir. iki yaş çatışmaları, gerçek ve anlatılan deneyim arasındaki uyumu test eder. Ebeveynlerin empati dolu hikaye paylaşımı, sağlıklı gelişimi destekler.

Çekirdek Benlik ile Öteki Benlik Entegrasyonu

Stern’in genişletilmiş modelinde, çekirdek benlik ile öteki benlik entegrasyonu, toddler dönemindeki özerkliği şekillendirir. Bu, çocuğun kendi çekirdeğini başkalarınınkine uyarlamasını içerir; örneğin, oyunda işbirliği yaparak. Araştırmalar, bu entegrasyonun, sosyal beyin ağlarını aktive ettiğini gösterir. iki yaş sendromunda, entegrasyon zorlukları çatışmalara yol açar; çocuk, kendi benliğini korurken ötekinin sınırlarını ihlal eder. Stern, bu sürecin, erken etkileşimlerden kaynaklandığını belirtir; annenin regülasyonu, çocuğun öteki benliği içselleştirmesini sağlar. Bilimsel çalışmalar, ayna nöronların bu entegrasyonda rol oynadığını doğrular. iki yaş civarında, dil öncesi entegrasyon, bedensel çatışmalara dönüşür; örneğin, paylaşmama. Stern’in teorisi, entegrasyonun, özerkliği dengeli kıldığını savunur; başarısız entegrasyon, izolasyona yol açar. Bu, sendromun sosyo-duygusal boyutunu açıklar. Ebeveynlerin modelleme davranışları, entegrasyonu teşvik eder.