Ego Şişkinliği

tarihinde gönderilmiş tarafından
13

Bu süreç, analitik psikolojide bireyleşme (individuation) yolundaki en büyük tehlike olarak görülür ve kişinin psişik dengesinin bozulmasına yol açar.

1. Sürecin Başlangıcı: Arketipin Numinöz Doğası

Özdeşleşme süreci, arketipin doğası gereği sahip olduğu numinöz (büyüleyici ve kutsal/korkutucu) güçten kaynaklanır:

  • Arketipin İşlevi ve Özerkliği: Arketipler, kolektif bilinçdışının içeriği olup, kişisel deneyimlerden türemeyen ilkel imgelerdir. Bu yapılar doğaları gereği numinözdür (ilahi, büyülü, kutsal ve korkutucu bir güçle doludur) ve bu nedenle özerk (autonomous) bir bağımsızlığa sahiptirler.
  • Çekim ve Hakimiyet: Bu imgeler, bilinci çekmek, ikna etmek, büyülemek ve alt etmek (overpower) amacıyla yaratılmıştır. Arketipsel bir içeriğin gücü, ona ait olan spesifik enerjiyle ilgilidir.
  • Fiziksel Yasaları Aşma: Anima gibi arketipik figürler, bilinçli kontrolden kaçarak dayanılmaz bir bağımsızlık sergilerler ve dışarıdan gelen bir varlık gibi bireye musallat olabilirler. Bu durum, kişinin kendi psişik alanında görünmez faktörlerin objesi olduğunu keşfetmesine ve ilkel bir paniğe kapılmasına neden olabilir.

2. Özdeşleşme (Identification) ve Ego Bilincinin Zayıflaması

Özdeşleşme, bireyin benliğinin (ego) bu numinöz güç tarafından kontrolsüz bir şekilde ele geçirilmesidir.

  • Bilinçsiz Deneyim: Özdeşleşme, bireyin bilinçli olarak “yaptığı” veya “kendini özdeşleştirdiği” bir eylem değildir, aksine bilinçsiz bir şekilde deneyimlediği bir durumdur ve bu nedenle kişi arketip tarafından ele geçirilir (possessed).
  • Bilincin Zayıflaması: Arketiple bilinçsizce özdeşleşmek, bilincin zayıflamasına neden olur ve tehlike tam olarak burada yatar. Ego, arketipsel, içgüdüsel temelinden defalarca saptığı için, psişik denge bozulur ve Öz (Self) ile ego pozisyonlarının sentezine ihtiyaç duyulur.

3. Enflasyon (Şişkinlik) ve Megalomani

Özdeşleşmenin doğrudan sonucu ego şişkinliğidir (inflation). Arketip, kendine özgü üstün bir niteliğe (superhuman quality) sahiptir. Birey bu arketiple özdeşleştiğinde, o üstün nitelik egoya transfer edilir.

  • Yıkıcı Kişilik Değişimi: Arketiple özdeşleşmek, genellikle megalomani veya tam tersi şeklinde yıkıcı bir kişilik değişimine yol açar.
    • Pozitif Şişkinlik (Megalomani): Kişi, olağanüstü bir şey olduğuna dair bir inanca kapılır. Bu durum, peygamberlik misyonu olduğunu düşünen “korkunç hastalar” (terrifying invalids) ortaya çıkarabilir.
    • Negatif Şişkinlik: Megalomaninin imkansızlığı, kişinin kendi aşağılık duygusunu kanıtlayarak kahramanca acı çeken rolünü üstlenmesine yol açabilir. Bu iki form, bilinçli megalomani ile bilinçdışı telafi edici aşağılık duygusu veya tam tersi olduğu için esasta aynıdır.
  • Tedavideki Tehlikeler: Bireyleşme sürecinde (örneğin Çocuk Arketipi devreye girdiğinde) hasta, kahraman arketipiyle özdeşleşme aşamasına geçebilir. Bu özdeşleşme, ruhsal denge için inatçı ve tehlikeli olabilir.

4. Enflasyonun Sonuçları: Sahiplenilme ve Parçalanma

Ego şişkinliği ilerlediğinde, bilinçli kontrol tamamen kaybedilir ve arketipik figürler egonun yerine geçerek psişede kaosa yol açar:

  • Sahiplenilme (Possession): Arketipik figürler, doğal numinözlükleri nedeniyle özerkliğe sahip oldukları için, bilinçli kontrolden tamamen kaçabilir ve tamamen bağımsız hale gelerek sahiplenilme (possession) fenomenlerini üretebilirler.
    • Sahiplenilme, ego kişiliğinin bir kompleks ile özdeşleşmesi olarak formüle edilebilir.
  • Kişilik Parçalanması (Çoğulluk): Bu kontrol kaybı ve sahiplenilme, psişede kaosa ve kafa karışıklığına neden olur. Çocuk arketipinin çoğul (plurality) görünümü (sayısız cüce veya homunculi), genellikle kişiliğin parçalanmasını (şizofreni) veya normal insanlarda henüz tamamlanmamış bir kişilik sentezini temsil eder.
  • Anima Sahiplenilmesi (Anima Possession): Erkekte Anima ile özdeşleşme, kişinin karşı cinse ait özelliklerin (kadınsı özelliklerin) ön plana çıkmasına neden olur. Bu durumdaki bir erkek, alıngan, sinirli, karamsar, kıskanç, kibirli ve uyumsuz hale gelebilir. Anima sahiplenilmesi olan bir hastada, kendini hadım etme yoluyla kadına dönüşme arzusu veya bunun zorla yapılacağı korkusu görülebilir.

Özetle, özdeşleşme, bireyin bilinçsizce arketipin üstün gücüne kapılmasıyla başlar; ego, bu gücü kişisel başarı (inflation/megalomani) olarak yanlış yorumlar ve sonuçta psişik denge bozulur, bu da ya patolojik bir kişilik değişimine ya da kişilik parçalanmasına yol açar.