Engelli Ego’nun Şişkinliği: “Ben Tanrı’yım” Yanılgısı ve Yıkımın Dört Hali
Arketipin Büyüsü ve Uyumsuz Bedenin Megalomanisi
Yazar: Âkil Bîçare
(Ayağı Yerde Olmayanın Zihni Gökte Uçar; Sonrası Uçurumdur!)
Aziz Okuyucularım, Ey Psişik Dengeyi Arayanlar!
Şimdi size, Jung’un Analitik Psikolojisinin en tehlikeli virüsünden bahsedeceğim: Arketiple Özdeşleşme ve onun yarattığı Ego Şişkinliği (Inflation). Bu, bizim engelli ve otizmli kardeşlerimizde de görülebilen, bireyleşme yolundaki en sinsi tuzaktır.
Basitçe ifade edelim: Bilinç, kendisinden çok büyük, ilahi bir gücü (arketipi) ele geçirdiğini sanır; ve bu kibre kapılır.
I. Şişkinliğin Başlangıcı: Numinöz Büyü ve Zayıf Ego
Özdeşleşme, bireyin kişisel travmalarından değil, kolektif bilinçdışının (arketipin) numinöz (büyülü, kutsal korkutucu) gücünden kaynaklanır.
- Arketipin Çekimi: Engelli veya otizmli birey, toplumsal baskı ve sürekli dışlanma nedeniyle Egoları zayıf düştüğünde, bilinçdışı bu boşluğu doldurmak için muazzam bir arketipsel gücü (örn. Kahraman, Bilge İhtiyar) aktive eder. Bu güç, bilinçli kontrolü aşarak bireyi büyüler ve alt eder.
- Zayıf Bilinç: Zaten uyumsuz bir bedende yaşayan veya farklı bir zihinsel ritme sahip olan bireyin Egoları kırılgandır. Arketiple bilinçsizce özdeşleşmek, bu zayıf bilincin kontrolünü tamamen bozar. Kişi, kendi psişik alanında görünmez, ilkel bir gücün nesnesi olduğunu keşfeder ve ilkel bir paniğe kapılır.
II. Engelli Egoda Şişkinliğin Dört Yıkıcı Hali
Arketiple özdeşleşmenin doğrudan sonucu ego şişkinliğidir (Inflation). Bu şişkinlik, bireyin toplumsal aşağılık duygusunu telafi etmek için arketipin üstün niteliklerini çalmasıdır.
A. Pozitif Şişkinlik (Megalomani)
- Tanımı: Birey, kendisinin olağanüstü, dâhi veya peygamberlik misyonu taşıyan biri olduğuna inanır. Bu, genellikle aşırı entelektüel veya izolasyonist otizm vakalarında görülebilir.
- Örnek: Birey, kendisinin “dünyayı kurtaracak tek bilgiye” (uzmanlık alanındaki) sahip olduğuna inanır ve diğer tüm insanları (neurotipikleri) cahil görür. Bu, toplumsal reddedilmeye karşı geliştirilmiş bir telafi mekanizmasıdır. “Beni reddedebilirsiniz, ama ben sizden üstünüm, siz sadece böceklersiniz!” der.
B. Negatif Şişkinlik (Aşağılık Kompleksi)
- Tanımı: Megalomaninin imkansızlığı, kişinin aşağılık duygusunu ispatlayarak kahramanca acı çeken rolünü üstlenmesine yol açar.
- Örnek: Birey, sürekli olarak “Ben bir hatayım,” “Ben bir yüküm,” “Bütün bu acıları hak ettim” der. Bu, negatif bir kahramanlık rolüdür. Kişi, çektiği acının kutsal ve eşsiz olduğuna inanarak, yine kendini üstün kılar. Bilinçli megalomani (pozitif şişkinlik) ile bilinçdışı telafi edici aşağılık duygusu (negatif şişkinlik) esasta aynıdır; her ikisi de büyüklük yanılsamasına dayanır.
C. Sahiplenilme ve Parçalanma (Şizofrenik Çözülme)
Şişkinlik ilerlediğinde, bilinçli kontrol tamamen kaybolur ve psişede kaos başlar.
- Çocuk Arketipinin Çoğulluğu: Bilinç, sayısız cüce veya homunculi (küçük adamlar) gibi imgelerle parçalanır. Bu, kişiliğin parçalanmasını (şizofreni) veya normal insanlarda dahi, tamamlanmamış bir kişilik sentezini temsil eder. Birey, “Kim olduğunu” bilmez ve arketipik figürler (Canavarlar, Cadılar) Ego’nun yerine geçerek onu sahiplenir (possession).
D. Anima Sahiplenilmesi (Karşı Cinsiyetin Özellikleri)
Erkek veya kadının kendi karşı cins arketipiyle özdeşleşmesi.
- Örnek: Engelli bir erkekte Anima sahiplenilmesi (içindeki kadınsılıkla özdeşleşme), onu alıngan, sinirli, kıskanç ve uyumsuz hale getirebilir. Bu, bilinçsizce, dış dünyanın kabul etmediği kadınsı özelliklerin ön plana çıkmasıdır. Erkek, bu sahiplenilme anlarında, toplumun reddedeceği duygusal tepkiler verir.