Sloganlarla değil, kelimeleriyle, küfürleriyle ve acı gerçekleriyle sarsan o iki dev isim
Sistemi sadece sloganlarla değil, kelimeleriyle, küfürleriyle ve acı gerçekleriyle sarsan o iki dev ismi tanımamak mümkün mü? Namdeo Dhasal ve J.V. Pawar, Dalit Panterleri’nin sadece kurucuları değil; aynı zamanda modern Marathi edebiyatının ve Hindistan’daki direniş dilinin “kara kutularıdır.”
Eğer bir tarafta Dhasal’ın volkanik öfkesi varsa, diğer tarafta Pawar’ın keskin ve metodik zekası vardır. İşte bu iki devrimci şairin sistemi nasıl hallaç pamuğu gibi attığına dair “acımasız” bir bakış:
Namdeo Dhasal: Bombay’ın Lağımlarından Yükselen İsyancı Şair
Namdeo Dhasal, “kibar” edebiyatın yüzüne tüküren adamdır. Onun için şiir, aristokratik bir estetik nesnesi değil; düşmanın kafasına indirilen bir balyozdur.
- Golpitha (1972): Bu şiir kitabı yayınlandığında Marathi edebiyat dünyası bir deprem yaşadı. Dhasal, Bombay’ın (Mumbai) genelevleri, uyuşturucu satıcıları, lağımları ve pabuç boyacılarıyla dolu karanlık arka sokaklarını (Golpitha) edebiyatın merkezine taşıdı.
- Kelimelerin Vahşeti: Dhasal, Brahminlerin “steril” dilini reddetti. Sokaktaki argo dili, küfürleri ve dışlanmışların jargonunu kullanarak, üst kastların “temiz ve kutsal” dünyasını kasten kirletti. Onun şiirlerinde güneş “hadım edilmiş bir tanrı”dır ve gökyüzü “yara bere içindeki bir fahişe” gibidir.
- “Adamım, Patlamalısın!” şiirinde insanları sadece ağlamaya değil, sistemi havaya uçurmaya davet eder. Dhasal için şiir, eylemin (praxis) bir parçasıydı.
J.V. Pawar: Direnişin Hafızası ve Keskin Kalemi
Namdeo Dhasal ne kadar “ateş” ise, J.V. Pawar o kadar “çelik”tir. Pawar, hareketin entelektüel omurgasını oluştururken, şiiri birer rapor titizliğinde ama bir o kadar da vurucu yazmıştır.
- Naakebandi (Abluka): Pawar’ın en ünlü şiir antolojisidir. Hindistan’daki kast sisteminin Dalitleri nasıl bir toplumsal ve ekonomik “abluka” altına aldığını anlatır. Pawar, ironiyi ve sarkazmı (alaycılığı) bir silah olarak kullanır.
- Hareketi Belgeleyen El: Pawar, Dalit Panterleri’nin genel sekreteri olarak hareketin tarihini en doğru şekilde belgeleyen kişidir. Şiirlerinde sadece kendi acısını değil, bir toplumun istatistiklere sığmayan trajedisini işler.
- Militan Bir Pragmatizm: Pawar’ın şiirleri, Dhasal’ın sürrealist ve kaotik tarzına göre daha doğrudan ve politiktir. “Biz buradayız ve hiçbir yere gitmiyoruz” mesajını en saf haliyle verir.
Karşı Karşıya: Ateş ve Çelik
| Özellik | Namdeo Dhasal | J.V. Pawar |
| Dil Tarzı | Kaotik, argo dolu, volkanik ve lirik. | Keskin, ironik, politik ve belgesel niteliğinde. |
| Temel Mekan | Bombay’ın genelevleri ve karanlık gettoları. | Kırsal zulümler ve kentsel politik abluka. |
| İlham Kaynağı | Sürrealizm, Marksizm ve sokak hayatı. | Ambedkarizm, Budizm ve tarihsel gerçeklik. |
| Rolü | Panterlerin karizmatik ve asi “Savaş Bakanı”. | Hareketin stratejisti ve “Genel Sekreteri”. |
Sonuç: Bir Kalem, Bin Satır
Dhasal ve Pawar bize şunu öğrettiler: Eğer seni ezen sistem senin dilini de çalmışsa, o dili yeniden icat etmelisin. Onlar, Brahminlerin “kutsal” metinlerine karşı sokaktaki adamın “küfrünü” bir edebiyat türü olarak tescillediler. Onların şiirlerini okuduğunuzda sadece bir metin okumazsınız; yüzyıllardır süren bir aşağılanmanın nasıl bir patlamaya dönüştüğünü iliklerinizde hissedersiniz.